	'.) ()\|)Cr;i.//	/w/ idiHdii, ///i/i/i rn/i.s.jj/a/i's/
^ l4 vols. iii l:',.	;/. <:l.	- r>niii)ni'ii\ 1 r>!l<>-j(jHH 1

BE ATISSIMO.

AC SANCTISSIMO

DOMINO NOSTRO

CL E M E N T I O C TA V O

PONT. OPT. MAX.

V in tanta Scrcnifsimonim, Illuftrifsimorumq; Principum> qui non folum in hac nottra Italia , verum eriam in toto orbc' verfantur, copia,tibipotifsimum, C L E M E N S VIIL Pontifcx Opt. Max. Pontificum , quotquot iiadlenus regna-. runt 5 quotquot olim regnabunt , clemcntifsime , prxdarifsi- me, celeberrimeq;, hofcemeos frud:us,hofcc,inquam, priores meos de Auibus Commen tarios,quale/cunqi3e illi fiinr , ( Sunr > tutem multis vigiUjs , ac magnis fumptibus conlcripti , iconibulque, in quibus ad Viuum depingendis, ac fculpendis , non dico huic loh operi inferendis lolum , led: alijs pariter,vbi hoc prodierit,in lucem edendis,omnes pene facultates meas impen di)cur, inquam, tibi dicarc, nuncupareqi ccnfuerim , viri multi , ijquc grauilsimi , pra^fertimq j Illuftrifsimi aliquot Cardmales , atque inter hosfcliai^imx mcmon:^ PaLxotus , 6c^j^nte aliquot menfes Illuftrifsimus , ac Rcucrendifsimus Parauicinus ftcerrimo iudicio pollens, cum Mulium meum vifitareti authores fuercmultxque prxtcrca , ac grauifsima: rationcs impulere : Supremus in primis illc dignitatis ver- tex, Pontificatus, inquam, ad quem Iplendidifsimis ilhs toto tcrrarum orbc virtuti- bus tuis, geftis, fa61:i{c]uc pnTclariisimis a^ternum memorandis,communi purpura-. torumconfenfu, E) E O itaftatuente, eue£tuscs:adh.Tcflagrantifsimumbona- fum omnium difciplinarum , maxime vero facrarum htterarum , quarum quoquc xnultainhifce mcis lucubrationibuslocacnodanmr , ac dilucidantur, ftudium i amor etiam, & gratia incrcdibihs,qua omncs viros dodos, eorumque cultores com- pleaeris, & Cardinalis etiamnum compledbebaris , necnon ftngularisillatuacrga^ me beneuolcntia, ac animipromptitudo, cuius amplifsimus mihi teftis eft llluftrii-. tjmus , ac Reucrendifs. CardinaHs Bandinus ^ cum te mei iuuandi caufa aiioquerc- mr . Accedit etiami quod Ciuibus Bonoiiienfibushoc peculiarc quaii vidcatur , vt nominis Pon tificij ftudiofifsimi fcmper fucrint . Sed vt ad te me conuertam , cft in primis Famih.t Tua: antiquitas , aminime obicuris liiftoricis , qui de nobiUoribuiv Italiarfamilij5 libros cdidcrunt,ccicbrata, cum qucndam pradicentHildebrau- dum , virumftrcnuum , Duccm inuidifsimum , ac rei mihtaris peritiisimum , qia LongobardorunaQlim Dux Italiam inuafit,multain ea Igca pccupauir, atqueindu-

2 bitantcr

bitantcr nominis fui ffirpcm rcliquit ; vc vcrifjmilc fit , co temporc, quo fcrmo Ro- manus cum Barbaro illo confundebatur , ex Hildebrando ALDOBRANDI- N V M nomcn dimanaffe . Quapropter cum & noftrac familix cognomen (d mi- nima maximis ^cquare fas ell ) cum eadcm vocc Ijmilitudinem haud paruam gercrc cernerem, ( QuippcAldobrandi, non vt hodie, corrupta videiicetvoce,Aldrouan- di > primis temporibus nominabamur ) iuro nihil mihi gratius , nihil iucundius vn- quamaccidi/fe, cjuam audire CardinaJes ALDOBRANDINOS nommari, & eiufdem famib^ Summum Pontificem habcri, eumquc Pontificem, quem cgo , ob admirabilem Naturam,cxquiiiramqi dodrinam cum acerrimo iudicio coniun- (5tam,&: iummam vita, ac morum honcftatem,quam cum Polonia reuertcrctur, 6c Bononia traniirct fuipexi, tanto dignitatis faltigio dignilsimum iudicabam, occa- fioncm mihi dcmum dari exoptans, qua hoc meum defidcrium , obferuantiamque dcmonftrare pofrem:quod nunc dcmum facio,hafce meas vigilias antc Sanftifs. pc dcs tuos gcnibus tlcxis humilitcr admodum oftcrens . Adeft poftrcmo ipfius opcri& conditio , qua: panter ipfa ad hoc me confilium, dcliberationem, lententiamquc non iolum inuitauit, fed &c incitauit . In quo quantum laboris , quos fumptus con- iumpierim, Tua velim Sanftitas iudicct , Etpnim non nomina duntaxat auium , dc quibus aguur, Gra:ca, ac Latina, vcrum Hebraica eriam, Arabica, Italica , ac deni- ue omnium gttium indicaui:ad hxc aucs dclcripfi,defcriptas,quas nancifci licuir, clineatas legentibus ob oculos pono , naturam carum & morcs patefacio , quo Yi- <5luvtantur, quaartecapiantur, quomodo condin debeant , qualecomedcntibus nutrimentum pra:beant ( qux pars in fecundo opere magis pcrtradabitur ) quibuf- ue mcdeantur morbis, cdoceo j cmblemata , fymbola, icones, numilmata, adagia » myftica cum ex lacns , tum ex profanis , ac hieroglyphica, deciaro ; Ex quo quic- quid de Auibus dici qucat , hinc pcti poteft , adeo vt Illuftrifs, Parauicinus , qucnu herocm ob cxa6tilsimum , quo prxftar, ludicium, libcnter nomino , cum hoc opus ci monftrarem , dicerct, nullum me alijs dicendi locum reliquiffe^ . Quotquot au-* tcm ab alijs de animalibus lucubrationes hadlenus edit^Tunt,e^epropcmodum om- ncs vel Summis Pontificibus pra:decefloribus tuis, vel Imperatoribus, vcl Regibus, conlimilibuiquc Serenifsimis Principibus nuncupat«E funt. Etquamuisin commu- ni adagio fit , F tno 'vendihilt non opus ejfe fuffenfa hedera : contra tamcn feie rcs ha- bcre videtur in hoc ncgotio . Siquidem lucubrariones,licet per le laudabiles, acpo- fteritatc dign2E,nifi magnorum virorum cura,:authoritatcque diuulgentur, plerun- que vel intcrcunt fubito , vcl faltem parui fiunt . Hi enim., idem litteris pra^ftant , quod aqua lupinis ; nam ficuri hoc legimiinis gcnus ca maccratum , omnem ama- rorcmdeponiti codemparitcrmodolitterasillifuofauorc cuiquc gratiores ^ccSi^ caciorcs efticiunt : Qupd videntes viri fapicnrifsimi, ram prii ci, quam recentiorcs , principum aurhoritate do&inam fuam protexcrunr . Hinc eft, quod naturalis Pli- nij hittoria fempcr floruit, floret ctiamnum , ac perpetuum florebit, quia nimiruia Vc/pafiano Cxlari dcdicata cft , &c commifsa^ . Aurca Oppiani carmina, qu^e ^etas dclebit ? nuUa profedlo , nulla ; nam immortalia reddidit Antonini C^iarispa- trocinium . Neque forre Ariftotelis nunquam fatis laudatos, laudandolquc dc ani- malibus commcntarios haberemus, nifi Magnus ille Alexandcr,cum in confcribcn dis , tiim in cdendis (iiam interpofuiifet Rcgiam Maieftatcm^ . Scxcentis pra:tcrea deftitucrcmuraurcislibris, quos nunc exolculamur , non tam authoribus , quam quorum commifsi lunr fidci, gratiam habentcs . Sed vt co^raneos mccs appcUem, Hippoly tus Saluianus , mihi olim familiariter notus , fuas de pilcibus prarftantilsi- mashiftonaslucubrationesPauIo I V. Pontif Max. Andreas Matthiolus, & ip* fcnonnotusmihi tantiim, icdcuiplurimacommunicaui, commcntariain Diol- coridis dc matcria mcdica Iibros Maximiluno 1 1 . Imperatori , Petrus Bellonius

Ccnomanus

Ccnomanus dc auibus hiftonam GalJicc confcriptam Henrico 1 1. Gallorum Rcgi nuncupauit. Cum itaquc, tu Bcarilsime Parer, potentilsimoshofcelieroas dignt- tate praxelksingenio vero fis c]uarn limillimus,eandcm plane,quam illi viam ple ncimoplcnion in/iltcnsgradu, acniaximo cum dodtorum vuorum foladoad confimilem sjloriam totis viribus contcndas,ego hanc Ornithologix primampar- rem pudorc /imuJ,ac txdio tarditatis mea: vi(5lus, Jiib San^Jriismii tui nominis prx- lidio nunc tandem in publicum mitto,fecundam,ac tcniam propcdiem cdirurus . Ecquemenimpatronumintoto terrarumorbctepotentiorem nanciici qucam^, tjui eam&porteritaricommendarc, &aducriiisinnatum qmbufdam hominibus maleuolentia: virus vindicare valeat; quo nimirum nihil altius, nihil clirius, nihil vcnerabilius, imo cui nilul ip/e par habct tcrrarum orbis . Tu enim, qui in D. Pe- tri Piincipis Apollolorum locum luffcaus cs,quin ipjiuimct SaluarorisNolW ^ ,v I S T I partes agis , iuremcrito Rex Regum , Princeps Principum.

cxntis . Tibi vni.quotquot Chriltiani lunt , quotquot id nominis libi vendicant , quotquot totum hunc orbcm habitant,tibi,inqu.am,vni obcdiunt,vcl laltcm obc- dirc diuino lurc tenentur . Tc is P.ailorcm nobis dcdit, qui in te vcterum iUorum Mnc iisimorum Pontificum imagincmrcdiuiuamagnoli:it, quam&nosmagis a^uolccrcmus,!, c.Mruptilsima huiulcela:culi condit.o patcrctur . Quamplurim\a , c. quc prorius admiranda de tuis innumcris virmtibus hic mihi lcribenda forent.li ; ' ™.^"^': cocepi,.ic prout equidem vcllcm, & rcs ipia dclidcrat, Iiccret ex- •'l^™"^*^^^'''-^ quardam ac in omni rc commcndabilis animi tui mo- nrrnl' '^^'''^'^'''"'^''^^'^] gcllotum tuotum altifsima difsimilarione abllrudens , &

rebu timidc, ac parcc dicerc cogit . Scd vc laltcm aliquo pac% latisfaci.im officio, imul &anirni rui modelHx oblecundcm , dicam brcuilsime, nam prorfus t.icero

.ZTJZ' ' i " ™ ''''^ ""'""^' ^'^^'^ '"^?"" dodorum, bonorumq ; omnium a lCiMu,gaudio,lolanoqi).Tu , mquam.quod paucilsimis mortalibus c5tigit, cum

?1 A n P ""'^'^ '^"'^"n* weri, proucherc , ornarcque cupientmm , non di- carnad^qualh,atomnibus,vtaiunt,fcdi;s,&par.a/an^slon$^^ vcronobihusqmdbonoPaitorcdignius,quamouesfuafprotcJ^e^^ hccnrius,quidhominibus ChriJlian.m fidempro^

acadiflc pomu ,.quam Rcgem a Chnltians pictatis linceritatc abcrrantcm ad ve- am Kpinan^EccJcfe doarinam ac fidcm,& e prof unditsimis tcncbris ad luccm nnm !) ' r^" C L£ M E N S V IIL non tantum ruas oues,popuJum Chrifria- rH.il i'!^ *'^^™™"'^'^"'^"^"^"^^ > acmilinbusiuuando, vcrum.

«am lOANN. FRANCISCVlVt ALDOBRANDIN VM conl.an- KUiucum tuum , Virum tanto & maioti ctiam oneri parcm, dum c6 proficiici ipfe non polies,quoncs opus fuit,mifi/h,vt Imperatore,ca-rerilq; Chriftianum nomcn Qctcndentibus vna coniundis prudenria, conJilio, authoritatcquc rcs Chri/tiano- in"^!!-'"/- ^ P^^^^^^dcrent, quemadmodum certe fauentc Deo proccjrerunt . Tu lllultrilsimi .ac Reucrendilsimi Cardin, P E T R I A L D O B R A N D I N I nc- potis rui cariJsimi,in quem Dcus immortalis omnia bona effudiflc vidctur, opcra, Jndultria, dudlu, aulpicijs totam Ferrarienfium diceccfim tam xlJuJiri vidona^ea- queincruentaporitus, Sacrofandta: Romanx Ecclcfix impcrio adicciJli . Tuco ip.c pr^fedus populum incrcdibilis C L E M EN T I AE tua: vinculo mirum m modum obllrinxilh , quod pofiris per vrbcm fimulacris , ad iiimmam illam ruam C L E M E N r I A M alludentibus Jaris Juperque indicauit. Tu tandem tcrrarum oibc, ingenn tonus Catholicie Rcip. oblcftationc in pace compofito,ita duo pra-

% 3 cipua

eipua Chriftiani nominis impcria optato pacis foedere dcuinxifti,vt Philippus Se- cundus Hilpaniarum Rex tanco obftridus beneficio,cum de fiho fuo , qucm vni- cum Rcgnorum luorum , regi^c magnanimitatiSjatquc inuidiilsimi animi lui h;^- redemrehquit, fahcioribus coniugij vmcuhs obftringcndodchberaret , Apo- ftohca^ tuq ccHitudinis C L E M E N T I A M obnixe rogarit^vt qu^ Fihus luus nu ptiarum fponfaha cum Serenifs. Auftriacx gentis Margarita contradurus eflct, ca Ferraria: ApoftoJ. tua: benedidionis prarlentia facrarcntur. Ita cnim fieret,vt inui- ftifsimus Phihppus Tcrtius Hifpaniarum, atque Indiarum Rex a fchcibus tux be- nedidionis aulpicijs tantiliii Impcrij priniordiainchoaret, 6^Serenilsima con- iux, quam e Gcrmanix partibus ingenti apparatu,ac pompa mirabih iam oras Ita- \ix penetrantem, atquc ad Bcatilsmiorum Pedum tuorum ofcula properantcm in- crcdibihomniumlxtrda, vcluti aiteram Rcginam Sabam ab vkmiis terrx fini- bus ad audicndam Salamonis fapientiam aducntantem,& fufpicimus , Sc admira- murmon tam futura:- prohs arrham, quam landx faxunditatis,qua auita Auftria- c\Tgcntispietaspropagecur,ccrtumcapiataulpicium. Prartereo modo nobihlsi- mam illam tuam ad Sigilmundum Sueti^ ac Sarmatiac Regem lcgationem de tam grauibus,^ ad vniucrlam Chriltianam Remp.pertinentibus negotijs. Etcnim harc quamuis qui vir efres,& ad quam ardua, magnaque natus, dcmonftrct : actamcn fi ca:tcris adionibus tuis decantatifsimis alsimiletur , exigua exiii:it, Quid modo de hbcrahtate dicam,qua non paupcres {olum ac inopes fubleuas,led viros iparitcr be- nemeritos manu ipla Mecxnatis profcqucris ? Hxc &c^cxtcros incflabifcs virtutes ruas, quibus vndcquaque ceu Sol lplendcs,ca:tcra inquam,longe maiora f acSta pr?- dicabunt haud dubio ali j , quorum cclebrandis tuis laudibus ingenium atquc elo- quentia fuffeccrit . Mihi, qui philofophiam naturalem perpetuos iam quadragin- ta icx annos in hoc florcntifsimo Archigymnafio Bononienfi profiteor i non ora- torem,aut hiftoricum ago;modulamen illud orationis,atquephrafis , quam nun- cupant alij,Ciceroniana non eft,quibus tua Sanditate Maieftatequc digna cancrc valeam. nam fortia fada , vt Cato Cenforius grauifsimus ille vir diccre iolet , cle-> ganti cgen t orationcjvidehcct nc fua fraudentur gloria. Ita prifci illi fapicn tes nul- Jiusreimemoriamdiutiusperfeuerare pofle animaduertebant, nifi quar facunda vbcriq; oratione litterarum monimentis fuiflct commendata . Quapropter ne ego dum encomia tua quodammodo illuftrarc contendo > orationis mex rubigine te- nebras oftundam,diccndi finem libenter facio, atque has meas interim vigilias, meipfumtibidico,tibiinquam CLEMENS VIII. tanquamvnico, &:fpleii diisimo orbis Soli,qui quemadmodum radios fuos omnibus , qu^ eorum capacia funr,citra inuidiam ac fummo cum eorundem emolumento communicat, ita pa- ritcr TucT benignitatis,pietatiique fuerit,non icgre ferrc, fi quod vniuerlum tuum eft,fcintillas aliquas ad me , & alios eam implorantes tranlmittat . Egaintcrinu Deum pr^corOpt. Max.vttotiusChriftianccRcip. nauem, tequehuius naucle- rum,gubcrnatorcm fapientiflimum vna cum vcdioribus tiix ab illo fidci commil- fis atq ; concreditis, inter tot ac tantas fa^culi huiulcc ceu pelagi fludluofiflimi pro- cellas atque tcmpcftates lecunda femper gratix ac fauoris i ui aura pro(equatur>5(^ quam diutiflime laluos incolumcfquc conferuct. Vale Pontifex Opt, Max. atquG holee meos laborcs accipcrc,ea qua cxtera fohtus eSjbencuolcntia,6c^mc humilli'* mc ad San6biflimos Pcdcs tuos prolapfum amplcdli nc dedigncrc ,

BeaPitudinis vejlr^ Humiflimus Seruus .

Vlyffes AUroumius^

P R AE F A T I O

AD LECTOREM

V M perpema,plancq; immutabili naturar lcgeita comparatum fit, Candic^cLcdor, vt nilul nafccretur immortale , flioq; cunda , aux in hoc h;Emifphxrio ortum aliquando ha- buillent , cxitio eilcnt obnoxia : Heri profcdo non pocuit , vt quantumuis infignia doclilTi- ^»^^ mte^ morum hominum monumenta , non eidcm , cui ca;tcra omnia interitus nccenuati fubiacc- ''^^«^ ohno - rrnt . Nnm etiamfi fummus illc rcrum opifex Deus, ciufq; miniftra natura nihil ijs aiutur- nius, nihilq; viuacius gigni , nihil minus dcniq; tcmporis iniuriam rcformidarc volucrint r • , n ^^""'^" ^ ipUsmodumaatuerunt, cademq; legc nafci volilcrunt , vt &.Tui vitioob- lolcfccLcnt & carcis bcUorum inccndiorum , aHarnmq; iniuriarum calfbus in prxceps rapcrcntur. Q-i;r om- Z ZT tlT.yr """;f ''r? "'"^^^^^•^"f^ lantarumq; cladium caufas paulo altiLis rcputanti : tandem m men ZXZ l r r rT^ ^,'^"^^^' ^^^"'^ maluia>,ac prauitatis matcric pritulit, L-ntcntia^quod il- Clln'''^' '

rnn,., "^,"^/''^^"^ > probitatcm , ca'tera(q; bonas artcs eucrtat . Tam diCi cnim prima illa artunn omnium , vir- i^q^i'

Do6lorum

tutumq, ahimna , arquc cxcuki vigorcftetit,quamdiu '

ic cxcukrix Prifcorum Gratcorum,Acgvptiorum, Romanorumq; xtas floiuit , acin.fuo 1 Rcgcs, Prmcipcs.CTtcriqi homines (uo contenti ftatu viucntes, non qua^rei "

i i r •, - , • , . — ""^ — — , ""'1 vHia^rerentaHena-;,

■ sA cu ^ 1" ''""''■"«■■"^"'•■"""•.non rcp. a„,,,lificana. caulli al.os bcllo laccircrcnc , non rcbus pc,- fas, ,f'T ™ r " '^l'''""' ''^"'" '™'"'"'" <lifc'pli"a.-..,B, al.arun,qi virtutunTinucn

-ijCUKoiesqilummoafriccrenchonorcsc^-aniphdimRijspra^-niiar .-. ^ ^ v . . ..,

non d ncf.

pcihs "au-Trirr^' """"'"^ •Y'"'''"^ ^'^ "'"1"^'*""'^ 'J^' P^'^'"»^ proponcrcnt. Poftqu^iuvcrcN immanis illa ZiT

omnes honir '"'^"''"^' hominum animo. mualit , tum opcs malorum irritamcnta vimitibas pra:fcrrc, artcs ^''^^ ' tenderc fnlic '"'''''1' "^K^^igcre,.^ nihili pendcre, Icd fincs agrorum (uorum dilatarcpomcirria ex-

ri alori/m v r; r accumulahdis incumbcre homines crxpcre. Scd vcr6 illi mihi vcram,ac foliciam dcmcrc- ^'^'^ , au^tcmn y ^?'' laborciumptuci; Patriam, Remq; publicam ornant, amplificantq; : Cum primis P''?"'' ' _ tcm ij , qui m id mcuinbunt , vt vctcrum lcripta laborc fuo in luccm proferancur , fuisci; fumptibus aci nun- ^''^'^'^* f''

4. m

oTv^rZTvf^^T'' P^^^^f ''^^iV'''''''^"'"' propagcntur , quorum quidcm ccrtc numerus cll rariir.mus . v^i?proptc. difcrtiflmius noller PUnius pluiimorum natura: partuum , qm Prilcis iUis crant notiirimi,fuo cuo Znolccdisre

- ' • - busnatnra'

Jw7cZnZt:!7 li.pcrlH.<Mn circqucritur ; & nia.i.nopcrc u,itatu,' , c^i.,, ob .«aicrtatcn, , d.latam.niue ~ tap«,um Pop. Rotnan, non ca folu,„,qu.^ ,11, cogno(ccbant,fccl qux ,llos latucre quoque nota cffc aebcrcnt : •

x6.LsTcoa-an»^^

Xrmorcs rdc '"h:™ '"■'=«>SP'^"Pt<:r auftum labore,n;qu6d non dcperdrta tan,6mob mut^tos ho '''M ^^Z^Z^cfoZTV"^""^^^^^^^ Qnotumcog„,tioqua„toho-"<'«"'^''»"'-

it E,^rM 7' " r ■ " '"r""''^' '="'P''^ '"^'""^ ' pauca tantum,?,odo h,c l,,bdo i ^,* Scond dml t M '^'^■f^l'berahtate exorfus,quem conftat Anftotehs nomiu, non lok\m pa- X"'

nX dlV t . ''"'^"'A'"" °P''^"^'-"; '"f'^"''"l':'netamd.l,genti ftud.o , & honctolllms d.lcipli- ^"^- ^to ^ ,f r"' '^- """" ° '"'1"°'' '^"'" "'"•<>^ *"o' quinquaginta dc animahbus co^m- ^"^- ^<'-

pcnTa f^! * Grac,sj«.T,.<t„jt /3,fe,V funt appcllati, oclingenta quidem talenta, tcfte Athcn.x-o, in hos im- ^'"«'^- L ,n tm^ ; aP^"V """"" ^''^^'"""■.'"' '™<1° l'fi""5 fi'iem habcanius rcfcrcnti,al,quot hominum mil- ?'«»• bant • omT^ '^f'*. G'r'CCiiq; tradu parcre iU, «ire iulla, eorum uidclicet.quos venatus, aucup,a,pi(catusq; alc- i-8-<^-t<5. ienorari R^' ' *'™^'"*' P'^"''* ' ""'"'^ "ant , nc quid vlquam gentiu,n a tanto viro poflit

i-e v,.r ^?'"''"^' 1"°1"<= a':ini:cps Imperatores legimus fcientiam hanc non folirm maximo afteciire hono- /<-

■ pcr-

V • : • "s- coiiK-cLuiii uc an,maiiDus pocma inlignem in ptimis libera- f(^rutatorcs .

em exercuit, vt ncdum patris ci cxilium rcmiferit,verumGtiam pro fingulis verllbus totidcm aurcos annu- ^ntonm cam ^b " r muncribus exhilaratus Poeta, aurcis charadtcribus pocma iuum confcripfit : quod cOim ^^P-liberdi ob caulam,tum ob cicgantiam,ac pra:iUntiam aurcum iuremerito nuncupatum fuit. Qnid de NeruiC,3r ^^g^ Op riaaiiani cuni Acluno , quid dc Vcfpaiiani ciim Plinio , quid dc Traiani cum Plutarcho , quid de multorum pianum. auoium imp. Kcgumci, cum ahjs huiuice cognitionis pentis famUiaritate dicemus ? familiaritate autcm ? im- Oppiani car 11)0 lummoiaim;n eos honorum collationc, & munificcntia omni ^uo dcprrcdicanda.. Hinc nimirum faclum '^"^ e t, vt miilti c^c)ailumi vin partim natura: admiratione , parthn prrcmijs propolitis impulli , ahj de ftirpibus , rek dicium. ahj dc aiiimahbus, ahj dc alio natur^ partu hiftonam diligentiillm^ confcripfcrmt ; iiucr quos , vt alios pra:- Cur multi teream, Phnius maxmia laude dignus cft,qui cx mclioribus authonbus opnma qu..ci ; deccrpcns, intcaram na rcbm n^ tiuakm hiftonam trigmta fcptcm libris contexuit,cum quo quem confcrrepoirumu.,author£m nuUum habc tnralib.fcri^ rcmus, fi longiori vita a Dco data, cpL-cdam rccognofccre, ac ijs iudicium adaiberc potuillk. Qu.t c^m ita fc Pf^rint . k habeant , in promptu latio «ft > cur vetcres hanc laentiam ranti fccennc : in cjua./i Piiniiis muita , qiia: fuo

tcmpoic

P R ^ F A T l O

tcmpoic pcnei ant.nobis rcripfit, 'quid nos dc noftrorum proauorum fxci\\o poft Plini; aicacem dicemus ? qM? rerum tiomclticarun) ftudioporius, quam /cientijs hi/ce, arq; alijs honis difciplinis incenti,<S«: in fumma venan tes barbarie, in caufa fuere, vtin tantos errores dcmerfi fucrimus,omncsq, ^rcium,& icienciarum frudtjs ami- *D€i 'Senign fcrimus . Dco igitur Opf. Max. audtori , confcruatori, a quo omnis rerum cognicio ad morcales proficifciciir' > quiqj hoc thelauro carcre nos diutius noluit, immortalcs gratias dcbemus, quod noftri tandem mifertus, va- iios in varijs orbis partibus cxcitaric viros, qui pc-rdira illa reftitucrcnc, quiuq; inprofundo ob.'curifatis,ac)gno rantia' co^no dcmcr/a crant,& iam multis (iECulis latuerant, ad luccm reduccrcnt : ex quibus alios,prouc varia ^piftol. 12. maieitatis eius,vc ait D. Paulus, funttalentai&gratiarj^^idimus, qui barbaricm cam fundicus, radicitusq; fu- Corinth. Hulerunt, alios,qui in facra Theologia,alios qui in luriiprudcntia, alios qui in Medicina immcnlos pertulcro Dond Dtm labores, qui Anatomen, cuius fciencia omnino crat abolita, rcnouarunt, ahos qui noui orbis notitiam pra:buc- dincrfinwdc runt, alios qui philolbphiam, quiqj abrtrufbs hofcc naturxpartusj quorum cognitio non medicis,non viris do- largitur. <5tis ( proh dolor ) fcd pharmacoparis, vctulifq; maximo cum argrorum detrimento erat commiiVa, illuftrarCit : ylutores /^i-jlnter quos tanquim prxcipua lumina prxtcrirt non pollum RucIIium, Pctrum Bcllonium, lacobum Siluium, ftor.natnra- lo: Fcrnclium Ambianum, V vilhdmum Rondoletium, lacobum Dalcchampium intcr Gallos : Inter Gcrma- Uum . nos Valcrir.m Cordum, Hieronymum Tragum, loachimum Camerarium filium, Bauhinos lohanncm, & ^'^- Iparum fratrcs, Rcmbertum Dodonneum, Matthiam Lobclium,Carolum Clufium, Melchiorcm Guilandinu : hucr Italos lulium Carfarem Scaligcrnm , Petrum Andream Mntthiolum , Bartholomxum Maranram , Anto- nium Brafauolum , Andream Cifalpinum , Andrear.i Baccium , lohanncm Bapciibm Porcam , Hicronymum Mercurialcm m almo Gymnafio Pifanoprimarium Medicina; Profellorem>Iohannem Coftarum Laudcnlcm, Fabium Columnam, Mailarium Vcnccum,Lucam Ghinum olim prarcepcorcm mcum , c|ui primus cum Bono- nice, tum Pilis hiltoriam ftirpium publice profeHus eft , Aloylium Anguillaram eius difcipulum , lacobum Ant. Cortufuni, utrofq; Patauini horti olim Prxfcdlos . Intcr Hilpanos Amatum Lulitanum , Andrcam LacimaiTu , Garziam ab Horto, Francifcum Valcllum^. Quorum clariliimorum virorum alij in id, ut eorum quas in tcrra , a lij qiia in aere, alij quoj in aqua gignuntur, caulas, adHoncs, uircs, formas illuftrarenr , omne (uum Itudium , ^uthorisgt omntm opcram, indultriam, curamq; contulerc_>. Qua equidcm tam prxclara exercitationc cgo a tcncris fc- nius. re unguiculis nihil pr;cftantius clle duxi , ncc ullam fere rem aliam cfte cxiftimaui , qUv^ meUus , & illurtrius Dcum iiobisob oculos ponat , Sc (ummam cius potcntiam , eximiam bonitatcm , fapienriam inexplicabilem cftendac.. . Q^iapropter ftatim, ut ftudia humaniora deguftaui, cum fcptem continuos annos iuri ciuili, ac ca- nonico totum mc dediftcm, tantosq; in co progrcilus fecillem, ur me quiiibet ad inlignia fupremi eius gradus -accipicnda hortaretur ; tamcn guftatis philofophia? primordijs, logica lciliccr,rantophilolbphici ftudij amorc cxarfi , ut inuitis , meq-, aciitcr increpantibus amicis iurifprudentiic ualedixcrim , eiq; philofophiam prc^tulc- rim. Quam rum cx rcbus his particulanbus conftarc animaducrtiftcm, ad eas intclligendas natur^: inftindu rummopere lum in (iammatus, ad has uclut ad fummi boni fincm, fcopumuc omne didlum, omnc fad:um,om- nem operamA' ccu nauigans quifpiam ad certum aliquod lidus, curfumdirexi, Stoicorum prxccpto monitus , qui cuilibet homini fincm aliqucm ccrtum proponcndum eftc iudicabant. Vbi ucro a (ummo illo bonorum au- tlerc hocce mihi talentum tribuium cognoui, abftrufa fciliccr, ac rccondita natur^ arcana ( quod ucri philo- fophi munuscft ) perfciutandi,&:uitama£icapercipicnda,acintelligenda, fatismihilongam luppeditatam-. , non potui non ob accepta h:ec a diuina maicftatc beneficia , ncingratus li.m ( neq; cnim qui pl antat, ut aic D. Pauuis , nequc qui rigat,cft ahquid , fcd qui incrementum dat Dcus ) tantillum grati animi (Ignum cdcrc,,» . Quod ex parte mc fadurum arbitror, (i ea, qux toto hoc uitx mcx ciufu, lummis laboribu^s , ac maximis fum- ptibus tcquifiui, poftcris rclinqucrcm./. Vcrum cnimucro cum otij accrrimus femper tuerim hoftis , 6c ad in- tclligcnda harc rrcondita diu noduq; vix habita fanitatis rationc, nec horrida; hycmis intcnfa frigora,ncc tor rida; arftatis intolcrabilcs ceftus perhorrefccns , ncc vllos vcl pcrarduos laborcs cftugicns,omnc tcmpus impcn-r jiuthorfs o^ dcrim, multa non de rcbus naturahbus folum, fed aha ctiam philofophica, ac medica opera,philoibphis in pri pcray&or-^ mis, acmcdicis,alijsq; viris htcratis, vtopinornoninutiha, atquc nccciraria confcripfi. Interquacillaprimo do imfrmt ^qqq mihi edcnda vifa funr, qu£c dc animalibus tradant, quodnobilitate caetcris prcefcrri debeant. Cum vcro dorum . animalium quatuor gcncra totidcm huius mundi clcmcntis rcfpondentia diuinus illc Plato faciar,vnum nf m- uinimalium tcricftre, feu in tcrra uiiftitanSjTe^oV ka) "xtpc-cLM ipfi didtum, altcrum hv^ftovy fcu aquatilc, tcrtumi TTtivov (juatuorgc- jj dtpo^ofov fcu volucrc, quartum acpofticmum ro TupfoVi fuie igncum; quarc i volucrium gcnerc haud incon- nera. c^^ii^ cxordiri mihi vidcbor , quod id tanquam ordinc primum ( igncum euim haud in rcrum nacura cftc exi- yolucYunL^ ftimo ) mihi fcfc ofFcrat . Scd cum ctiam (ub hoc gcnercinfc<3:a qiicEdam volatilia, quorum alia etVeAoTpet lcu mmnc <iuA <jc(Stc6tas alas,vt apis, alia MvhtoTHfxt, hoc cft, in vagina abfconditas habcntia nuncupantur , vt Scarabeus , dnimalia co ^^^^.^ ^^.^q dignitatis cxpoftuiarc videtur,vt modo dc Auibus,vtpotc non cartilagine, vt infcda illa,fed pcnnis tmeantHr . vohtantibus agam : pcrarduum fanc propofitum, led quanto qujrq; res dilficilior, tanto dignior, in qua genc- Caufa^ cur rofus animus vircs fuas cxpcriamr, vt ft ad optatum finem adfpirct, nihil plcbeium,nihii vulgatum, at magni- friHS de A- ^Qxwa quidpiam,ac honoiabilc videatur aftccutus ; fin ad cum pcrucnire nequcar, laudetur tamcn egregius , uihusjqudm ^ Hcrculc dignus conatus. Scd arguat forte me hic quifpiam, cur non potius de quadrupcdibiis,quam de aui de quadru- i^yj tradarim : Quadrupcda cnim iiinr, qurquod vfui hominum quam maximeinferuianr, opcras commcn- fcaibmfcr- dcnt,alimcniamquoticiicfuppcditcntpnmum inanimaliumgcncrclocumfibivendicant. llle tamen faci- mo habca- m arbirror, ucniam mihi clabit, fi caulas, quar mc ad Ornitholoj^icT cditioaem impulerunt. inteliexerit , '^t tur. ' ' .... . i ... . . . . . . i . . ' . . , .

^J^xftium

^ luolocoinrcJJjgcr : Sccuudum ifaq; quadrupcdibus locum dabo, arq,- eo maxime, qubd aucs vcplurimum in aeic, \lia nobilcum in tcrra vitae vlura fruantur. Tcrti6 animo concepi lchthYologiam , feu aquatilium hilto-

,.rr . ' concepik.....; — j,...„,.v««v^..-

StorioL flijji- xizm, vbi \v\f:)^\\2Lul\a.m , fo?cundam vndarum (ohoiQm. , ac cauuia , vt Pocca- lcquuntur , Ncprnni regna in cuitas. ^ nanccs pilcium grcgcs, pclagios, faxatilei, Uttoralcs, & quiin ftagnis m.\rinis,tluui)s, & lacubus degunt, tic- Bxangiiiu clarabo . Quartus 4S(:poftremusintcranimalialociiscxanguibuscumvtihbiis,tuminurihbus dcbccur, '^bi mstona . nmlta quidcm animaicula vctcnbusA ueotcricis hsud cogmta in luccm prodam. Dcmdc ad iocupletinimum

iUum

P F A T I O.

r^ordincm alujui. .neinu.rtcrc dK.T r^^^ZJ^^^^^^^^ conlcnpfcrim. nata- pfnOmiho

rcfconium uehk u.ri;. me. utdui ,t\ ; ,rS;Sm^^^^^^^

Jndaci ; nam cim p^mmhns liuiu/cc i ,n,, i*j":: . " 'J"^' enumer»ndas nuncmc conucrto,

njs ( „t prop,.o capucu,dcrc cft ) at6 ' ^^.1=^""" '"^"^"f ' .5""" alijspr^bct /cicn- Author cHt

ao..,„po(r,moblcL,& iUuiioIo u„?;,n ir^^

b« ad vniucriUc mclius intcllic.cnaumTd um „t.K «bus coniulcns, hoc opus part.cuiarc.Vpok no Omiffc p..r-

Atncmocpidc„Uu..u,t„u.M£t"r,^3 ± X^^^^^^^ cdcndisopcr.bus prxucrl-ro .» uculj.

fccperit. ;cltim.-.rc polfit.. Nlm cum co,^^^"u n m-^ "^^^^^^ ""^ r P™»""»™ lu-

gnum . atq; al.os ^onnullos probat^s iS« fJl/ l'"""' ^"«rocm. Alfacrtum Ma- cnumcrnno

qui.n ucra, & cx tripodc, <,uL a.unt, ^ o^^X So r„sfilH'rt " 'T'" 'f,''"'"''^ ' "'i' *

.nt.rfic,atur..ju6dfa-minLn.ricap„t'^mordcndoamtt^^^^

hcmilphccri« procrcantur . h.ftoriam typis ad poftc^s" , adJ' """" ''"™ '^^^fil^ili-Jli.q"^ m max.,T.o hoc Kcicri Ytpropr^s cx ocuhs uidcantur . prop?L; ml^^^S.^^^^^^^^

Quemad„.odum cnim illi , qui dc repub An^^ i "'^'«'?W'^ > dcn.q; anatorocn ipf. cxcrccanc. . " cxcratat.on.bus vrbis gubcrnanda. ^^,^^^1,'?" r '^Tlf '''"''^ '^°'"'"= "'"'''"^' « Pfopri|» Compnr^io

lum labyr.ntho, dcducu'.t, „t dc ZflcT\t2 'lZn" ^'P^ ''^"''""»"«'. ''§'"«'«4; inmaxtmos crri- ^ fcribcns .nal^ apud hom.ncs audiu.t . < c '•''",' '""''* " ^"°'"'" «'"" c«r

ttax.ma ap..d omnes cxtolluntur, .,t dc Sol ,r I ^ '"'''""' ' ""'""^ > »^'»"de »1^ 3

lolophi ipkare u,derc.n. , cmi^c^.lns^^itl^r^^^^^ = "5"?" '"'" officmT.. Phi- t

.ft.tanquam,„.cncbrisob ul,a^qucrecoTd.S^^^ quoniamhxc timalt^pofit^

«pcrucft,gatamci;cog„o<ccrc^n^cc;^^^^^^^^^^^^^^

fem mco are conduxi, nccnon lacobn fo!. r c ''""'"""', F'o«ntinum,& Cornchum Suintum Francofortcn, n r . piomnca Florcntia: q ,ando6 v.ustVl? ^"'"""'"" H-^"""^ Duc.s picloris cximij opcra in hac cadcm ^'^'^"^" Sculptorcm habu.. Suc hVbeo it?' V,,''''^ ''"' f^"" ""'«''''.«"es ae(lg.iarcnt ur tandc'^ '"TT «cm. qu. cas adco ienuSo e L '1?^^^^^^^^^ Coriolanum Norimbcrgcnlcm. a"q c.us

H:j«mmag,.,scxpc,.lisaS:Z^^^^^^^^^^^^

p,aormcus.vtmaiorcn.fib.facctctquX., clC. ul^r t'r

quasvercbar.„cal,qua„dotyp.sma,,1larc,rquourl,?:^

plamas,quasvclan,c,ncclcbW,mahacl!o;oSit^,:''^

aut d,cUccrunt, aut dono acccperu„t,ta„quam fuas cdidc.eT' ' "" 'l"aaugmta lcx annos publ.ce profitcor. "tZfi^

tam.pr«ucncrunt;utcx.,,eaVcmc4,fa c«„r P^^^^ profcliolcr,plcrc)qu.dcau.butcgcrit. n n t.;c "^^^

luo.d,omatc.&intcrGer,.,anosoLth;i~r^^^^

alphabctico,& paucarum .antummod6, camma -l! „' "'' """"'^ ''"=""» '"«''odo . "tpote ordmc

Jnmenti, quod ad alia cdcada aux.ho .,.U.i (mmi2^ T"" "'"'^«"'- M hxc dcniq; Ipcm emo-

m.qi Scna.us noftn, (cu, ob multa in mc cXX„ '^''''" '"^T^" '""''°'" '""""^i hom.„MI!urtrini- Scatu.

S.xt. V l>ont. Opt. Max. ,uHu. XT.ft.lt obX/l''/r'"f '" ''°'^ "P^''^ ' ^*^'" ''" 'P°"^= > »S /i

J.mf,sklcelucubrat,on.bus.r,ag„opcr^.rh,,u^^^^^^^^

auofas cognofccrcnt,i„ luccm edcL^^wlt.^ d "'"' r ^''P"''- '"^""* gtac«.""lcs, fru- Xi„

nonn^haudimmcmor.aitcnim 5''»™'''d«l.rat,oncutd.al.mulcmniucundis,r,tobo,Horatianarf;^^

Nam .^xx^lT^'!!^'''"''^''''^^''''^'^'^'^'*^''- bcHejicctia:

.ommUr„rtt:rcn~rs?L^^^^^^^

morcs bcne informandos rcgcndosl p" rciin ^ri " d '" '"'^uT P''""'™ P"''''^^'"^; v"am , atquc tZZpo. Ittana cx antiquis l.tcrara.v,Vnu,^ SetZ^iTa mCri' ^''''"' ""^^^^

atque conlcruands lalutana icmcdic.„.T m hocvolum.nc com.ncntur, multa valetud.ni mcndx 7,^: , ftttd.of. fynon.,rvoru.„vari^*a:croranZ^^^^^ ''"S"""™ variarm.

^crc,quasna„c„o„com.n m :rarfe7,r,uX"'^

cua ( ml. mc ammu. falht ) mcthodo tradwtu n, ^ m^r ■ '"'^"" '""''* ="'"'odu.n, acpcrlpi- Qrd, uoca, Synon.ma,Gcn.,s, D.fFcrcntix W r ' ^ '^^''''"'" 'P-^C^Iacioncm Ipcdant. vt puta Acqu.- ° , cunditatcm icscnt.b.,s MrScnt VrS r ^.^^'"'k''/".' 1^"'""'''»« prim6 adducuntur ; de.n ca quX- ""'i*^,"^ U,lco„es,Emtlcmata,'^;Zt'^;;t{2^|'*'^'->^l>"'".H.e.oslyp{;^^

Vt ver6 magis adiiuc ibdiororum rcbus cQnfuIcrcm r r * *

tcmamm , tum intcmarum partium Iconcs , tanto k^xZT^^^^^rnT^ po^»i>auium,multamm^i cum cx-

iluanoavifucaiuumrpcaacorcmobka.nt,lcdadauiL^

, ^U4;um iunc,cogiucioncm ( (unc cnnn pidfcur^ muti //^^,

^uidcm

P R i€ F A T I O.

loco ajfpolui , non tnmcu , carum fpcdator tantummodo fit ]c(5tor,rcd vt vtnsq; collatis ]cdionc cil,cet, od infpcdioBC vcras cum internas,t.^m cxtcrnas auium notitias in animum defcrat , 6c mcrnon.T aftigac , curiol^- tatc. atcj; inutili vi(us voluptate contcmpta: Abrurdum cnim cft,ac nulla ratione comprobandum rerum natu- ralium ima^incs idco fpccuiari libcntius,vt ingcnium corum, qui eas fcccrunt,pidoas fcilicct,6c (culptons ad* mircmur, & folertiam j rcrum autem natura: miro ingcnio, ac fttidio procreatamm contcmplationcm non po- nus piofcquamur , atquc ampleaamur, vt caufas carum indagarc valcamus . His prartcica Iconibus mu ta- rum plantaium, atque animalium figuras ad viuum cxfculptas addidi,quibus aucs illa. vcl vcfci iolent,vcl ob- Jcmb* m Uaari,uciranitatcmconrcruare,uclrccuperaio. QuantumvcrociufmodiIconcsadi;crn ipfam declaran. h\ftofiA or- ,Un. conducant , ucl ex hoc manifcftum cft , quod plurima ab antiquis concifcr , brciiitcrq; dcknpta , ac_ tan- «cnm. ouim nimis vulgnta nci;lcda,nobis hodicrna dic vcl adhuc incognita fmt,vcl maximas obicuritatcs panant , Cur mulu 1,;^ fi lconibus exurcfla cflcnt , omnem nobis laborcm adcmiiicnt. . Cuius rci diftcultatcm olim Euax rcx vobU mo- forte fccum rcpurans, plantas non tanrum cxadc dcfcripfit, fed dcpinsi ciiam curauit, quas ita depiaas, gmta^, dcrcriptasNcroniCa^arimirithonorisgratia^. , . • -rc

Euax rex Habcbis pra-tcrca Lcdor humanifllmc Hiftoriam Auium non flmpliccm, fcd vcluri coramcntanos copiolps, thntas cur ^ nhuimas calli^aiiones non tanium ueicrum, ucrCim ctiam ncotericorum, qui dc animahbus icriplerc,quo8 dtpwxcrit. ^ idcrc ncbis haclcnus licuit, praricrtim in lucubrati^nibus Ariltotciis, Piini;, Ac]iani,Oppiani, Athcna-i. au- brnithol no thorum de rc ruflica. Albcrti Magni,& quoruncumq, aliorum ; idcoq; vt noftra hax Ormchulogia, non l hH cj;/c hijioria lofcphis fol^m & Medicis, fcd cumslibct ctiam altcrius facultatis ftudiofls prodailct, ^ vt Icgcnt.um animi m jmpliccm. multiplici, ac varia lccl ionc aliquid faltcm inucnircnt, quod ingenium fuum inftrucrc, aut cxcitarc pollct , li- Jmhorcs, bmt prartcr noftras obieruationcs quoq; quali lyluam Claftkorum Scnptorum Gr.Tcorum, Latinorum,ac Arar nuibtis au- bum admittcrc ; intcr quos pr?rcr Philofophos, ac Mcdicos , Thcologi ctiam funr cV lunlconiulti , multiqu. thvr yfm cji Poera: cum antiqui,tum icccntiores,quorum omnium flolculis, roflsque hinc mdc diucrio temporc, cum lc mi^ ! hoc ofcre . hi obiulit occafio, collcdis, fpini.s, &c inutilibus rcicdis, opus hoc redo ordinc mcthodo vlus cxornaiu j 6C Comparam florifcrk rt apcs infahihm omnia libant,pmnia nos itidcm dccerpimns aurea^ , ^ qiicmadmodum lilx ttorcs ad Mor, ad nicl accumulancl^m petcnrcs , fua faciunt , qua- modo erant alicna , (ua induftria in propriam conucrmnC apcs . vtiiitatcm, ita nos ftudio, laborc, & , quod caput cft, longa cxpcricntia ca, qun.' ab ahjs dcfuinpta lunt, rumi-

,..nwv.n.. dirtn;nu,...&' ranquam in fuccum, !k fanguincmhuius fa:tus noftaconucrtimus . Cuius rciLcao- e rcmere conicdlos , & confarcinatos cflc authorum locos cxiftimcc^ . Cuipiam hic

^^wr/^orcwr rem admoncrioportuit,ner , ,. i • ^

fcmper coru fi audis mc accufandi anfam capicnti, quod non lcmpcr corum, k quibus aliquando qiiicquam mutuor,memi- nonmemine ncnm,cum Diuo Hicronymo rcfpondco, qui cum plurima cx Origcnis icriptis m luos hbros tranftuhflct , atqj fitJ qmhm idc6 ab armulis carpcrctm-, fcfc clcfcndit, diccndo, fc ca ad leuandum Lc(5tor, t^dium tacuiflc , qu« in pr^cfa- auid mutua tionc fat fucrat fcmel innuiflcmam & cgo candcm ob caufam cos tacui quandoq-,, atquc co maxime,qiiod qus tur. cx ilhs exccrpfl, cx primis clafTicorum fontibus dcprompta lint,quodqi qui illis , idcm & mihi fpinms inftiUa.

In rPr^f. ^d xc potuit . Nc tamen arrogantcr nimium mihi tribucrc videar, c^m mgenmfitpudorM, vt ait Piinms Jatcnpcf mef. qutm profeccris , omnium authorum , quotquot in hac Ornithologia vfus fum , nomina iuo nra:mittam ioco . ^ Eorum uero uirorum, qui mihi aucs mittcndo, ucl ft-cando opitulati runt,nomina hic rccenfco,qucraadmodu & in alijs Hiftorijs omncs cclcbro, qui miciocormum meum nouo aliquo naturje partu ditarunr,cum nc ingri. uis ( quo ut ait Mimus, tcrra nil pciiis crcat ) i)s uidcar, tum ctiam, ut corum animos ad aha mitcenda ,ac uti* perticnda cxcitcm, ac calcar inijciam... - -t a •

'Mthorre- Nonmcclameft, pofli: cflemulta,qux inhocopcrciuftamrcprxhenfioncmrcueri^&attcntiLcftonsno* niam prcca- cft"u2iant, quorum fl mc admoncant dodi homincs, flq; cuincant, bcneficij loco habcbo per eos profcciflc-.. ; tur fi crrauc Etcmm homo ftim ; humani nihil k me ahcnum puto ; Errarc, labi, decipi humanum elt ; 5c in tanta, tamqu# rit immenra namr« uarictatc, multa rcio reftarc incompcrta nobis : qux dilccrc non crubelcam,fi quid dc ijs rac-

Multa hA- lius, vel oratione, vcl rcriptis aliorum liqucre pofllL. . Et ucr6 cgo is rum , qui nihil tam carum , & prctioluni acnus inco- apud roe habco, quod ncn cupiam ucl vltro in communc conferrc, modo intefligam^id bonis,& ftudiofis pro- b»>^ fu tui um, cum vix aliud uiro bono tam indignum cflc ccnfcam, quam ucUe occultare, quod prodclk, & mua. ^^'utHrh' li le poflit plunmos . At uidcmus hac noftra artarc nimis ubcrcm horum mortahum prouentum , qui kib modio heralitas in ablcondunc, quod luxta Euangelicam (cntentiam, ftipra montcm poncre,cV in luccm proferre debucrant,atq; 'docendo adc6 in confeflo cft, multos optimos authorcs hodic paflim defidcrari,& i tineis rodi,quod qui cos poflidcnt.

^ • r^..„J /..;1I».,J«.. — 5 'J-'''';olUm»

d

cipicndo

(ommmn- humanam rocietatem foucamus . No;i ambigo fore nonnuUos , { neq; cmm diccntc Acliano ommbus omnii placcnt ) qui cilpidinc magis accufandi, qiiam animo redc ludicandi , ha:c iint adituri ; quoniara plensqi in* namm hoc «ft,vt malint uidcri in aflcno opcrc ingcnioii, quam in doccndo, atq; mteliigcndo ahjs prodcflo J nam rcpiffhcndcre, atquc damnarc impciiti ctiam uolunt ; ludicarc, ac probc cxpendcrc prudentcs tantum , tAuthoris atquG cgrcgic dodi pofllint, ad quorum cgo iudicium fcmpcr mihi claborandum duxi. Hoc unum tanrum ab, himiUta4^ a:quis labons mci iudicibus peto, vt quod minus uidcbicur iUis probandum,«iHmata rci totius difficultatc-; ^ lenius, &c placidius rcijciant abrq; contcntionis A conuiciorum acerbitatt^. Scio cnim malta quoq; poft no- ftras obrcruationes rupcrfuturft , quit vcl \ me practermiira , non fatis animaducrra ( nam inrcrdum hebe^ fcunt ctiam perfpicacium oculi,& quandoq; bonus doimitat Homcrus) acriora iudicia pqftulcnt^i quibus ncc odio commotis, ncc inuidia, facile, ni rallor, impctrabo,vt ueniam d«nt , aiit fcdatc arguant . Spero tamci^ , ( abfit inuidia didto) cmnibus quarumcunq, artium ftudiolis, arquc proreflbribus hoice meos laborcs aliquict VtilitdS.cpe allaturos utilitaris, imo magno admodum ilhs ad quoftiis auihorcs ciim racros , tum proranos faahus intclU-^ fis, pcndos,fijturosadiumcnto 4 . .

■ ^ Quprt

4o.

P R y€ F A T I O.

er vbid: vnlirJm " iL"f^^^^ qu<r/d «m domefticam folummodo augendam faciunt,.

^uononaliqmdrarum,rccondirum,imd(^^

tta«ali4mcirpcactur,ira4, &:auium, quxanimalia^ ' Junc pcrfcfta, ;8r admirationc plcna-, «otida non cum faftu rcijcicnda» •t pro viribus cuiquo tmplcilcnda

cft. Quo in genere cum claborarint non pauci, ncquc obfcuri viri , cgrceiam opcram huic fcicntias ntuallc fum iuclicandi: quorum laborem quantum illuftrarim ,quilibct^

«ftimet,at ij facilius , qui > in hac difciplina vcr • t fari /unt.

f^^^^ cumdimmo profcda (q«* vt&alia ribi utiliflima iL diucdcrcvolui^fcdproptcringcnresfumptusnon potui) fi bona, bcncuolaquc mcntc accepcris , ad rcliquas lucibrationcs , quarum Francifcus Scncnfis Typographus, fponto Cua, a --yita fuppctat , edcndarum prouincianu fufccpit , alacriori animo, ar nro- luntatc mc accinganu.

vaio.ar

fico qnl fi^ miles.

Ub,iM fart.c.x. Jn mimmU ndmirandx Dci con^im wiuatur.

InV.C.

/

fnV.C. VLYSSEM ALDOBRANDVM

fuorum edkioncm opemm ah Orn/thologia i£ic/ioantem .

Hlf IIIIMMi

ArcanjjPcrfij.

V S'y.Ol/' if/,lV TTCtVTCtiV^ 0CK5 )1 iTiUXiy fJLQVO)

^ pvict^fxclv cii>inq 7rp)v TraVTios itjopd-x^cti^

^iV KAlOi Cdc, TTTtla^i QuTTQV i^ri (7'Ai^daV •

lulius Signius vertit.

JSk ^dohrande , ddtur cui/lngula nofctre foli ,

nmra parens frouida in orbe creat , t^umprtus emittisvolucres , vtpr^petepenna Ocjus effundant fcripta , decufc^;, tUHYn^ >,

A'

Eiufdemlulij "^lgxii]. L V-

Ldoirande ferent totidem ft candidi olores - Jonij , (jHot aues expltcat iftud ofus ; Qu^ miranda tuum Mufaum continet inftar ^i^rui orkis , cantu non f^tis exfrimerent

OMEN FELIX

Exco,quod Clarifsimus D. D. VlyfTes Aldrouandus Libris fuis edendis initium fecic

D E A V I B V S.

Acccptiun a lufto RapKelcnffio Antuerpicnfi Mcd. X X 1 1 IL Martij M. D. X C V 1 1.

Z^ed liiris , vir ma^ne , tuis primorJia fnmis

Ex Jmbus y faujlo non CAret augmio . Ommor , numcjuam cju fejUAm etfi doHus aruffix

jiufpicium ex ilia certius h^uft Aue , 3V4W 'veliii Alituum^enus alta fer ^thera cdi Alarum celeri remigio vehitur , Sic tefrafetihus rapiet cjuoque gloria pennis

cyijlraper , cdlo cont*gHum faciet . Nec folum hoc ,fed ceu Phrjgius louis dlite veflut

jiecitusjlellis celfaper ajlrnpuer , iSlon fecus ipfe uouum cdlo accenfcieris aHrum

cyildrouande , tuo nomine Jidus erit . Otefelicemf iunget tegloriaOlympo, Famaq^per terrds irrecjuietdvehet . Fixum erit in cdlis nomen , terrisq:, *yoUhit ^ QuamdHdum pennis vlL feretur duis .

Elogium

Elogmm in Aquilas , & naturam earum, 6c mor e , in- ilituroque liominum imperatrices, earumque vnum yp^icinpof, Jhifl:oriographum>virum liluft.6cCl3rifs.V]yirem Aldrou.

j V idmeafHmpfftitihi dicere Mufa f lomfne I Summi Jcjudasf magis anf^mferumne Jejuik I Jldrouandum Acjuda cunfl<z gerulum vnicum Flyjfcm

. — J notorem autum, catera mdlemus .

^tqui ea nunc il/tpropru iHa negocia folt,

Etrem Itnque tuam tot modo auff icia . Umci; tpfam mihifaltem ayd^utUm fpetHato ,fuas vt

ifi Uudes conferat tUa viro . Nempe autum dnte alios adamauit lupiter eriem,

Si regnum aereum proprtum haierc dedtt . Vmcumprimis ^lqutU , cjuamfceptra tjranni.

^'J^wmamfeattoUerevertfcemhumo. ^tnamj; autum incendit propnortfuutlU

^dmtfjam Vefl^ oihits m penetrai ytcjue tlUm vltricipojfe tncandefierefiamma ;

Siciras voluity teUj; ferre fu^ . EtfoUm vultum ^ "ThosU^ Umpadis ignes

Infpicerea^^fcit cMera defptcerc^ ; FUmmauit^-oriesocHlorum; iyfulminis alis Jfflatum, atrauitptumeoUm omne fugum. t/l: toium mcoxitgenerofo peBus honefto , Omniaji irarum noUhum arma dedtt . infuper ^ y,ta ignicuUmfoltdauit ahent :

C^^^re^fecltsaddtdttiethereis. <^^stam omnes dotes, fua^, regalta fgn4

^^^ccefuoconferttlUTjrannavtr0. ^emtgtocp^fuo famA fecum cuehtt: ipfs

^y^mtngenttimredderepromptadijs. ^'^^^^^hummbtsperterrisrumQmnia, Ftyffem

^tratumfpatta, ^ tottus orits opes . Nunc altum Promethea habet. cjuem certiusipfum

Mmoueat regnts dentque & ^therets . ktjitciuefidemfaciat prifci rumonbus ^ui

Neflcr Prometheus verior Italicus. Htcvt^'MceBetemm:corcut rofere tenellum^ V ngm mdc aprimo Vulturium omne gemts :

Etviu

Et vititgenidem omnem pauere meciuBams

Inqtie jlins teges tota haitiere vtrum . Ergo etijtm hts fiudijs illo immorieme Sajperda

Magno Ndturd totius indiculo . Sangmmbus tumulcqj liri nec ahd, nifivera

Nafcentur totidem congcneres^cjUiU . Acfamamimpleiunt veteremy & Promethea VlylJem

Pcrfetuarum addentgloria O/ympadum-s ,

Viri Natiir^ confuItifTimi honori gratixq^ faciebat loann: Fcrfius Silcfius Doa. cim itironi ipfum Italiamq,- inuiferct : Anno cjucm numerales litcrae indicant huiui iQlenni roti ecum numcroii.

VlVat ODlfFS Bononlensls o^LDroVanDFS t^VfonU IVhar fV^.

lo- Cornelius VVtervvcrius Batayus Delphenfis Med. Doa. congratulatur llluft. & Exc:U, Dom. VlyiTi Aldrovando prxceptori fuo, quod ab Avibus inceperir, hortaturijr vt cartcra, qu« in eius Muf^o confpiciuntur , Opcra admiranda propcdiem in lucem cdat .

\(sAVDEO , fedcjUd animo conccfigaudia^ lingHM j Et manus , g-^ morbus fignificare vetant . ^ Lctiti^ caufz efi, cfuia cum tot fcti^ta referuas Ingenio diuino aecumulata tuo, Jh volucrumgenereordiris, quodgrAtulor» &/i QmfiicoU fas ef, dccipio augurium Id, cjuedmaius eo cHy ejuoniam louis ales honoris

Okinuit primum non fine laude locum , Muentu ^ua cunSla fuo extinxijje putata efl

Jugma, cjuamuis pro/pera fipe forent • Laus (juocj; Vulturtks magna efl, cjuod Remcfroiafli

Morte tua,fratri regia fceptra parans . Vngmhus Jccipiter curuis, ttta Phoehe volucris ,

Rarius infhx edidit augurium. His igitur trihuens frimas celeherrime Vlyfjcs

Tute tihi feltx augurium inde capis . M aHe age fic cjuotcjuot retines cognomine veflfo

IrfcnpfoSy ctiampropediem ede Ithros. Nonne vides prudens, vt puhlica commoda tardas ,

fotes ingenio demeruiffe tuo f Difcc tui viuus mercedem ferre Uhoris , N&m vcfiit cKtruflo zloria fcra ro^o.

SicetUm vepumvementid facula nomen

^ofcent , e7 fjufs fs fama loquetur anus , Et mane aurora ^ua Ltdcifer excitat ignes,

Et iugA (jua Titan ve/pere foluit equis. Qtixm cants.ad cAum louis ales nute feren^t

Te ferety atcjue nouum fidus thi e[[e dMu Stdus , fjHodradtjsomnesfulgentthusoras

Qarahit , c^lo fdera donec erunt ,

IN VLYSSIS ALDROVANDI Ornithologiam-

P. AE M I L I I L V C H I N I C.

ATV 'R^J E attjue artispercjuirere faSla Uhore ' Nd ojms eft^ hec cjni (ju<zrts anhdus iter . I VniuseH fcdenim §ludio, vix credere dignum , } Fa6lum hominis.fihomincm diceretantafinunt , > Vt quiccjutdvigtUns animt prudentia cernit , Hic doccat turt^ fennipotentis honos. Hinc cjuantum vel tcrratenet, mare cUudit.&ather

fl>riderat,omntcremoquicciuid&ignecalet , ^^^^^^^^^^^^

zA. tgerum 0 f^ctunt fymhoU multa patens . Hocvarta Audtumfpeciest^flmtur.arHmi ConcauacjU^ ingehdts vaUus antrapetunt: <«^7, cyJrahum terr/stotiens long^ua rcfurgit Karaauis, & nullum ejn^ cap t una cthum. ^agna qttidem diBu : m fAondamfj^cuUprimx

Matora exaHihusvmcmMafrent. L^i^z etemm uoUcres monuere negocta Prifcts fortia murthusj.endataf^efdes. ' In heUtsfuUre ^fttUfignataferocts ^ Corporevexilla; hacfcutanotatavirum.

altapetcns O//, monslrante magiflro ^1«. hjmmtat^ueartesprodiditvnahonas. ^uod Corui^pluuiamreferentesvoce canora

FixfQle.atciueimhrtsfhletepentefugamf ^^^^^idtsm^ricjuidamfermomsimago,

"Jfittacus, humantj- ^muU l^icafom > ^^ffieaU, cjuarumfpectesveneranda vetufljts

iredtdit cx auitm Jingere po^e notis f ^^^MetinnumeraMc numero AldrouandusFlyffes

Comprendu; caUmoq- ahdita multa docet. ' Nec mirum: ^oftcjuamrmtlo ^uodT^hchusin ortu,

Vefperisoccidui &tjUodparttora,fimul CollMumfuafoUdomustenet. hfptce Ledor , ,^a/ura Ucr hic totius infiar erit.

Jn OrnL

In Ornlthologiam celeberrimi viri Vlyfsis AlJrouan* Phjlofophi , ac Medici Bononienfu-

AnnibalPaganus Rcgienfis » cius Alumnus.

LIT j4 nonpandam rudihus tua fa^a cemasms ^ldroHande meis, dtgna Afarone cani , QuifrudHS etenim velocibus hifce p etantur

ExfenniSy hreuihus claudere JMufa tuhet: Sumereq-^ a pnmis nojlra hac cxordta fgnis^ Qu£e celeresfrmant celfa per aflra. Grues . Fahellas numeris vanas intexere vatem ,

Jppolegos %ero J^fercurium ex auiius , Jlma cjUihus ferti^re parens dedit arfla per auHtn

ZJmculaconnuhij, munus ^ Oeconomi ; ^tfceri O' rehus fefc, cjuets puhltca gaudent ,

Queis zyirchite^lus, %jMuficus, tAflronomus . Mic Emblematthus patefada arcana recondis ,

ty4tcjue (imul pandts^ fymhola cuicjue parans . Hinc Hterogly^hicis penetras niyfteria oltmpi ,

Jnque ^gros artemfundis c/^polltneanL^ . Exacla dmum Japiensindagine ijuiccjtiid Perpendit, doHapprfcit atcjue manu, H fce nouis calamis tlluflras, ommhus vt fs Et rerum interpres vnicus omnigenum^, Tef, trahant ad fe, cjuosgloria, f ma, dccusq; %JirtutiS terris aurea adaflra vchit ,

In Exccllentifs. Vlyfsis Aldrouamdi Ornlthologiam.

Innoccntij Honcflij Piccnfis tctrafticon ,

ABDITJ ^uifophi^geflis perjuirere ment(L> 7?o^mata,natur4S altiuum emntgenas ,

E/ rite exprcf^as oculis luflrarefiguras ; Pcrle^cdiuinum, Leilor, Flyjpsopus .

VLYSSIS

I

VLYSSIS ALDROVANDI

PHILOSOPHI, ET MEDICI

BONONIEN^SIS

P R O L E G O M E N A

I N

ORNITHOLOGIAM-

DE VTILITATE

Op

eris.

I

|N T E R pluruna diuinae bonitatis munera,quorum maffnimdincm I vchmmcromctin, velpret,o^ft„nai'eneutiquampollumus;certc hoc nomn poftremis colbcandum y,detur,q^^^^^ neijflagrantnrimos qaofdam veritatis cognofcend^e leniculos tu.amfeuent.qmbus.ifluxisaccaducis re^us procul ad pr^eftantif^ imarum art,um cogn,t,o,iein amditas qu^dam immciVa ac infa- tiabihsexcitaretur • Qu,:efanecura mukorum clarijrimorumviro, rum,ngen,a afriduafol,c,tud,ne itaexercuit, vtplunmi poftpofitis

7—. l^uiulc^ vit^ illecebris,prauisq,- cupiditatum lcnocinits extinais om

nuimdiuiriarumonej-ejacain corumfolatioff-Iibprri.i^r n^ ^, ' j j r fimulatarphlofopha.deiici,s,v^^^^^ fimoexemplo, laudatiTunoq; inftituto mirum m inodum extimulatus, cumip4lapienu^ exaaamcogmnonemlo,igc,lateque,nom^^^^ chflcminaram eae pcrpendiilein: atq, hocce ineum de nat

eflc cognouiflem no parum ftudioforum, ommumq,- doaiirunorum virorum reipub. me pro- futurum crcdidifi ,n lucem ,d ta,idem darem, coq,- maxime; quod Auium coi^nitio profundo terc hadtenus ignorantu^ coeno fubmeria,ac penitus opprefli iacuerit . ?b r ^^^^^^^^^^"^vero craaationemhacleaorumoculisfubijciain,haiidalie,iuinabo1ficiomeo > tadliirus mihi videor,de vtilltate , quain omni bus fere fcientijs, atque ardbus prcxbet , quxdam pr^Ehin , ac nonnulla etiam ab ipfomct Anftotele ; etfi multif iria cognidone exculto , ac difer- tifllmo philoiopho pra?terinifla,adducere. Ille enim quamuis abftrufas rerum caufas,ac recon- diu prmcinia fedula indagatione inueftigauerit, aditumque nobis ad quamplurima inaximis difficultatibus implicita percipienda patefecerit; tainen &: ego nonnulla obferuaui propna ex- perientia , ciim in anacome, tum generatione, alijsq,- , vt poftea Dco tauente oftendemus, quic iilius opera minimc adhuc nota lunt.

Inter artes igitur , q^u^e hinc non parum hauriunt emolumenti , priino loco occurrit Gram- Ciar i^atica, cui literarum iequentium inucntione Aues opitulata? videntur : quamuis Phocnicibus tLx-

A cam

■amin

2 Prolegom. in Ornitliolog.

cam multi adfcribant.Exploratum enim efi:,Troiani belli tempore,PaIamedem ex Gruum vo- latu fibi literas iinxillc, eafque prioribus Plioenicum addidilfe : illa^ enim volantes aut >, auty, ^ Jn Xcnijs. aut A efformant, quod rede his verbis innuit ' Martialis : Turbabts verfrs, Utera tota volabit ,

Vnamperdideris fi PaUmedis auerru . ^ Lib. V. y\d quod reclc etiam ailudit Lucanus, dum ait : bello Phar- Bjfingunt varias^ cafit mcnHrantey figuras ,

M^<^' (jMoxvbi percuffit tenfias Notm altioralas ,

Con fufos temere immixt^ glomerantur in orhes ,

Etturhata^eritdtfierfiislitera^cnms, . 10

' TMlUl 4. Hinc & D. Hieronymus , Grues , inquit, t^-»^;^ fieqmintHr ordine Uterato . ad Run. mo q^|^-| j^j^, defumptas ex Auibus fimilitudines , quibus Oratorum fcripta plena funt : Qtiid nachum^ . n^j.^hoi^,s . 0^^^ apoloms commemoreini quibusorationes fuastanquam falecondiunt,&

quafi gemmis quibuldam exornant ? PoeTis . Sed nonne & Poctarum optimi ,:atque antiquifTimi ab Auibus etiam plurima , & perquam accommodata exempla depromunt f nullus enim habitus humanie voluntatis eft, quem no ab Auium a6lionibus,affe6tibusq; ejquimi videamus.Quinimo ad fedandos animhioftri effrenes motus,plurima virtutum,acotficiorum fpecimina,qu^ nefcio qua peculiari,latcteq,- vi ac ener- eia,& vclani cacira quadam exprobratione,calcar nobis ad virtutes capeflendas addunr,ab aui- bus,fiabvllisalt)srekis,depromuntur. E thic^ . Ediica philofophia hinc fua habet emolumenta , de quibus adduda \\xc exempla fidem fa- GmCi pni- ciant : AcGruuminpri^nisinrignisillainfemetipfisconferuandis prudentia, quem non red- «lenna . dat prudentiorcm e has, ferunr, iinbecillitatis fu^e confcias,atq; ideo non mediocriter peitime- {ccntcs. ne in perniriem aliquid redundet,metamq,- deftinatim prieaaricenr,lapillos portare,vt excorum cafu,fupra terram ne ; an fupra mare volitent,percipiant,vlteriusqj progrediendum , an confidendum,cognofcant . Scd quid de Anfcris verecundia dicam, quem confcat modo,& Lufcinia modeftia vit^ (\xx curfum mctiri ? Q^iid de Lufcinia ? quie pull is fuis, f mul atq: in hanc lucem inlcia.no. hdiiu eftaditus.cancndi viam aperit, ac eos magna diligentia inftruit . Quem,qu^fo,non inci- Rcgulima tet admirabilis illa Reguli , etfi omnium minim^auicul^magnanimitas? illeenim,quamuis gaammi- corpoHs cxiguitatc contemptibilis videatur ; tamen ex tenui corpufculo formofum animum 30 tas . quandoq^ e ^ire, quafi non iguarus ( potefl: enim virtus fub qualibet cute latere , ac poneflbrem luum adornare ) non Aquife auium omnium fortilTim^e magnitudiiiem , ferociamqj perhor- refcit fed de imperio cum ea decertare audet . Occono- Qilj foi*tun^e bonis , facultatibusqj cuinulandis inhiant, Pic^ in primis fedulam in vi^tui ne- mica . ceflai ijs cogendis operam , ac curam fecum expendant . Illa enim, ne brumali tempore pereat Pica osco- iucdia , glandium , quibus tunc viditet , aceruos , non aliter ac formic^ fruges , terra recondit . mire magi- Quid dc Cuculo dicam ? qucm aflbrunt tanta glandium affluentia,cauitatem,in qua hyeme la- ^^'^ • tet,replere ; vt mul ta elaplo frigore,atq; adueniente vere,adhuc fuperfint ad propulfandam fa- Cuculi fe- ^^'^ ^ Q^i^ igicur eff, qui , nifl rationis impos , harum ac aliarum , quas breuitatis caufa taceo , duhtas . g^^^^p^^j^i neccflarias profpiciendas non incendatur ?

RcfpLibl Qu-intum vero huius operisleaio ijs , qui rempub. adminiftrandamfufcipiunt, conducat , Gmcs m'a- comnertum habebuntomnes,fiGruum,interaliasauesinhocgenere,feduloslaboresagno- giftii poli- fcant . enim cum grcg icim voIant,exaaa indagine perpendunt,ac communibus quah fuf- "ci . frao-ijs coafcntiunt , qiii non fol jin aduerfls rebusperfugium, atque folatium inuenire: veriim etiam fecundas maioribus ornamentis illuflirare poffint;acindequod diuerfie fententi^,denu6 mutuo neceffitudinis vinculo alligentur, (deduao inde verbo) Congruere dicuntur . A-ricultu Nonne Agricola,qui operis pr^ftantia,& nobilitate,c^teris omnibus mechanicas artes exer centibus; pr^tertur, Auium acceflu,& receflu imminentes iinbres,aliasq,- teinpefl:atum iniurias aduentare colligit? nonne etiam ex Gruum in fublime migrantium volatu,aduentantis hyemis ^ Lib. 2. de accefllimexploratumhabet^ ac ideo terr^ exercend^ magisanimoincumbat? id fane & die & opc^ Hefiodus tefliatur his verbis : ^''^' <!>pci'{^i7dcti cT' itr av (pcavLu yipccvH iTT-Dcdang

HV dpOToid Ti aii/jta cpipn^mt ^ujicctTog Cbplw A^nvv" oju/Spluj'^ , ideft

Confidera vero , cum vocem Gruis audieris Alte ex fjuhthus quotanms cUngentis ,

Prolegom. in Ornitliologiam.

cr avanoms fignum affert, h ycmh te??ms JndkatflumiC.

diendi turag

tratas.vt Locuft is i-romm ( ''"'"'^""^"^^^' Selcucides aues Cafii mont.s incolis i louc unpe- Comic-s QniicSo ; a^.^^^^ ' idcmaficnt. * i"Sl-ac.

var!j a' Zc f o o^^^^ '"ou.buscim ci.uern. h-gu,aclfin^end,s, t,\m f '"'"''-

eapron^~/crE ^ *o aAuesi:oniiifimi.mn^l.;L l; ' ^ ■ ^ * z;i.io.

l.(V,n1^'SS^^^^^^^^^^

ns, al.osAnfcris, al.os dcn.quealia..an,iob.h^m ilm^^^^^ al.os G.yph, , .,l,os Vultu- '^^^^^ toseneaccepimus, ' '"'^™''^ -^"'"in 'co.i.biismi.if.g.ubusfuisddea.i-

Plum.itiI.sars,quamI,idiFloridKrefflo.iisi,icol:efumm-iinHn(},;,.. . , '^™™

alitum Mnere vt 1 tatis rennrti-f ,„.I n. inclultn.i excre.it , quatitu.n ab minu cian-

&nift.5.ne.it.i,ac,?S^^^

aaurusf.m^f.. eru.arer.SE^^^

fa-o,neoa,?Si3tr^^^^^^ c.art.xumyc,i«flSori-:i\^^^

ita exprcfl;, cll; vtno.i plumis contevr, r... „ ■'"'r'^"'"'" ^"dicarum pen.i.s ad viuu.n ,/,„.-, eV". aUat.illluih-.fi.nusCafiXSS^^^^^^

eam poftea .loftro Mufi>o co.ifecra, A n.f Cardinal. Pal? oto g.at.t,can volu.t; qui

fta.isV.r,i,iterpluii.iaSaL^^^^^^^^^^^^

breco.«extu.i exAu rp„c^^

ceflar.aVuppc^li.t^.HStS'^

40 pennarum feu calamoru.n Coru,,ii Geiier^s ;, f ' ' '^^

toquamcum.il.arum ciluSr^oW r u.^^^^

«'■••>",.nax .n.,,nXi. .^^^^^^^^^ %"''"' ^*'^!"^""'^'^ J vtpoftmodi .nfculpturoier- « Co.u.-

crotabrmrCyCmrrlZi^^^^^^^^ ne.nq;vclexHi<n?^rdi'£: r " uar..H.fLe,uKsS^^

W ^riAor™^^^ 'l«ft'"-'t^' ..lftr..,nenta ; qua- 7r^p..i

^dantiqulZSl^^" ,0 .«''^«r 2J j!^'^'''^ nc^^Ucc 8 C.cero.i.sverbiscolliqerecft : fJc , ,■

nun^T^lurS^^ '^«Mesin It..l,a, ac pot,ffimC,m ex Str.itli.o-'^^^-^

iie&kufasolin Cerib

E,Lo lanc , qm carum Itatuas tta exoniatas Ro.n« ,1 a:dibus Petri de Radicibns . Ir i,, liK,.<. mcQ de ftatuis lam ante tnu toi atinos cdito . viderc eft • obfen , ,, , , ,' ,r ' •

ide-ififtnin fiiiflcpvirt.;,v,-. ^ ^ . „ ' 7.':'^^ f ',. '^''•''"•'^•^'-fle^iondubtto; idqiic KKoraCtutn tu.llcpxiihmo,quod,ll.i;ca.itusfuidulcedine, ac lcnociiis iiccnonoo^^tan.n.

[c.QmJL

A 2 Sedquid?

Vjvfsis Aldrouandi

r^' Aiiib ciiiii

Miruncii-

' Lib. 6. de Rqinauos vliim profliixilTc rcor ; quod coronis plumcis , vt ' mil.Rom. ■ ■ r , .

Scciquid? nonnccaflisquoquc, magnasq^domos Mrnc^ivii'^ omnemq,- Arcliitc£luram ab libus cciodti vicicmurfQuis enimx^bonc DcuSjCihetfi iiiliacartepcritifTimusiqui fcab Hirun- ■ (bVftia — ^''•'^^^^'^"^^!'^ taincxiguajioicrtia, aclaborcinni iilui conftrudiione, fuperari non flitcatur^ "'"^ r Illacnimnhiniciuin, quoquicti confulat;quo Ijbolcinruam nutrjat: totumlutoconllruir; ^ Itramine roborat; corumq;inopia,multa ic madc! icit aqua,pennisc]j puiuerem ipargcns lutum ilbi parat,6<5 pro llraminemolHbus vtitur plumis^ fioccisq:| atquehac tam infigni lagacitatcdc- ii in Ahi' fc£tuin fupplct. Quarc rcctc Arifbophancs l''P'.>i9cic T/y-rwac, id eft, Aucs fabros vocabat : &c h^^^s . Fpii^rainatarius vr^Acy.vrHCi ^aAc4'>c8r,fiirunciinis nidos;''^' 7r«Aoc)Xa^/V,cx cocno fabricarc ciiccbat. Ais milira- ^^in ctiain quantiim aci militarcm ciiiciplinatn (]^c;:tat; nonne Grues in orbcm con^lc)l>a- ii*- • ta},oinncsqj fibi aducrfantibus Aquilis rofcra obucrtcntcsrita vt iinpunc laccfliri ncqucaii t,acici i o Uciai? cxer ^'^^^^'^^^'^^^^'^' modum qucndam apcruille vicicntur ? Biitco ad priinum,ac etiam lccundum, quo ccmS ^cAo V^^^^^^^- t t«^l»-ii^"i ; immotus atquc vi x tcrtio ccdci is ; fugaci militi timiditatcm apcrtc cxprobrat . cucmnt . -^0^"^'^^ etiam Gruos caput iibi , regcmq; conllitucncio dnci^, in bcllo fummam dcmonilrant Burconis ncceifitatem ? Imc) vero tota fcrc militaris ars ab cis acccpta videri dcbct; fi modo vera fint,qu^ %wA^ci\ . de eis leglmus : aliaj enim in cxcubijs nodce locata? funt : alia: coctcris dormientibus circumcut, &'cxplorant;nequaexpartc 'mi\dix tentcntur; vbi vigiliarum tcmpusfueritimpletum,pcr-. funfto! munere in fbmnum (c pi\Tmi(lb clamore componunt, vt exc^itentdormicntes , quibus viccm niiinens traditura:' fint:at ilkt volcntes fufcipiunt f)rtcm, viccmqi exequuntur ; & quam , pai i cura d>c olficio compcnfant , Winc etiam antiquilfimum illum apud

PolybiusrcFcrt,cStruthionum, 2o vt puto , \)Qnn[s contcxtis,capita lua adornarccoiifucucrint ; quemadmoduni &: noftri adhuc TubiE an- milites cum hoftibus manus confcrturi pileos , caifidcsq,- ciidcm cohoneftant, Tibiarum bclli- tiqiiirus fic caruminucntionem ex Gruum dbijs,ad fonil cdcndum apd.rimis,promananc conftat. Aethio bant ex ri- pes edaminclypcoruinlocumpcliesGruumfubroganc ^ Hcrodotusfcripfit; itavrcxhorum bijs Gruu . obfcruatione clypeos hifce dicbus notos cile vidcamus . Accepimus quoq; Aues tabellariorum hnL rabcl ^^^^ nonnunquam eOe fundas ; vt de Marrhc Aegypd rege narrat ^ Alcxadcr ab Alcxandro ; lariora mu ^^^^ Corniccm habuit,cui littcras pcrf Jrendas tradcrcr. Columbam hoc quoq; otficio hinc^am ncrc fun- narrat Egaadus , Galli cnim ac Vcneti Ptolomaidcm in ora Syria^ obfidcntes tabcllariam Oiv. . Coiumham litteras circumferentem,a Sultano luis ciuibus diutina obfidione defitigads,adcpti ^ Llb. I. funt; quibusilgnilicabatur, Regembreuiciini maximaclafic hoftium viresfacircexdrpatu- ^.^•.^ 7- rum: quo expiorato pro iiitercepds fiftidaslitteras aiSgunt , quibus Regis nomine mone- •^.Lib.j.c.A hanturobiefi,vtfcciedererir;ho{libusparercnt;rcbusq,- fuisconiulcrent:Yeaiijsnegotijs di- fmau -n, mimn;c iilis opitulari pofle: pertulitita fuis Columba fi£i:idaslittcras,quibus perlcdUs » Lib.LS^ nnemoracarummandadsob(cqucntcs,rcpentcvrbcmdedidcrLlt.TalequippiamI. Lipfiu.s m:cap.6. retertfaaicatuinclleapudBatauos, Columbislite.arum adminiftris, &adcosdclatis,fcfee maximis vita: pcriculisercptos. Atq; eodem inloco aliafi!nilia cxcmplade Columbisrecenfet. Ars n aui- 0^}^^ ^^^'^^^ maximum aucs naucleris auxilium pra^bent, tefte " Plinio , curfum nauium di- garon.i . rigcntes . Miiuus gubcinanda? nauis modum edocuilfc vidctur, Hexu caud^e iter fuum per aera " Llb. 6. c. dirigcns; natu!'a prannonftrantc in acre, quid in aqua fieri oporteat. Atin Taprobanainfula, - - • quod nulia fit fvderum obferuado; neque Septentrio ccrnatur; alites nauibusimponunt j qua-

rum volatum fequunturnaut^,cumdaturocca(]o,&fimuI tcrram petunt. A rs cuiina Coquiiiam, popinamqj omnein frigcre, ac ieiunam efl e fliie auium fupelIeftile,noruc,quot* ria_, . quor in Apici) fchola edofti funt . Neque enim ad necelfitatem folum & fanitatem alendi cor- poris : vcrum&adiuauiLatem ol>le&ncii guflus (cuminnullo cibi genere maiorem palato ^dlubefcendum f iporum varietatem fit reperire , quam in hoc ipfo , quod ab Auibus pedtur ) tanquam quodam eupediarum penu vberrimo, homini abundc ex auium genere prolpeftum voluit benigna parcns rerum natura? ita vt ncc opipara, necdapfilis couiuatoris habeatur men- la;led a laudoribus podus fiflidiatur conuiuis; qnx non varijs ex volucrum materia ferculis in- fbruda fit . Hinc omnibus hominibus ; tum maxime epulonibiis , ac ventribus ; quorum nulla pra^ter aqualiculi,& cudculcT curand^ cura mentem fbllicitat:fcilicet,vt edant natos fe creden- dbus,tantisvotisexpetuntiirinepulasGallmaceafamilia,Columba?,PaIumbi,Pauoncs, Ana- tcs, Anfere s, Pcrdices, Coturnices , Turtures, Turdi , Attagenes, Phafiani, Ficedula^ Cenchri- dcs fjueMi|iad>, quas HortuLinos Bononi;^ dicunt Sturni,MeruI^,&huiufcemodiaIia^ plurim^. ■

Aucupesquoq; Accipitrum,FaIconum, Bubonuni, fimiliumq,- Auium minifterio; non mi- nori voluptate, quam frudu; Auibus tam vagis, qudrn gregalibus capiendis inhiant .

Hoc quoq; intcr co;;^teras hafcc vdlitates fiiendo inuoluere non pofliimj quod Auiurn quo- que vfus in liidis apud andquos ([lit^ yt ex Suid« hifce verbis eft cQlligere ; O^ti^^oWoc Ludia

quiclam

3^

43

Lucii

Prolegom. in Ornithologiam

5

^utdam eft , in qttc Coturnices in erbcm colkcantj quoru capita feritmt.dr qui in gyro Coturnicem projfra-, Commicvl uerity ordine reltqua^ capit:qui yero aberrat, tradit alteri Coturntces verberandas tdj.per vicesfaciunt , I"^"» •

Phyfico abdrrufa ac reeondita natura; arcana perfcrutari cupien ti , diuina qu.Tdani ([^ecula^ Phyfica^. tio, in Auium omnium, ac operationum earum examine, pr^ter vtiliratem, lumniam quoque pant gratiam , ac voluptatem . Hinc enim Symbola, Emblemata, Prouerbia , Hierogliphyca , limiliaq; alia fiiam originem agnofcunt ,

Medici$quoqucexhuiusnoft-r« Ornithologixopere nonmediocris vtjlitas acocflura cft ; Mcaicina, ciim quKi m viau tam fanis,quam sgris pr^fcribendo , hinc falubrium & infalubrium Auium diicnmina fcitu necc/laria hauriant : tiim quod ab Auibus integris & earum partibus mcdica- 10 minalarpmsdcpromant . Eflicax enim Ciconiarvfuseft m Apoplexia &Paralvfi: Alaudarin Homines morboCohco: Pic^loquacis in Cordis Palpitatione : IfterifeuGalbukiniaiero: Paflcris qiuvmeai-. 1 rogloditis in Calculo , & Vrin« diificultate , Pellcs Cygnorum , Onocrotalorum , Vultu rum ^^"^^'^ <^ Aquilarum ventnculo appofita:,concoaionem promouent . Pinguedines multaru Auium, ^^^^»^^^"/ l-d, atque ip a ctiam excrementa in mcdicin^ vfum c^dunt . Quid ? nonnc medici ipfi raulta- l^''^' 1 um quoq; plantarum inuentionem Auibus acccptam referre debent ? qu.^ a natura eruditar , '^^' ' eas nobis ccu digito commonftrarunt, earundem in feipfis prodito effeau . Pauca, nc fim lon. j2ior,exemplahdem ficient: Morbum enim ingruentcm Hieracio herba Accipitcr propul- lat ; L.heiidomam vifui falubernmam Hirundines monftrauere ; vexatis pullorum oculis illl medentes: Origano fibimedetur Ciconia; Aetite Lapide Aquila , Cirqus Cichorio^quod ta [cmatiom rcfiirat : Miluus Rhamno , Vpupa Adianto ; Turdi Myrti ramo , Pauo radicc Li- ni; Ardea Cancro^ PalumbesGraccuIf, Mcrula?, Perdices laun ramo annuum faftiduum pur- gaat: eolamb.^, i urtures &c Gallinacei herba, quar vocatur Helxine : Anates, Anfcrcs, coete- ra?q^aquatic« herbafidcnte: Grues &fimile$ lunco paluftri: Coruusoccifo Chama^leonte, oui etiam vidon nocet Lauro infeftum virus extinguit . Ad h^c valetudinis conferuanda? ftu- diumijsmaximammd evidemus; cum rcgiones ac fedes pro tempcftatumvarictate,nunc calom

^^nU l '^^"^T"^^^ Pr^tereanonmagisquamnaturafertfccibo Auiu rcm,

repient i mQtus 6c quietis modum feruant : forte denique fua contcntat viuunt : ^dco, vt nulla pcranda in lerc medicinx pars fit, qua.' non ab auibus aliquod emolumentum reportct; quod huc vfque ^^^^ * 30 oltcnlum pafTim eft ab authonbus , Therapeuticam autcm Ibis auis roftro Nili aqua pleno fa- turam aluu proluens, qua reddi cibonim oncra maxime falubre eft,Clyfteris inuentione auxir.

tempora anni diftinguerc non norit, ab Auibus quibufclam id facile edocebitur . Nam Aftrano. n^^m rr m!J ' ^^turmcis , Ciconi^q,- aduentus , redcuntem annum demonftrat : Coturnix eij- •

- uocoiorem&vocemmutat.Vnde " BaptiftaMantuanusdc Auiumingenioloquesficcamt,- iLi.j.^^ AJiriiettam.fluutasj^docent.&certadierum^ ^ fhtnft^

Tempora, (jr annorum ; Sic ver cognofcit Hirundo i ^lcyoneshyemem.ventos&fulminacudunt, 49' ^^icmpeHiuoscamplsfitientibttsimbres ,

Mufic'

» nomnnoutjfimum, digna miratuaue^ primtm tanta^voxtam paruoincorpufculo ,tam fertinax

i£/m«^ . detninvna perfcclamufiCA fcientia modulatmedtturfomts'; crnunccontinuo fiirtttltrahitur n ongum, nunc variaturinjlexo . nuncdtftinguiturexcifo, copulaturintorto^promittitur reuocato, infu- J a ur exinoptnato ; interdum(^rfecumipfemurmurat,plenmygrauis,acutffSy Creber,€Xtenfu^ O uTs iT T"^ "'^^'^''^ ' ' Quanta in Acanthidis ; quanta in.OIoris vocepr^ftantia ? rim-FK "^^^ Auium garntum muficum concentumin fc haberenon dicat? nonnc carum ^ T ; r' P^^uerbium abijt > Poctas enim Theocritus. Mi^m opvtdag vocare confucuit, quod Lulcmiaruminrnnr/«tv -^n:^.,^ ^r. - / / r n ^ i- '7

Indilvau^ morcm afTidue canant fua poemata .,C///4rf/./^/,referente Aeliano , atlthor ejl 9 /J^.r 7, n ' ^^ **^^^'^ amatorio affeciuflagrantcm nomine Horionem (fi retVe memini ) nafci magnitudine cap.zz, T^^^^^^Araed.rttbrtsfimtlitercrurtbtts.ocuI^c^rule^ ; fic dMufica infirucJum.vt natur^ mtineretam Juamtercanat .vt tpfasreferat Sirencs y&dulcedineadfuauiffmoshominumcantpts ,qualis efl in primis Hymen£tntipttalts,accedat^ ^ - > ^

^..luantumadThcologiamfpeaat, &illacert^ maximamhinc pcrceptura eft vtilicatcm ; Thfolo-. qiK-in loquidcmcummnouo, ti\mmveteri teftamentQplurimarum Auiumfitmentioimul- gia. . t^^l^abii^limilitudmcscapiunturj earumq^ali^mund^j aUximmundcE cenfentur;quorum

A ^ omnium

^ Vlyfsis Aldroiiandi

omnium rationcm,aGGaufas pcrcipere noii ponunt, aui Auium naturam pcrfpefram non lia^ bent. QuinetiamGonftat Auesquarciaminrignianobisprobitatis, pietatisq^exempl.i pr;rbe- re . Qjjis cnim ita Cupidinis , Venerisqj retibus iiTetitus e{l:,quem non infigne illuci in Porphy- i.ioneadulteri|ocijum reuocet adpudicitiam ? (^rEobfecrof^minatam impudicaeli, quas yira Turturis caftitate vitam eam nefariam ac belluinam non prorfus deteftetur ? Auis ea noii nifi vni iuagitur m irito^coniugium nunquam dc^^cvk-, imo ne mortequidem a le dircmpti ma- riti , quoad viuit, qucm folitariogemitu tcf]:atur,torum violat. Qiiis crga parentcs adco durus & immanis eft ; qui Cicom^c:^ aut Meropis,PcIlicanivc pietatc crga parciites Gonrpc61:a, impie- tatemcumpictate commutarcnoncogitet ? Q^iemnonmoueat Hirundinis, Accipitrisq;iii fui generis Auibus fepelicndis amor ? Qiiis adex^ in fuos inhumanus , illiberalisq,- cft, quem Ol- ^ ^ fifraga?benignitasinpuliosAquilie nonfaciat paulo humaniorcm ? Erubefcantfancilli,qni parentibus Uiis pietatis benertcium negant, & ad Cornicis cxemplar fcfc conferant, qiux pullos fuos in iuuentutc omni feduiitatc paicit, eiufdem offici} in fenedhite ab ijs talioncm rcccptura . f Trci^. 2. Narrat ' Albertus Magnus, aucupes quoiciam in fuperiori Germ ini.T parte cafu in canu , ca'- ^^'^'f arbori iiifidentcm Falconcm incidillc, admiratosc^j qui fibi vidum pararct, atque idec>

mmaU. . ^j^j,^ ^,^ ^^^^^^ ^ abfcondunt,duos conijicxine Falcones alios, qui (iiam illi piu'dam,in%ni f)ro- l:c£t6pictatisexemplo,participabantur. Non minorctiam affc£his quarundam Auium ell erga homines ; a quibus difcai it auari illi & fuia-lv^pcoTrot , illibcralcsq; , qui oinncm humanita- tcin crgi proximos exucrunt ; -3^ nofcant bcneficia edam in alicnos collocarc . Talc cft, quauis f lAfj.^yc.i t'd[n\\o[{\m mihi vicleatur, quodnarrat • DiodorusSiculusdeScmiramideamatrcfuainlcj- 2,q> ca (axoia & deferta,in quibus Aucs erant plurim.x% expofita . Tradnnt , inquit , rem mira?7dam , Ams tnfantcm aUs confouentes nutrtjfe coagulato Ucte ex froximis pafionimwai^alibm rapto, Actoanno cum.firmu ri egcrci: (ilmiento , Aues cafmm eodem ex loco rapim ori tnjantis admouiffe . re k fafto- rtbus cx corroftjne cafci animaducrfa , infantem fpectofim firma compertam ferunt ; nutritamfj. apud fe dvfjo ppfea datam pra^fidipaHorum, rcgio nomincStmma . Hicltberis carens ^vt fliammaona cura nutri- tamSemirajwdem ab Autbus ( eo enim nomine lin^ua Syravocantur) appc/lautt : qua^s poflmodum Syri t Jn QHffi. omnssvtde;t4honorant. Romaniquoquc, ' Pliirarcho telb, I^icum Martiumdiuinofolcntaf- K(^m. ficere honore , qucxi Romulus & Remus a Lupa , & ab ea Aue enutriii fingercntur . Adha»c fcmpiternum illud inaterni erga liberos affc^fus vinculum, fi ab ^^\^ animatibus,ab Auium ge- nere in primis fuam agnofcit origincm . Cuius rei mirum equidcm excmplar hominibus pric- l^. bctHirundo,Ytintcrimaliaspr^teream:illa eniin in proIeenutrienda,infgniatqucincom- parabili s:quitate tam mas, quam fa^mina, vt iipius in Tufculano mco obfcruaui, laborat : im- partitfiagulis pullis cibum, obieruatconfuetudinem quandain ; nequi acccpcrit, bis accipiat , excrementa pulbrum communi ope vterque ei)cit, ne eoruin putor proli noccati ouam , vbi » U.6.AI- acioleuent,circumagiforasq5eacgerercciocct.DeeadcmAueidemferccanit " BaptifbMaa phmifi', tLianus.

* — ^Dum pafua domus, dum infirma propjtoo ,

Dum nati implumes , tepd» fert pabttla nido

Sempery & extenfis docet ire per aera pennis .

H.ec eft cura tenax, siudtum^ immobile matri . Non minori quoquc induftria , atque amore rapaces Aues filios fuos inllruunt ad venatio- ncm , donec ad pcrfe6i:um robur peruenerint ; quod tempus per menfem vnum durat ^ poft- quiun vero e nido euolare c^^pcrint ; Aues viuas capiunt , & coram pullis dimittunt, cisci,- occi- dcndastradunt:atqucita tandcmadvcnatumcosalfucfaciunt. '

Ex quibus omnibus facilc Gonilare arbitror , quantum vtilitatis ex hac noftra Ornithologia quiuis reportare poiTit . NuUa eniin fcicntia eft, atque ars, qu^ non ab Auibus,ctfi rationis oin- nis expertibus, vcl fija ]iauferitrudimcnta,vel (altem aliqua acceperit emolumenta .

4^.

DE OR-

Prolegom. in Oniitliologiam . D E O R D I N E.

7

V M ordiiiem,qui raf/c Gr«cisdicitur,rerumanimamanpc]l,,rePlatonein II videam; & tannim ei cnlnicre Mcnandrum, vc diff.offione tabularum confti, tuta, ner nunc illi poeticcs parci colophonem iinpofuinc ciedideric • non ab re toredccrcui,ctimreaam tr.i£hindarum rcrum dilpontioncmmaximo prar- conio,lummisq;laudibusd()£ti;runoruinviroruinc6ieiilucffcnicoe;nofcam- omniwii c,m .1;?'^''''' ""^'Jf ^'"^"'^^

prf^^^^^^^^^^ forc.NSn mn^

rc arduum eHb introZv.^lt , umcrab.ics fmt, ideoq; earum hiftoriam pcrpoli-

<ic.ndene;iXtn^J:^^£^^^^^^^

que pardcLiI irem om nin,^ i^uriratcm pai ut,4d (ua propria loca oninia reuocarc. Ciim ita- LkicunSXrarS

enarracionc rcricm<ii-ni S fennn^^ '•"««'^«^"dam lulccpcrim; in huius

longipra..rcre;Ji S^^^^ ,

.oquJ:iidu,Kiscftv;;si:^:c^^c?;t^^^^

vidtitat,cx naftro hoc auiario pi-opolituri s fum Cimn or , ? S'->"de bi pomo ) - i, n:'^qu.vda.nno£^u,jHh,bcMntur,.e^^opnin mc^^^^^^^^^^^^ lenlu,& viribusalijs pra-polleant, tr2t..bo. nXh^^^^^^^^ p.aftun.qu:eru,u,velut.Vlularuin,Bubonum,Afio.lA^

ad propriumlibrumtransfcram. His&aliau^>i,li-.. A„ ' '-••'P^-"n"lg'cxplicationcm

patebitpoftei. ' " '^•'"'''"'"''■''^"««'"'^'^'ig-wn.&nonlinerationc.- vt

- 7 "-'.'^^^^^-^'^^«iiiav^JciuLuiocameucorDorKmrkh» i^^^i - . r^-^^" • /xjiuucn laiucn

tnbmne.Atquialph,.beticLunin Scie ,S o S'^^^^ taabusdcrcr.bcndis:&Paulus Ae4 e n o Zl. '"'\^^

rece„t.orcsfe,npermihifummopSrdSSe^^^^^^^^^ «mihsnatura:fu,,t;ideoq;coniu,te„cSSX^^^^ t^Kicoq,xii;lin£;.,c,idaiCo,i rlcon,iS;T^^ Wmi,iu^tant,ac'co,.foS^^^^

«fas,qu,hiftoriaradeAuibiisparticdimnHn" "r^ '^'"""'i

«.Kannislad,iamfed,m ) Si^^^^^ V^^^^

hicviregregiusijfclc.n,quiflS

hacmag,sadm,iUdamScc,iLrt 1;^^^

goreinot.i,tumetiamobfi.igul^^^S^

ttenjs & pifturis f «pe i.il^m s!- ' ' ^^«'^"'bus coete,-,s prscell.c, pri.icipumq; di-

ma.i.teilLppareK™^^^^ pnncun,mVr.ft:;ESS

50 ,mpeU,t . Ph,lofophuse.imirSrr^^,^

t.movcr6 v,,ltu.4nTNZ,e.nfi^ "p ; '''"'''" '^'"/'r''"P''^

deflexit : fed prox,m^ Aonn^ i a ' '^'^'*'^'« ■''^""'1^ dix flet, ab hoc orc'i.,c ,

m..ieAqu.k\icS^titm^^^^^^^^

pra.cedat,.i>vnaaw";S.'fe^^^^^^

omnium

8 Vlyfsis i^ldrouan di

oniniiinidiariiaramfitmaximas, ValturiaflnlbGiKiumexillfmo . Tertium iureoptimo/ibi vciKiic.inr Accipitres,qu6ci no Aegyptijs fpiiim,fcd alijs etiam gentibus facri finthabiti;idcoq; "npjLVAc Grxcis di6ti; His Falcones nonquod viribus fintinferiores,fed quod Accipitrumquo- quc (pccics fint ( Falconis cnim nomcn rcccntioribus tantum v/itatum cft ) fubiungam : Hos Miluus iequjtlir ciim animi,tum corporis dotibus multo inferior,- at a Plinio inter Accipitrum quoque gcncra relatus . Agmen hoc claudit Cuculus,& Ariftotelis item temporibus Accipiter crcdi tus ; alioquin cx rapacium genere rci]cicndus ; quod a minimis etiam auiculis impunc la- ccnatur. Iiiter nodlunias ver6 rapaces Bubo, poetarum in primis fcriptis iiimmpperc dccan- tatus , ca tcrasq; omnes magnitudine yincens,primus occurrit fecundus Afio fiue Otus illi fi- niillimus ferc,at paulo etiam minor; quibus Scopcm quamuis Aluconc, Vlulaq; minorcm,(iib- i q ncxinius ; quod excejita niagnitudinc tota faac fcrc cos referat; quare quartum Aluconi , qui corporismolevix Afioni cedit;quintum Vluli^ Ipcum alTignauimus ; fcxtrm No£lua!,quar, fi animi eius dotcs confidercmus^vcl primum,vel faltem fecundum fibi vcndicabat : hanc fepti- mo fubfcouitur Strix, no£lua?, vt patebit, haud abf milis ; odauo atq; vltimo Caprimulguscu hac confufa auis . Qiiarum omrium rapacium tradita hiftoria de Velpcrtilioncetf non a no- drurnis lplum,fed a ca teris edam omnibus,pra^ter vnicam Vulpeculam,diuerfa aue habcbitur fermo,qu6d nodurnp tcmporc fua, ut noclurni^,obeat munera: Vefpcrtilioni Struthium cum quod Sc illc auis fit ambjgUcX natnr^ , tiim qu6d aptior illi locus alius aflignari non |^oterat,ad- didimUs.Cum ver6 dc Gryphc,Harpyis ali)sqj cum rapacibus,tiim etiam alijs fabulofis Auibus paiTim clanfiCQrum fcriptorum monumenta rcfcrta fint , non ab re fadhirum me credidi , vt & dc illis quid mcmoriiE prodcrcm; llxi ciim mccum reputarem,qua opcris partc cas rcponerem, tandcmconclufirapaciumhiftoriaf ; qu6dc\r ilkvt plurimumex raptu viucre crcdercntur, fubiungcrc ; Inter quas Gryps , qu6d viribus alias pra;cellat, principem locum fortitur ; fubfe- quentituis Harpyis:terti6 Stymphalides aues tata corporis mole,vt lolis radios obumbrare fin- 2;erentur,dcferibuntur; Qiiibus tandem Sircnum,etfi minimc carne vefccntium,fabuIofiruni tamen hi^lloria adne(9:irur. Hifce itaque rapacibus ciim diurnis , Sc noaurnis,tum fabulolis fa- tis fuperq; declaratis ; antequam ad Coruini generis Aues , quibus caro quoque aliquando pro paftu eft,primum de Pfittacis mihi agendu duxi; hac fbla ratione, quod Accipitribus toto cor- poris habitu hnt apprimc fitniles : nam & roftrum habent curuum , & pedcs aduncos . Intcr Coruini generis aucs Coruus & robore & corpore maior, primas obtinet; hunc Cornices , has ^qt Gracculijhos Pica?,inter quas Picam Brefilicam quoq; repono, fequuntur; atque ita data a po- ftrcma hac aue occafione,de peregrinis quibufda fermo hahetur, videlicetde Rhinocerote,de Manucodiatis , llhyntacc , de fabulofo Phoenice ; item de Cinnamomo,& Ruc aue omnium " maxima . AddunturTandem & alia? in hoc opere pertraftandaf,qu6d roftra habeant ro- bui^a inquibus Picismarti]s,vtreIiquasprieteream,fuolocoabundcdi£^urus,me- rito prim^ attribuuntur. Atqueita in tres partes Auiumomnium, quotquoc vel mea induftria , vel aliorum opera ha6tenus obferuare mihi licuit , hi- ftoriadiuidetur; Inquarumprimadeiamrecenfitis, agetur ; Se- cundapr^ter Graniuorasaues,GaIIinaceafciIicetgenera,Co- iumbas, Pauones, Phafianos, fimile.q^ ahas, eas quoquc " continebit,qu9Vermibusvi8:itant,itemqu^Pam- * phag^iiint. Terdaacpoftremaparte Aues omnes quptquot vel in aquis , vt Anfe- res, Mergi, Anates, vel circa eas, vt Ardex, viditant , recenfe- buntur; fi Auftor ille vitaj noftr? dabic vitam&vi- res *

DE PR^-

Prolegom.inOrnithologiam. p DE PR^SAGIIS NATVRALIBVS.

' ED priulqiiamhiftoriamipdmaggrediamur, nos operam non lufuros forc I credimusdprimumdc pra-figijs Auium ; poftmodumvcrodeaus^urijsfcr- monem Ji.ibeaiiiiis; rcprofc.ih>noiiingrata, fcdadofK-ns intelleihim ma- xiinc neccllana . Saipcnumcro cnim in lianc narrationcm incidcmus , vt quid ipla: prajlagiant, qua; diuinationum gencra ab ipfis apud aiitiquos dcprompta ' fiti.; ir '!'"'"'■':■ qnortim ratio nifi prius conftitent,vel ncirocium faccdbt cxqui-

PH tum ,^ "1 Tt'"' '"''^""^ S«'^<=«1<=^ Auium, & cx qufbus a<rricoli.s in

Ki^ Z on "^"^^^

fiintq iE^^^ r^^^^ ExhiscguidcmauguriareuSapra;ftigix. ferri SSim " ° S" '''^'^r'' ^^''^•^'V^^^ ■ atpra^^orum rationem cau'fa.r/,,-1.f-

nem!qu"e S w o.neSnrngrh:iSS^^

s=unSS^"^^^^

Cer^ZlT '^^^^^^^^ fi,uto'bfcruauit ' V.rgihus, ' .ui«m

Etc^putobieaarcfretis, &airrminv>,dis , i. *0 M ^'"'"'""""lf'"»':c>-iiesze/lireUM,tdt.

h^c^^^^^ilS^M^ cxultantatque ^cftiunt. Vel

abuapor.IlaSii impcLlntlluuS^^^^^^

tiumhaud,nccr3salSote miditatisfint.^mant« c^^^^^

nunquamaqiSeSe^rcf^^^^^^^ AAo.um •igricola,fulAeaa3tff[, . ,? ^ fiad carum marg.ncs& riuos plum^bfcructuellicare incob. templ6 SKjfat coiSl^^^ ' l^uu.,s, quas ab auibus f ampto argumcnto «Ituturas ex- 40busldfcrf qu^roTr^^^

Peftatis .lunci^ , 1 ^^-^^^ '"f "'•'^ ''^'"^'^ fedibusin ficcum exeant,.nax.,nf tem- Ma.in:e. cantu.^(S: fe^n' V^''''"""'^'"'',^^

lcnt , a quc °' "r • q"°'^a'^mo Jum etiam procellofo tempore f. alia: alias i.iuo-

bitare .lon foi . , ""^^^«^-^^-id-int , Pr^terea fi terreftres ucl faltem qua- in aquis ha- cet,ac Acliin ,/ A '"^ leleobferuaueris ; deproceUis uenturis inetuenduin Ariftotclcs do- morem intl t ' incola: effe confueu^re , ingens conue.itus , ac prxtcr , r ,

b.tar:Z£rSnt l''""" ^^^^^^^^^^ ',0 Vnde >> IcreiniMomr] r ' k'^"'''''' ^"'"' "■^'" Deiineamgentemadteftariuidentur,

ttwr fpecies, dtcit Domi i *-;0"i'n> 'le pun.aonc pronu.Kias,ait ; Bt vifitaho fupcr eos qua- ^ Cap. 1 5 . r.taddeHorandunt^^Ja^ j'^""'^'' '''"' "dltcerandum, & volatilia c<rtt,& heHiaster- w pnnclp.

bos, aerisq- conta-i„?„ r. ^^^^ transferant,agrorumftenl.tatcm fignihcant ; uti & mor-

lafimOrltnSSerl'

arboi-econfid,..!* ' ^ "''^"""^"'''^''"'■'^'^'^'^'Piter^iuquit ' Thcophraftus,in c D,a.,„u

trNoauafi «^^^^^^^

pLSmn ctmim foletgarrulanimis.cau.sfuisexcat, pluu.as No^tu^.

hoitenclit.tuncetc,nmteinpusprfuerut,neapIuuia,cuiuibreuiadfuturenunc.-.eft,&in.mi-

ca, pabuKun

10 Vlyfsis Aldrouandi

c 1 , pahuliim fi^bi panre impecliatur . Si vero 4um pluit nimia quoquc loquacitate molcfta cd: , Coiims . t r •quilliorem^f crctiiorcmq; cali ftatum ptii^dicit . Si Corui, ap (^raccuii magr^a copui ac grc- gatim voiKitcs, Accipitrina vocc vtantur,proccIIas iam lam immincrc pollicctiir . Aiillrina vc- lo arquc humicia anis intcmpciies mutationcm voci.s acifcrrc potuit . Nam cum acrcm,& pcr ami,arteriam & ^>ulmoncs,calcraq5 formancia; vocis inllrumcnta, humiditas nimia implcat ; diucrfam ab confuctudinc fua voccm proculdubio efformant: quod vcro turmritim cocant ac coni^r^gcntur ; quxdam Sympatliia ac mutuus amor id potcft cificcrc . Corui quoquc fi arho- ?'um ramis infidcntcs, ahs pr.^'i-er morem multotics cpucutiaat , pluuiam ex vctcru m ohfcrua- tionc indicarc j:rcdunturitunc cnim motii illo (qni ah Acadcmicis ccnfctur calciaccrc) corpo- ris fui noxam, qucC ao huiiuda illa eoeli aura induda ed: , natura duce ftudcnt elucrc . De fignis j o d I ,Georg. ixxmx pluui^,qua; dc Coruo obfc;ruaiutiV,eadcm tcrc CvUUt Virgilius : , vashi- dacdans agmme mAgno

CoYUOYum inrnepiit dcr/fa cxcrcitus dis . Sicca enim & rctorrida corum complcxio cauf im pncbet, vt aducnientciam humorc pro:- fenti ^duerfus iliam rcincdio , hx Aue> c^xultcnt, quaii & gelliant . Rurfus raucam cdentcs vo- cciu,atque,y t I^iinij vcrbis vtai',cum fingultu cjuodam du\ multumq; latrantes, aquas vcl pro il- Cornix . lis vcnros fignificant . Cornix vbi nimia iijarrulitatc f iftidium parit, feq.; vndis fubmergerc fub- iqmi^ indcniatur,Vcrta j>luuuTprxnunciacft.\pcboclicapud " Vnplium: 'j(ihiCuuiiXplcnAfluutmivocatim^}i>bi'.vcL(L^'',

BtfhUinjlccafcctanfpatiiituraren.t-^, zo Pra^tcrea fi fi equeti numcro prope aquas cornicatur,cafdem portendit. Ratio eft^quod ad- ^cntitia cprporis eius mqlcftia , quam vaporpfus iilc aer in.dnxit , ad expellendum eam inuitat ; ynde ad ^qiias ftfe rccipit,vt ^^arum frigiditatc calorem iUum fupcrfluum obtundat.Si dcniquc fiib vcfpertinum crepuicuiuii^ nimis querulam feaudiri finat, tumfcrius immincrcpluuiam (SiacculiH. polliceturi quineam dcteflari crcditur . Gracculi fub domorum tcdjL lolitaric dcj^entcs, & alas pncter morcm motitantcs,vellicantcsqj & expliimantes, pluuias in propinquo eflc annun- ciaiit; quemadmodum ctiam fiferius quam folent,a pafludomum rcdcant. Huius rei ratio ci\; quoci pr^cognitis natura? ckiilu cali iniurijs , vt profequentibus etiam diebus de pabulo fibi praruideantjYolliciLi fimt. Si vero f unmo mancloquaciores, vocaIioix;sqjfint,quamfolcnt; PicusMai- tempcfVarnm haud duhia tefcimonia f?cum ferunt. Picus Martius , qui & pluuia: Auis nuncu- 30 tius . pacui*,fi alriori vcce , plus fplito fcrid eat, tunc ccrtus cris de adfuturis aquis . Gallus Gallina- Gallus . GeLvs,quc ad cxcitandos ad opci*a mortales.rumpendiiq; illis fbmnu natura genuit, nouit fidcra & ternas diftinguit h 0!'as cantu,cui u lol e it cubitum, fohs orti1 percipit,dicm nuciat vcnientem cantu & alarum applaufu . Hic li primis nocti^. horis, llatimqj vbi occubuitfol,infoIita ac rauca vocc cucm"iat,aiasq.' quatiat,imbrium, procclLirumq^ teflis habetur . Nam exhalatio illa humi- da , atque A uftrina acris conll:itutio,voci deftinata membra , vt fenfim rcplct ; ita multa [)ituita infarcit,raucitatemc]; parit : d cuius pondere atquc moleftia cum liberare fefc ftudcat, ad vocis ac motus opem confugit:vel cjuod kirynx ab humidiori acre dilatatus grauiorem vocem cftbr- matjCamq,- iMUcam & cl uigolam.Pulli Gallinacci,& catcr^ ferc alites omnes,fi roftro pedun- culos 1 iios plumatim velliccnt,feq; piarter foiitum laburrent ( quod de Echinis quoq; teftatus ^oii f Lib. r J^, eft ^ Plinius ) plauiam adfprc denotant , Pruriimt enim ob cfferuefac):os intus humores, & ab ' ^ ^^P'^ 5 • anib jentc expirari prohibitps,qiiam npxam veliicatu eo,vel toilere penitus , vel mitigare faltem G iilina_.. adnituntur . Gallina: ac Galii,fi, vbi mox oborta eft pluuia , dc)mum fub loca ab aquis tuta ma- gno curfu ex agris contendant; & fi mauc ad paftu tardius qudm folent,& quafi coafti exeant, procelIarum,magnarumq,' remp^ftatum futurarimi , aut prisfentium , qua^ nondum cenatiirae Gallina- fint,teftimQnia aafcrarit.Gallinaceos quoqueteftatur Aclianus,catcrasq,- domefticas Aues , fi ceus . alariim, vocisq,- nimio (ircpvcu ac cucuritu obmurmurent,tempeftatem minari. Columbi fi do- Columbus miciliaiiiaferius quamfoientrepetant, nullocdam abigente, velft apaftufolitumredeundi tempus praiueniant, piuuias metuunt ; atque ideb tantum fibi cibum qu^erunt, vt pro craftina l\auo , die edam futftciat . Pauones per nodurna fleutia vocem clangofam lipius reiterantes , haud longc abefle vndas denotant : cauilnn fupeiiora declarant ; Vocis tamen illa ingeminatio co- Pafier. piohorem intus calorem,audumq5 vocalem fpirituin tcftatur . Pafterculi crepufculo matutino Grus . pipieiites,tempeftatum figna in ac^re imprefla /igniHcant, Grucs li e mari ad mediterranea loca Contendant,veliementcs pluuias,fi Pliilofopho habcncia cft fides, minantur: contrd ft inter vo- landum non ciamitcnt,fercnitatcm promittunt . Si volai jtes a redo flefterent curfu , & retro- cederctjinfandam nautis tempcftatcm, & mare procellofiim, mpxwbines &flu£lusprQnun- s ciant jidcp' Virgilijteftimoniocomprobatur: or^. Nim^tiarn tmfrudentibtts imbcr

Ohfuit ,

Pulli

Prolegom.inOrnithoIogiam. n

Ohfuit, 4ut illam furgentem valhb-M imis

Aerexfugtre Griies . & alio loco ,

^mles fub nuhihus atris

StnmontJidiint ftgm Grues, atque £thera trannnt

Cumfom!H,fugiu>njjNotoscUmorefecundo. HonimeiiimNotorunicaloremfugiunt, cumreuertuiuur in Tlii'aci.im . Fa-dem fi voce Vtentej inconcinna & male explicata,& xion femato ordine ui volatu fuo ner aera ferantur/iq; tamlem vaUesdek'rant,&humilem volatum,&obliquc iiiftituaiir,atq; eundein, vnde vau-rc, locum repetant pluuiarum & hvbern» conftitutionis nunci» habentur . Demific autem voli- 1 o Miit, vt nubem,qus m altiori aJris parte tunc cxiftit,fugiant : primum locum rcpetunt , ne plu- i i" ■"'^■'^■^"""""(''''^'•^'^- Hn-undo aquas&paludcs frcquenterpetens,&ventre

ouod nf f ; '^' ^P"'"F^m«citare, pluuiarum item fiffnum adfert . Dixeritquifpiam; ?orm cis t ^ T ''^"'l'^*^^^" Pra^cognofcens^dum fcreiu.madhuc coelum eft, de mufcis ,

vSd i^. ' "'" ''^^'^' perhorrefcens, ( eft enim Auis mollicula) humi degat;

Sei^ e,?e ^^^^ ' Promittit. Retorridam enim,atque cxuftam fcn- eaaioc& m' '"'{ 'i' t'''''''-'^ Rubeculaauis ^SSroS" "^'T''''*'''''''^^''''*»^"^^

fefeci- d1 icid(. ii« immp J^L». !ii r . '«agno cum clangore ad aquas acce erantes,

e?errent,a"aSwa? '''T'^^'''*''^' midit^Kempe^S^^^^^ tulanturAnaSem^' ^r^''"^^ fiS"eiu,r

SSein i .■Jt±?ft 5'"''^''-^^

feS oS ir^^i^

&,vtuiquit''po"*rr ^^'''^■''''''^

Cum medio celeres reuoUnt ex xquore Merzi CUmoremperum adltttora: cumquemartL 1» ftcco ludunt Fulicx. ■

tiscKde"aiSden^ 4°lu, Sn^fnSlri^'^^

CSefibiiE T^'?'''^^^^^

fubSs atrr T'''^'" longeq;inde admedios ag,os plorabunda

quo 'v!-;^;i2;'."''^'" pluuias &tempeftates prsfaguetraditur . De

' Notasjgfalndes

^"firit.atquealtamfufravoUtArdeannberru,.

imbernWMrl?"" 'i?P"''°'; •''ti' "^'u™m ad loca A pluuijs,ventis6; tutiora profugit.corporis fui

quS,^odolS '■•^'•'' ^^^'" '^«'^^ co,itraa4 vuiuulrobo.":

de,u etZ^i? 't^^'^»^''»'-- ""1= 'U* querels, & ad refoc.Ua.idum calorem altus volatus . Ea-

«et.am.mpetuofamte.npeftatem,Ariftoteletefte,fimaneinauroracla.n.tet,a.uiunciat

Hiiundo.

Regulus .

Rubecula ,

Picrocho- Anlcrcs .

Anatcs .

Mergi. ^ I . (^corg.

Fulicx .

Ardea-. . * Gcorg. I.

DE AV-

12 V lyfsis Al drouan di

DE AVGVRIIS.

I S ita enarratis,tra6^atiis dc augiirijs & aufpicijs aiine(^atur , rcs non ah/riniJis fuperioribusjqua^qjexillodiainaiuiigenereortuinfuumhabiiit. Cumenini Aues naturali quodam infi:ind:u,nue quod animalia fint, qua^ lenfu f iltem vi- uant,3<: fenfibus addithi fenfilium imprefriones facile percipiat^ fiuc quoci im- bccilliora fmt , & ad patiendum ficiliora externas affediones pra:ia^ire vide-

retfuperflitiola antiquitas : itaque eo deuenitfententia?, vtaliquid (iiuinius in lo

eis incHe exiflimaret, & non folum externas cocli , acrisq,- mutationes ; fed futuros ctum euen- tus , quorum vel Deus folus , vel nos ipfi authores fumus , coniectare eas , & diuinare crederet. Qu3£ fententia maximc erronea ci^,^ fuperflitiofa,facrisq; Iiteris plane contraria . Q^uid eniin de aaionibus nollris , atque earundem cucntis , quanim principium in noftra poteltate fitnm eftj 6cm nobis fit vclle&nolle; quarum progrelfus totcafibus,vcl impediri,veladiuuari, etiam nobis inconlukis,poflunt : quoniam cxitus foli Deo notus eft ; quid,inquam, Aues ex liis rcbus dubijspra^nofcant^ Habe!itcquidempIuuia^,tcmpeR-ates,ferenitatesq;caufas iiiasnaturalcs ftatas & certasi -^f de bcllis,de in iptijs,de irinere,dc aufpicandis quibufcunquenegocijs,& fum- matim de ijs,qiuT in noftra voluntate fita iunt,& ab confiIio,vel nollro,vel alioriim dcpendent, nulla certa conicchira eft-,vel opinio. Quidf quod Dcus qui coeteras conicduralcs artcs, mcdi- cinam,agriculturam non modo admittit;fed eriam laudibus extollit, hanc Hetrulcoruin difci-^ ^lcrm.ij plmammaximccxofamhabct:atqueide6 eius vfumHebra-ispIancinterdicit: ' Vosrwlnc^, b DcLit. i8 m<\u\t,mdirePro^h(ta5veHros, &fimnutores d- ^ngims , Et iterum : Gerjtesipquaritm poffMis terram augurcs & dmmos audtunt : tu atuem a Domt?io Dco aliter injltlutus es ,

Nolim creoliifcc anfam dari Chriftianis mentibus > ad hanc vanain & fupcrflitiofam difci-^ plmamampleaendam (hancenimamcntiam puiismcntibus extirpari optimum exifl-imo ) led,vt qui nollra h^c leauri funt,vel in antiquis monumen tis peruoluendis quotidic verfantur; qua:q; his nugis pairim plena funt,ea facilius & commodius percipiant;& vana qu;^ funt,vt va- m cognofcant, atque vt vana contemnant , Non cni m fcire, fcd facere mala, malum cft .

Vcrum ciim veteres,iit Nonius MarceJlus annotat,auguria pro rerum omnium conicauris 30 i.Thihpp. acccpcrint ; vnde Cicero , O mtafemfcrfruflra vcrijjima augurta rerum futurnrunr. latius quoque pro quauis dixit diuinationcEgo auguriorum uoccm hic accipio,ut a folis Auibus dependeat- ut fcihcer f^nt diuinationes f ue coniedtura^ ,. qua- uel cx earum jnfpeftione , uel uoce obfcrua- ^ /« h\cm- hantur . Nqn poHum autem laudare argutam quidcm, atque ingeniof im ^ lohannis Goropii etynK>.ogiam,quam ex Germanorum luperiorum lingua depr Jmit : illi enim pro Oop;, quod fine difcrimine uel acutc uidere,ucl oculus fuis dicitur, Aug fcnbunt ; Viilt crgo auirur eHe uo- cemcompofitamexaug&ur; &hac excellentiam perfeaionis : illlacumenuidendinotari. * Uih. ^x. Nam reucra augunum ab Auium garritu ; u t ait Feftus:uti aufpicium ab Auibus fpcciendis ut 13.^^;«^. uuItVarro; nomcntraxit:&augurpairim proaufpiceapud Authoresfumitur. '

Et quamuis ' Alexander ab Alexandro quinque recenfeat ex Fefto auguriorum «-enera • 40 AiigLinQru quorum alia profpera,alia piaculai-ia /intiprimum vidclicetexccclo; (ccundum ex Auilus-ter' ImDeian ^^'^""^ tripudijs.quartum exanimalibusj quintum acpoflremum c^dms: ego qui de Aufum ua ^uguna ^^S^^ijs hic folummodo ago, ad bina ha^c genera ea reduco ; ad oblatiua fcilicet , & imperati- (^ua: . ■ ua . imperatiua petebantur a Djj5 ; nec in imperantis erat manu, ca uel acciperc, uel non acci- Oblariiin . perc : ucl agnofcere,vel non ^i^^wofccYC : Qux uero ultro non petentibus fada & obiata er int' ViacLilaria. ia poteftate hominum erant . Vtraque modo f mfta , modo inhiufta portendebant • infaufta ' clZc\ ^''''^''^'i^ quoquedicebantur . Cliuia erant , qu^ Heri aliquid prohibebant ; & caduca, c^m in' Aa-iuanai ^^^^P^^>^^u augurij loco, per augurcs metato , excidehant; uehm uirga c manu . Triplic

ci uero

Prolegom. in Ornitliologiam. 13

Gra^ciac Per&^vtex ^ Xcnopho!ireliqiikloconflat,aulpiciadextrafclicioracredidcrinit; ^ Llb.dt^ Romani yero fuiiftra ma^h approbare vifi fiint 5 vnde Plauttiii • Tace/r, inquir, hnheteanimum P''^^^^ • homm licfmdo exeo foras au(}icio,AHe fimftya . Et ' DioiiyfiLis Halicarnalfceus , vt caufam adferat , i^"^^"'"'^''^" curfmiflraauguriaprofelicibushabitafmt ; in ha:c verba {cribit; penesquemhdc,sell-o : Ha- 'l^^^.l^r^, bc}2t autcm, inquic, Romani talia fro addicl)yfjs/me ex difc/pl/m Hctrufca Jiue tta cduii a maioribm , lidora , ik ktc ratione ( vt cqntdem arbitror ) vt fcdo' Jh ol^tima tn captmdis aiifpictfs , cfu^c Orientern jpeclet ; vnde contra \ ful^ luna fitrgunt , Jic/Urj^ tam fixji , (jiikm erraticx. , & vnde mundi motus firmit exordium ; cuius circu- In Ep.di- larivertigine, quAineofimt , modo fuj^erjerr^m e%is/irnt , modo fitb ter^a latitant . Porro^uiOrientenu • j}cciam,Ke^tentriomsa. finifiris/jxhent ; iidtxtris Mcridiem , Honoratius autcmcH prius ,quiim fofte- ' j ^ rius : SuUimis enim ab 4qui/onari traciu po/us atto/litur ; arca qnem mundusvoiuttur ; &cquinque ^^!%^ cooltctrculis .quivocatur Arclicus jMcpartefanper efi confficuus : Atah Mflralijraciu , isqutvocatur ^^^^^' Amrciicus , fcmper in ea parte delttet . yertfmUe fH autern intcrftgna, qu.ide cdo feruantur,ea fr£ce//e' 10 , qtufium m parte optima 3 & quoniam ad Orientem vcvqentia fotiorem p^irtcm obtinent , quiifn Occi- d^talia-,ttmtn/?istpfiscclfioraflntAHs!r4^^^^^^ Et ^

Donatusmhsec Vu-gilij vcrba: ^ ^cnchL

' Subito^fiagore

JiJtont^it imtm.:,:

buum^^^oprofpero accipiendum c?fc vult; hancqueacidit rationem, quod precanthslatus Lxuum, dextrum 1 1 eius , qui poaulata lari;itur ; Pariter & Seruius finiftra auiruria , a f nendo ; ^iiodnosap'ealiquK]fnant,d,6hifcribit,^ ^ Fcausex Varronepix)bat.Egotamen i

&aupnnadextrahmlhhiilleRomanisquoquerepeno,Coruiinpriniisatq;Aqua Plau- -nb^F-

'If u ' • ^^^^^^l^etaugur^ cur ^ dcxtr, (^ortm^ fimfira Cormx faJ Jn^^ina^

\*^^^Egocmtimebo i:DeDi-

; , ..' ■ ./' Prouidus aifpex '^'"^^^

^»tequamfiantes repef<tt paiudes ^ ^«^- ^

IrnbriumdittinaAmsimr^tineritmj^ carm.Od.

Ofctnem Cortmmprecefifcitabo , ^7- : .1. ; Solis ab ortu, A quila fi c dextra parte veniret felix omen faciebat,& ma^narum rerum aufpicia. Sic Ho- .

Lmautu^^??

cem, aiigui jaq; vt vana contemneiitem . ^

luT iTT^ S^i^i lojcrt TrpoQ iju. nr «eA/oW?, Hir' iTf^ cfptg^ipd. Tojyi t^-Ot) (fpm mpQiVTtt , '^^tas minime morory neque curo - • • :^^^^^^^^^>^ff'^^vadmt,verfusaurbram,folema^

mno noiiediflent; pcriculum imminere credeban t, & iiih lulb portendi . ^^^"^'^' -

. ^^f >qu;imm auguriaplerumq; bonum : item & aliic quarum infelicem euentum ' 01 oe(.antu,^ lnauf}Mcatarmii vari^ erant^

50'pn^f^'!!l.'^'T'''f?f',"'-" ^''^'^'ih dercr-taiiicolit; f.it.icnie in vrbibusauto»iniri6inhice vi?us ^"^"

c'>no c,^S'^^.un.voce»,.el.^ Parra kem eft inaufp.cata dccjua 'HoratiusGa 1 K° - '

teKfuaiiauigatiQnemdifluacleiis,inquit: 1 ^ 'Life.j.

■/ImfiesPnrrxretmentisomeru Odc.zj. ■ Ducaty&C. Aufpicara

^ lnterauQ>icatas Aues Aquila primas obtuietj vndeapud ' HoinermnPrianiusabHccu-.^"^^^.^. * ' B baadmo-

VlyCsh Aldrouandl

baadmonitU5;Ioiiemont,vtAquilainmit:tat:, ciims volatmn bonam fnem ercaii.^ cioc}5 fccundo conhlus , ad Naucs Gi\Tcorum fe conferat. •

^iXrrtroQ oicavuv^ iv TtpctTog ic;) fjiiyigoVy Ai^rJv , o<ppoi fu.iv avTO^ iv o^pdctXjuolat vojiacte:

vrfa-vvog eV/ wa$ /a> Aavauv rctyvTrooAtov ^ idefl", titte autem Alitem velocem mnciiim j quitibi ipfi Vileciijjimus inter alites ; cuius fortitudo eH maxima . Dcxtrtmi, vt eum iffe ocults fcrcipcns ; Hoc fretus in naues eam Danaorum equitum : " Lib.z.na- Atquehinc eft,quod " Senecainquirat, cur AqutUhichonorfit datus .vtmagnarumrerttm fa- tural. quaft. ceretaufiicia .«^(ie quibus nos fuo Joco. PJiniu.s ex /lccifitribus Ctrcon rcfcrt claudum altero pedc^^, cap.p. frofperrimifialfeau^urif, nuptialtbus negotifs : Nuptias cnijn ftolidagentilitas, teftihus Macrobio Lib. 10. SC^ Alexandro ab Alcxandro ; duvbus aufiictbus, & totidem fignatortbus fpondebat .fitpulabatur^ ; Cucus ^"9 » ^-^ "0^^^ y quandoque prima diei luce ; magna cautione ; idne ficret motu ccelt ^ terr.e ; calo yzSILf.r. ^^^^^^^ ' inqttietO\procellofoq^die ; puhlicis feftis ; lemurijs, qtiibus occifit Remivmbra placabatur ^fiera- Ubus '.fitue parentalibHs ; ancyltbus nondumconditis ; pofiridienonas idus ; calendas ^ quoniam ij dies Jnprologo atrierant . Quas fupcrflitioncsridet ^ PJautus Jiis \cvh'\s ; ^^S^^^ • Argentum fii quis dederit , vt ego fitfipicor ;

Vltro tbit ntiptum ; non manebit aufpices . Sed ad mgmidy vndcd'igici(d crtoratio; rcucrtamur . Triorchi, quem Bttteonem Romaniappel- lant ,fiamilta etiam ex eocognominata.ciimprofipero augurio in ducis natti fediffet ; Phtrmonoe principa^ tum tnaugurijs dedet , vt PJinius loco citato narrat . Vulturis quoq; plurimus crat vfus ; quia Ro- jnulo in condendA vrbeduodccim i\p\xmniXcnti vcJ quia, vrHcrodotus vuJt; Vulturnulltnocet arttmAli, qut non mficadauera comedtt ; nec Aues mortuAs attingit ; Erat tamcn infauftum plcrumq; ejusaugurium; poti/nmum/I fana DcoruminuoJaJlet. Sedde Auibusalijs,quarumfelix,& */i^.5.f4-ini-elixauguriumerat;conruJe Alcxandrum ab Alcxandro.

Amnnacu- , ^^^g^^^^ au^uria captaturi in ruprcmam curix partem , quam auguraculum antiqui appel- lum . I'^Dant; ic rccipiebant; vcftemq; indiiri faccrdotalcm ; Iieuum,qui virga crat,manu tenentes ele-

uata,oculis inten/i/Timis Aucs obfcruabant; /jiiiftrorfum ne,an dextror/iini; c^ncntcs nc an ta- zo cit^,aduolarent;bonum inde aut malum rei,q uam meditabantur; elicientcs euentum.Captan- ^ Jn .f/rfr- tesporr6auguriafedebant,vtex ^ PJutarchihisverbisquisintelligat, OV av apxoiv tV opviai icct^i^d/zmcy i?co TTC^Mac ohov^ « amvhjj fA.yxi^u>^ivUju ^ vtt" uhUg tjvoc dvciyjtctS-^ , ^«V^y yiyovcf^ Tcov a-y^^eim Ci^ct^im iTTctviXSiiv ik ttoAiv d^puvcti ipx^Z , to 7rpom/xi<Sr(ojuivov om/uct , n^' Xa/Bih iripov oC 7roir,<nrx) M ^Uv ctdSj^ i^ CvrctpxTig . hoceft Magifiratum ; cumextravrbemcon- ducia ad hoc domo aut tabernaculo augurij capiendi gratia confcdtfjct 5 atque priufquam idcfiet pera^ium ; neceffarta ^ ^^--^'-^- ...

ducerei

10

Triorciiis .

VuJtur ,

20

cello

" Lib.9. AeneU.

augures

quoqueteftatur. Precabanturautcm certa fibi, acclara&profpera, c coelo figna dari ; quse 40 ^ S.Acncid. Dcos eorum prccibus annuere teftarcntur; harum precarionum formulas expreffit Virgilius hisverbis:

^em fiequimur ? qu^otte ire iubes ? vbiponere fedes ? Da Pater augurtum , atque animis illabere nojirts . Augurari Si vcro augurcs vlcus haberent ; augurandi caufa prohibebantur ; quia integros & fanos quSomo F^nwe&menteeosefleoportebat.I:rant6c:tempora,quibusaugurarieratvetitum:Me^^^^ Jiibicum . ^.""^^ Vont\(cyi Maximus poft icxtAcm mcfem auguria captari noluit; quod adultis & per- fedis Auibus au(picando; antequam arftas aduenerit,fit prudendx:autumno autem Aues par- rim inutilcs {imt; parrim morbida,'; parrim pulli imperfedi ; & aliqu^ propter anni tempus alio deuolant: Sicex vlceratis Auibus auguria captari nonlicere (/iquidemmorhofi Auesaueu- <o rium nullum faciebant ) f^pe relatum cft . ^ ^oi^"^ iid^ ^^^^^^^ quanto olim in Iionore atque autJioritate Iiaberentur augures apud omnes o-en- Romaiios ' pori^rnnum apud Romanos:pairim qu^uis fcriptorum monumcnta teftantur. Hos^ete- • nun ex maioribus, prxftanrioribusq; Vrbis eligebant , vnde Cicero fe ab Hortenfio viro clarif- limo in coJlegium augurum fuiHb cooptatum gloriatur ; Et Q^Murium Sceuolam augurem videmus , inter prunarios omnmm ^tatum viros connumerari ; cuius fanguine ; quod aram ia templo Vete, quo nihil m Vrbe habcbatur pr^ftanrius ; iUum amplexantcm Svllx carnifices interfeci/lent;ignemillum qiu Virgmumcura perpetuuserat; penc exrinaumfui/Ibcrcde-

b.int.

Prolegom.inOrnithoIogiam. 15

b.mt. Scd & Paulus Ac nyliu!; folitiis cd: dicerc ; quod ncc Scii.in!s cogi , ncc comieniencJi lo- cumpotcrachal)cre,ni(iqu.:!Klo&:vbiaagurespixrcripfillL-nc. Oinniaenim^crcbanturau- i picato;prJ:fcrtim in hcllis ; vilde ' Ciccro ; RemM/icam mftn muores admimflrArt nifiaMicato , ' Lib.i.dc >yj/ttmm ; Et Liiims prdio Alliciifi, vt noiuim & rriftc prodigiiim habct, quod »ecat,/}/cati>, nec ^'«'""'i- liutotrtiirttttnt actcm ; Et fa:pc apud cam,aliost];hill:oricos fit mcntio, Confuies atif^icioteram de- Hh-^^i-Mi^tdmaitts^ftdeittret^^^^^ ' /.ii.a. rfc

a-jiimmtspotcjiattbnscom,itato//ere ; conftita & inflitutademittere^id/mhitarefcndere? qtiidjraium lc-(,h. qit^mrcm,nceftamdtr,mi,ftvnttsa,tgt,r ALIO DIE dixerit? qttidmagniftcentim ,qttdm toffcdt- ' ' ^ ^ jcernerc-vtmagiJlratH feahdicem Conf,t/cs ? Suidreitgiofttts, quam cttm pofulo , cumplehe a^cndt ',t'j da- rcatttno» dare? Non pariim quoquc aiigurum authoritatcm cxtollcrc illiid vidctuikuod cum ta. teris lacerdotibus fimul , ac ad iudicium duai , ac damiiati funt , alium foleant fubftitucrc : nrlSS. u ""^ %Petcbat, licct m.iximorum criminum conuiaum ; faccrdorio

lux apud syirgilium ad Hclenum augurcm conftat,ait enim : s ^,^,;^ ,

^ftugcnatmerfres Dii,um;q„imtminaPhabi ,

tripodas, Clarij latiros ; qui fydera fentis ; Et vo/ucrum /inguas ; (^r prxpefis omina pcnnx

mortlfc.l^^^^ quodcontra aufj,icia nauigartent. Et quamuis Pro-

rinan/ r"''^"'''"^ ''^'^*^''^'''"''-""' ^"^^ viro Chriftianoomm oSrtertTdic.n ac exelrj r^I'''"^'^ - 1^'*^'^'"^ Perfequamur ; pauc.sitaq ea

prajdixifle nocn/r > rn„.Lm J V " ,SiLa'wm obfccro ratione, quod tuturiim crat,

kSad ^a e^^^^^^^^^^^^ quiaugurcomi escnrinVl rf^^^ centccCiu^litrco,^^^^^^

ifc qu^nihlEifM^^^^f S^etercnti^ refpondit ; quiseft iftefuror?quomodo Auis

Sre Deo S C.ccrSm,Sf^^^^ "^^^

lorumS'"''''^'^''''?''''^"^''^'^'^'"*'^"^'!"'^^'^

fiomerum: ' ^'"*''*'^«'^"'"^«'"ir»ws Heftor auguria prorfus contcmnens,ficinfitapud' i;^;,,^.^,.

H MHf Ji' fj,iyl^aK> Aio\ TTitdcijUi-m /SaAj, tif o,mo\ i'|s,5-oc tt./jLviiSra.t 7nf) TrdTpm Nos autem magni louis pareamns confiiio Vnum attjficium optimum, pugnarefro fatria . QiLopoftr^erfuEpaminundamThebanumvfumetiamfuifl^^^ n,

tc Lcuttncam vi(ttorwm.(^. quoquecum diio contraria auguria,quo temporcmotiirus erat

A 2 caftra,

i6

Prolegom. in Ornitholog.

c.i{lTa,appariiilTenr, qiiomm akero vi£loria , altero clades portcndebatur ; anxios indc niilites' coiifpicatMS , ac lcicns huiiifmodi rcs elle uaniiTimas/animos addidit militibas ;dicens monc- ri altero excrcitum ; ii tortiter hoftcin a^ji^i-elTus ellet, ui<5]boriam prqmitti : altcro autem intcr- nccionem, niiriordincm macic tenuillent, uel ducibusnonobtemperallent . ItaC^Fabiu.s " Ijb. d<LJ M ixumis augur apud " Cicerouem diccrc eft aufus ; opimis dugurijs ea gtn ,cjtu pro rr/p Juiutc fic- Scne^. renc ; ^qu£co)'/traremp,ferrentnryCoftiraau(pkUfirri. & Conixxlillc^ c^wi puilos pa/cj nollcan- nunciantibus , iuTit, utbibcrent; proijciinfluentcm,isminimiauguria fccilfc uidcji potefl. RedcVirgilius;

NefcU mens hominuy» fati, (ortisj^fiitur^ . **lJb.t. co- Vt itaque fincm confutand^e uan« huicgentiliujn auguriorum fiducia? colophoncm impo- lo tra SymmcL nam,*" Prudcntij {ec[uentes uer(iis cpilogi c|uafiloco fubiungam, qui lcilicct {uperAitioncm il- chum. lamegregierefutant.

Si Bremum, ^ntiochum^ Perferjy Pyrrhum. Mithridatmj

Flordy Matuta^ Ceres ^ Laurentina fubegit ,

His tamen aujpicihm fiiccefm dextra dsderunt

Omina Utificos , ^ felix adfuit al cs ,

.^id ftbi vult virtffSy qtfidg/oria^f CoruinunL»

Cerutis Apollineti-s penna velgutture iuuit f

Scd tamen hic Cortfffs^ cur defuit exttiali

h orte dicy infatijlas tegerent cum funera Cannas, 2jif

Oppeteretjj fuper cengefta cadauera conful f

Cur Crcmera, in c ampts Cornice vcl ofcine Parros

Nemo Deum monuit peritttros Marte (tntflro

Ter centum Fabios vix slirpe ftiperflite in vno ?

NullanetriJlifcisT ritonia NQcttta carris

AduolitanSjprdftoeffeDeam pr^nunciaCraffo

Trodidtt ? aut Paphiam niuea vextre Columbd ,

Cuifu inauratumpremeret gens Perfica lembunu . Nonmirumitaque, cumplena mendaciorum ac fallacia? ; uromncsfuntDa?monumiii« ucntioncs , fint ipfa auguria ; fi a Dco, eiusq; miniftris in ueteri teftamento, ac tandcm a San- £liifnno Concilio Tridcntino rcic£i:a,&hominibusChriftianisintcrdidlafuerint . Sedhicc quantum adgencralem auandam cognitionem attinct,(atis di<S:a funt ; nobis enim propcran* tibus ad altiora, plura de his fcriberc, & tcmpus & ratio prohibet »

VLYSSIS ALDROVANDI

PHILOSOPHI. ET MEDICI BONONIENSIS

ORNITHOLOGIAE LIBER. PRIMVS. Qui eft

DEAC^VILISINGENERE,

DE AQVIL/E DIGNITATE.

vnde apud ithnicos lou.s nuncia voAmr Z T, r"'^'^?'»"'% «dniti continge,-e videatur: myftica,coeIelt,a/vDei o" am^^^^^^ ^ tefte D. A,,gt,fti,t,, f iSeS™^^^ hominum intelHge e poSbt oS.T

gna eias imagineicofaru v n'). ^ « excelle,u,am Roma,u beU.ca & triumphal.a fi-

b««rrarumTrsfu7adZ;lH^

inan,fuo,,o.^fubSSn^^^^

temf.hfprJfoS ar llK^^ "'ce,qi,cmfexccnto.^

audcat,qua: Dmconl 'l^ perfpeaum eft . I,i{Qper quxnam cum hac v,ribus conte.ulere <labenignior.^qu« deSen)

prxfag,e„do habTt vtaao .t^^^ v,fu pr3ftant,or?qu^,n au(p,c,jsfelic,or?q„a,.

A'.'«c,quafiveritatsfi;tZd,£H H.V' '""'^'■f 'r?™™

max,,;^co,ife,ifu,dlCrsSu;,vr.^^^

ajsportenderent„,-,acSeo,ti"?.;o,^K?^^^

retur Reliqu irum ' ,^°"'''"'^'*"<l"-''''n'Imm^^ long^- dimna,ido anreire crede-

hcl

B 3 Aquilim

i8 Vlyfsis Aldrouandi

10

AquiLimicaque reliquis omiiibus Auibus prrelucerc non folumcx defumptisratiouibus, quas iam ackluximus , fed &grauijrima pootarum , philofopliorum , aliorumcjj illufcrium lcri- ptonun authoritate euinci poteft, & m prim is latidicx Sibyllar canentis : /Ifia venict AquiU Rex m^grjus ad infiAr ylrdcns^qui terram fcditnmj, equitur/Uj^ catcruiu ohducct y qui cunciA malis labefacU rcplebit . ^ IllM. Item Ho;neri,qui nM/o-nxTvv Tn^nwo^v^ hoc eft volatilium perfeclitlimam tanqua m $ctcnXi^ cir ft'. }tdm.Tov eamt appellauit, ' Daretis quoq; Phrygi) ita fcribentis,regioqi ea nomine compellantis.

Lib. 6. dc jicx Auitm , a c vifo cun^i.ztur funcre ^fulrnaL:>

hdloTro- Bc^onens. *

w»o . Pindarus quoque hanc Auem [-jluribus in locis fummo honorcdignatur; pn-efertim vero

'^Ode. 6. his verbis, ^ jvXt apof, o) (pctfAivet) tti^-Iiv Sioc dpxov olcovm ^{yax A'«ro'j', idefc, hxctUilocutomi- Jsthmwr, fit D€rf<ducerr> Auiummagnam Acjuilavi^, Itcm vbi cxccllcntiam cius in excmplum trahens dc ^Odp.$,Py^ Arce/llaotraditinha^cverbar^^^^/Jiajora/^imA/JCystf voov (pip^iTa/^yAchojc&v Tiy dctpaog ji nxvvTm^ thior. po^ iv opv/i;/v A^/i rog fTrAsTo, idcft , frx(lantiorem Atate mentem alit , ^ lin^uam , 0* animi mngnitudi- ne eH veluti Aquila inter Aucs expandcns alas . Alibi etiam rcginam volucrum a Dco declaratam prodit. Ad cuius confirjnationem inter coctcra, qu^ adduci poHint, minime digna omillu, aut ncgle£hi,vifa cft: tam mulris 6c tanropcre decantata illa,licet h ibula,de louis alitc ; idq; propter authorum, quicamlitcris tradidcrunt, eruciitionem acdignitatem, narrationis varietatem ; cxempla quoque morum hinc emaiiantia ; dcnique ob tradtationem omnibus numcris ablbl- ucndam;nc quid fcilicet huic noftric defithirtoria?,quod laterc fub fibularum cute dubitcmus: atque vt, fiquidexiftitnauit antiquitaspoilcexfabulons commcntisrci naturalis cognitioni, virtuti,fama!,& honori accedere; illud ctiam & nos animo & rc ipfi artcquamur . Primum ita- ^ j7i T>cor. q^ic cur loui dicata fit,eiusq5 fccptro infideat,vt ^ Luciano,& ^ Oppiano placet;itcm quod Auis concil. Dei dicatur, vt Danti; triplici oftendi potcllrationc, naturali nimirum, hiilorica ,& i-abulofa . » Jn Jxeut. Nain qucmadmodum ipfa vifu , vt diximus , eil: perfpicacifTuno , oculorumq; acie fubtiliOima atque purilfuna: ita principibus ad rcctam rerum adminiftrationem fumma prudcntia &c pcr- ^ Lib. dc fal fpicacitatc cfle opus certum cft . loui autcm aduerfus Titanas proficifccnti,facraq; facicnti, vt fa Relig. Laftantius aflbrit, in aufpicium aduolauit ; ficuti etiam cum Saturnum bcllo fupcrauit , vt Ser-

uio placet, ideoq; vi(ftor pro bono omine acceptam tutela^ fu^e addixit . Sunt & multa huiul- , modi alia ; qwx de ea rcferuntur; qua? hjcrecenferelongum eflet.Eam ctiam loui cum Gigan- ^ ^ tibusprseliodimicanti fulminum tela fubminiftrafle narrant. Aglaofl:henesenim authorcft louem A(\\xi\x afliimpta figiu'a Naxinn infulam,in qua primum mims Cvctx fubreptus , edu- catus fuit,vt regnum confequeretnr,pcri|Oc : Addit& Aquilam loui facrihcanti aufpicatam ; & cum Titanibus manus coferenti tcla fubminiftrafle, coq,- aufpicio vfum,eaminter aftra col- i Aencid.9^ locaflc.Quade caufa' Virgilius, Ouidius,^ ^ C\mdimwsarmtgerumIouisalttem\oQ'mt^^ ^ (JHcta- fiammigerum Statius

mor^h.ii,. ■ Necfcgniusardens

Th&n ^ Accurrit ,mueo quemfiammiger ales olort

^^rhchaid. Jmminet. Etquidam Ornithologusrccentjor

g. Jnter quadrupedcs dchetur quanta Leoni 4^

Gloriay tanta mihicredtturinter Aues . Ales fdcra louis magnarumgloriarerum , Jnter Aues omnes regia fceftra gero . Vade in multis vetuftis numifmatibus Aquilam fupra louis fulmen,&: in aliquibus ferentem ip/ius flmulacrum videre eft, in ali)sgcftantem louis aclunonis cffigicm : Sicuti autem Aquila lunonis Iouis,itaPauo&Struthiocamelus lunonis Aues ditofunt. Retcruntetiamlouemobme- Aucs qua; . moriam anteadi oblequij,qu6d fcilicet Ganymedem,quem ardenter deperibat , vt pocillato- ris munere apud /e fungeretur,in coelum rapuerit,hanc Auem fuam fecifle ; Fabula eft notiili- ma,verum in ea enarrada authoribus non omnino inter fe conuenit.Ganymedes patria Phryx " In Me- fuit,Trois Regis tUius(catamitus Fefto & Martiali ab officio cognominatus,& ante illos" Plau- 5 d nxch. tQ ^ Dicmihinunquidvidtfiitabtilamp6iaminlfariete.,vhiAqtdlacatamitumra2mt?) pucr vultu adeo venufto , adeo libcrali ; vt nihil fupra ; quem aliqui paftorem ; aliqui venatorem ^^(:mx\X. HunCjdum in fy luis vcnaretur,vt Virgilius;feu dum greges pafceret;vt Lucianus ait, louis luflli ab AqaiJa m coelum (ublatum ferunt.Lucianus louem ipfum in Aauilam conuerfum,puerum pocula miniftraturum fublimem abripuiflc {cvi\fivNt vt/it, fabulolum vtrumq; eft ; In hoc ta- menomnesconfeutiunt; nempeinhuius tacli prsemium Aquil^e effigiem coclodonatam& collocacam efle; qu« fuper Aquario , quem Ganymedem , quafi aquam ex vrna aftundenteiu

\0Qm

Ornitholosias Liber I.

o

JO

vocari plurcs teftafrar,vc>lit.ire videtur . H .inc fabuUm " Theocricus, ^ Ouidius, ^ Virgilius de icripferunt . Virgilius diuine liis verbis :

JntextHsj^^uer frondofi regius idii^ Veloces iaculo CeruoSy curfuj^ fdtig<i t Acer, anhelmtifimilis ; quem pr£pes ab jdiU Sublimem pedihus rapuit louis armiger vncis . Longmi^almas nequicquam ad fidera tendunt Cufiodes, fiuij^Canum latratus ad aura^y &c. SicautemOuidius:

Nec mora percuffum mendacihus acra pennis Arripit Jliadem ; qm nuncquoque poculamificet Jnuita^ Toui neciar lunone minifirat . Meminititem Aufonius :

StatJouisadcyathum.genmtquemDardaniusTros. Huc Ucitd^' Martialis dialogus :

Dic mihi quem portes volucrum regina ? Tonantem .

ISljilla manu quare fiulmmageflat ? amat . S^o calet igne Deus? pueri . Cur mitis aperto Refipicis ore Jouem ? de Ganymede loquor . ^ Aquilammarmore^ teflimonium; Ganymcdem {cxXxctt

EpircopideRufticis,inplatea

W :;^tl^^^^^ A^enaiiquoque C..luma

Educahatur m Creta Magnus luppiter , nec vlU Cognitum id erat heatorum ; is autem memhris Qmnihus creficehat . 30 Jpjum autem aleham in antro diuino ^ Trerones ,

}£x Oceanifluentis Amhrofiiam adfiercntes . Neciarvero exfaxo ingens Aquila ftmper haurtens t^duolansportahat confulto^prudentij^ Ig^i , Eamviciopatre Saturno luppiter altifionus JmmortaUtate donatam, in ccelo hahitare voluit . ^E^.ademj^ magnificentia Treronas Pieiad^s honorauit , Mjif^ mnc ctfiatis funt ac hyemis nuncidi .

40 Vnde&prouerbiolorn^^^^^^^^^

fc tfibif. LTrS^ C^^^A.r..t;A.^, K\c^Iupp.terAquUamdeleln ; vbiquisalci-

7Z tT.ly^^ ^ ^^'^ fe^Mt^nuticUmenttl^^^^^^^^

J^. S'^^^^ ^lt^fetens.qu. dcfcendu tn camfum

LiSo.in v^^^^^^ ^^^^^""^ Roma.,rel}eliterati/nino>JiL

n CiUu^^^^^^^^^ "^-^^^^^^^ marmoreaantiquiffiinum extatmo-

^ ' ^^^^^^^^^^^ declaraiit . fIaiicdeiMquei.oftramfei^cimamdu^

Aiilto.uisauthontatecomiuuiiireplacet/primacxpnmohifo^^^^^^

quarum

" In Syra- vufis .

10. Ale- tiimorph. '^Acncid. 5

pigramm.

Lib. ir.

Dcipno- foph.cap.i 5

•ff rptipejv£'> ymmdx Co iumba:: tic pid;L* Ple-

^ In Flori- dis.

Jn zyiHl- bus.

In^n- tic,.

"■Cap.^.

20

Vlyfsis Aldrouandi

Apuni pri- matus in- ccr infcdia.

Pythlor. nor.

'^Ub.i.di

Qiiaruin prioris hxc funt verba : Volucram alicjudt pem.t voUnt^vt AquiU Acciptcr \ AliquA wem- brana Jicca , vt Apes CT Sca.rab<£i,aliqua infccia voUttlia.ojHx. exanguia funt : alid cute , vt V ulpecula Auis a^Vefpertilio .VoUnt pennis ^ cute fanguine prdd.'tJi. Exhisvcrbis palaincft inter vokicrcs pcn- nis volantes rapacibiis, 6<: intcr has AquiLT priniatutn ab illo dari . Eadem onmino ratione ad- lererepoiliiinas intcrinfed:a mcinbrana volitantia pnmum nobilitatisgradum Apibus ab eo adfcribi . Neque id ab re, cum ab his tot, tantaq,- & tam ftupendo artihcio proucniunt cmoki- mcnta;quod Maro difertc accopio.sc fuo carmine oftendit. Altera itcm au.thoritatc Arifcote- ks duchis omnibus alitibus anteponcndam Aquilain,clarc colligo, qua: fic habet : VoUnt fubU- mes^vtquamlongiffimodiffitainteytia//o dijpiciant j quadere foiam Auium omnium Aquiiam diuinam -pcrhtbent ,

Dubitarcautem quif[-)iam poHit , ciim Aquilarum multa? fint fpccics , qua:nam harum loui in minifteriumafcitafuerit,tranflataq,-in ca4um:cui refponlum efl:o,cam fibi louem dclci^inc, qux aurca dicitur nomine Chryf ictos . Sanc non onmes Aquila? fuluar funt , fcu aurcx : Akas nii^ricantcs cllc conflat;alias albicante cauda ; alias aterrimas; alias deniquc alterius coloris ; vt fu() loco appnrcbit . Vcram qua: colorc (untfubrutilo , vtcatcris nobilitatc pra^llant, ita tclle Ariitotelc rara: funt confpeiStu . Ex his ea calo donata dicitur , quar Ganymedem loui amanti tradidit . I taquc Clearchus Tyrannus ciim ex fiiccclfu continua? fclicitati.s fc louis filium dice- rct , pra:fcrri fibi Aquilam auream tanquam gcncris argumcntum voluit; & Pindarus aurcas tantummodo Aquilas louificrasindicat; vti ait, iv^ct ttoti -xj^vjiuiv A/oV k^^Tccv Trdpi^pog^id- efl: vbi oltm ea.qux aurcis louis Aquilis .\lpdct Sacerdos : Idcm teftatur Ouidius, inqiiicns : Grata louifuluct roftra vidcb/s Auis .

Et^^Ciccrodcglandifcraqucrculoqucns, fnluam Aquilam louis nunciam oiimrefert eK€A euo- lajfe . Itcm & Claudiauui Fu/uus(f Jonamts Armiger j pro Aquila nobiliori dixit .

10

20

^QVIVOCA NOMINIS AQVILi^.

Errores cjuonldani grauiniino runi homi- nu ob am- phibolo- giam.

Uh.iz.ca pit.i';.

AcjuilaPo- riciis.

Ai.]iiilaP6-

tiCUS.

V O N I A M vcro maximam ad rem ipfam intelligcndam negocium legen- tibus faccnerc folct ciulcicm vocabuli varia fignilicatio , quam a^-quiuocatione vocant Philofophi ; idcircoredl^rationi confentancum exiftimo ; neinam- 3^ biguo verfcmur ; vt prius huius didionis ( Aquila) ^equiuocationcm in diucr- ' isrcrum figniticationes difFufun diftinguamus . Omnisautemax-juiuocatio idc nafcitur,quod res,qu:nn voces multo plures numero fint . Qii 6 fit, vt la;- pcnumerograuium errorumtricis implicari^turpiikmeqj halkicinari nos contingat , dum ani- mum non f^itis aducrLcnte.s vnam rem pro altera , etfi toto coelo acgenere diiridcat,accipimus ; 6c qux longc diuerfiffima funt, eadcm hicimus:Nempemorbum , plantam, lapidcin , animal , idq^ nom inis fimilitudine decepti .

Qiiod ipfum fummis,do6tiirnnisq; Thcologis vfu venifle videmus : nempe uerbi gratia Di- uo Ambrofio , qui pro uoce Gra^ca Tpvyav in Hexamero pifcem marinum planum , Paftina- cam Latinis didum defignante, quse per radium ceu telo virus eiaculatur , Turturcm , Auis in- 4^ nocua? nomcn vcrtity ( vtrumque enim fiii^niiicat') amphibologia icilicet deceptus . In eundcm errorem D. Bafilij interpretcm,item qui ualenikbrum de compofitione medicamcntorum in Latina knguam trantlukt, lapfum , imo Sc Plinium aliquoties funiliter hallucinatum uidemus . , t Nam cxempJi gratia,'' nominis Ixia ( quod Chama?Jeonis nigri venenum etiam aJioqui fignitTi-' cat, ) fimilitudmc falfus, Ixon ( quod vifcum fonat,& non uenenum , fed illomet tcflepr^fens contra id rcmcdium ) interpretatus cft,non fine graui errore .

Quo 1 taquc onmia dikicidioni apparcant, huius di(ftionis (Aquila) diucrf un notionem ad diucrfas rcs manifellandas defumptam,paucis perftringamus, eo feruato ordine , quem rerum . dignitas poftulat . Aquilar nominc uir uenit intelkgendus genere Ponticus , religione I ud^us , 5 o cJc quo D. LucaSy Egrt/u^,inq;^ii^ > ^ /W/// ylt/jenis Corinthumpt^t , &imemens quendam ludmnu, Aqmlam nommc, &Prifci/Iam,acceffit ad eos, & qmniam illis erat o/xonx^ogy ideft eiufdem artis.uide- \\QQ.tSc.mofac/orid>,v€lSutort£ (vt intcrprctatur Origcnes ) //^^«f unacnm ti/ts huicofifcio ope- ra?}2 dcdit , poftquaniipfi inAchaia?n ab vrbe Roma venffnt ,Hims D. Paulu.smul tisinlocistan- quam dulcilkmi amici meminit.Erat enim ipfis,ut artificium commune,ita & animus concors, mensqr eadcm . Nam & una fimul , cum fc Deo uouerunt, capillitium fibi fuccidi iulscre , pro . more, qui ab omni^tate, apud omnesgcntes,omniq,'in reJigioneinualuerat.

Akus fuit Aquila,Ponticus itidem^acrekgione Hebr£us,qui fub Adriano Imperatore vixit,

cui adeo

4

OniitLolooixLib.L 21

o

cmideb chariis fiiit, vtcirn reaituend» Hierofolyina-openim conftitueretpra;fcaum . Hic cumquotuiicChnftiaiiorumnumerfiaugeri.Deumqjoftcnta &procii2;iapcrcosedcreccr- neret,occultoftiniubquodanipeiritus,feClniftianisadiunxif,baptizanq,-iu(rit. Erara.irem Altrologix pcnti.hmus , &genetlvliacis iudicijs afTiduc intcntus . Quo faftum eft , poiUiuam Chnftianorunire]/gionefuifletimlnitus,&prioraftudiam)[Ietdeferere,v!ChriftianiSaccr- dotes, qm eum poft multas admoniciones ab aftrologic.T didiplin^ ftudio dellftcre nollc ccr- nerent, liominem illum a coetu facro ablegarent , &licclella eiicereiit , hac fcilicct pana ivro- gataemendatumeumirj exiftimantes. Jllevcr6contrairacundianiaionacccnfu/ad lu-la-o- nunlaceixlotesfecontuht.acperexecrationem Chriftianifino eiurato, circumcifiuncni dc- 10 nuo recep.t,& Pro elytus efteaus cft . Atque hac ipfa dc caula linguam liebraicam brcui cdo- r„m i ftTv T^"'^-^'? ^'^' "> Gra^cum fermonem iuterpretationem litcranim f.c a-

vocfn r?, '^<="nj^."f?mcum Muieha^reticomendacemdixif . Nam i^?¥- 'il-

^^Tt rcSiu2 °ir^ f violationcm impulerit. ideoqiaaa i^uMl.

JZSovocZ I^'""^Auguftnu.s.H.cAquaacrediturcne.lle,qu.&OnxLD.Hie-;;;^-'^;;^^

^int&AquilaRhctorcelcbr.s, quifcr pf.tdeluiiiinibii.; iIlKMr,MV>,,,c „ c i fUlusMc- cantur, tefte Petro Viaorio ^ 'ummibus ulis oi ationis , qu« Scheiiiata vo- x.ndrix .

nens P.fK ''"'''r"°T 1''^^'' .Senere planorum, quem & Grsci AVroVappellant car-il -o, '^'''f-

.iotus&Roman.sfi,biiomiaeAquiIo.iiscelebratus:Gcnuei1buspcfceRatto Aoni^^f^^ r"SSr^'"''"''^'''^^'^^'^"''^'"-'-^

pouenf.relone^iafciS t o^^^^^^^^^

k..us vfu.^cfta"it£SfiS^ r'"^'^ •r^^'^^ e..,sh,fto„ograph,. K.Vco

patumodoreni,reru.nIaScaSr^^^^^^

Fochum^ Diofcoridis & AX-rArTi^n T c,ed.dcrim clle vermn Agal- gn."" .

med.coAW?SZM.K; K^^

me.uiovnr\ ff,CTj , "'"''''''■ ^•'f/ec'=»<^re, cuiusnuUavli.iam ipud Gr*cos ^^„11^1.

t.t..lusenetrri^Sfe "''^^^^ r.«acdeIi;S ^

fu.nqSrmitit^^^ ciiisconfc bl m1 f^^^^^^

SOgui^ieeiusnatamZS n^^^^

?a.igui,iole"SappaSZeVr'''''\^^^^ ^"'^*^^ "'«^ ^^S'-

™ Ce,i aur^c,^^ rhyzoto,no talem ft.rpem dlfcr.bico.npe-

<3uatuorconftatiquanimvn3mcap.teemsco.iftitutacft,vti.iquit'Hy|.nus, /.^.«^^..^5 aLi

2 2 Vlyfsis Aldrouandl

vnxm , vnam item in pe(!lore fed obfciiram , in capftc vnam , eamcjj rulgentem admodum ha- bct : Coeli multam partem occupat , dcxtra quidcm ala extra circulum AcquinodHaicm non multum prodit,rinift-ra autem no logc a capitc Ophiuchi ligurata vidctur . Roftrum a rcliquo corporc cius diuidit circulus ille,qui a Cacro ad Capricornum peruenit: In duodccima Aqua- rijpartcfinifcioritutvn i cum Capricorno, occidit autem cxortoLconexiij. Cal. Augufti, ^ Lib.S.ca- CUULS ^ Pliiiius meminit; co/m ommbm , iuquit, fecoribmad Arciuri occafhm , idcit , a tertio idns pit.^y. CMai^is ad AquiU occafum . Aftrologoruni cxperientia tempeftates cict,Gencthliacis vcroCfi his ""Capiu pc- fidcsadhibcndarit) huiftaacfclixeft. In^ Araticommentario legiturdcAquila^dicquodfit nidt- iii Italiaad xiij. Cal. Ianuarias,& quod fi puro & miti appareataerc, k'tas promittattuturas fe- gctcs. Nam tum genitalis la^leusq,- fuccus trafmittitur a ladeo circulo m tcrras . Si vcro Luna ilLi dic rofcido frigore afpcrfcritfcgctcs , a^grc ilLis habituras fignificatur , fi vcro fucrit intcrlu- m m j nium,omncs hybcrnos frudhis kfos iri.PoVro dc hoc aftro Manilius ita cmit : ^.&iib.^, l^unc i^qHiUfidm referam , qit.i parte fmiftrA

c.vnico, Rorantis luuems^ qucm tcrris jifltulit , /pja

lerturji^ extentis pratdam ctrcumuolat alis . yulmtna miffa rcfert, & ca4o milttat ales , Biffextamj. notat partem jluutalis Aquari , lilius in terris Ortentis tempore natus Adfljolia , partas furgct uel dvde > apin,vs . Sal ammo Aquila: nominc Chymicis mulca vcniurit,ParaccIfus falcm ammoniacu ob Icuitatem fuam niacum. j,^ fublimati()nes,item ^ Mcrcurium prxcipitatum , Aquilam vocat, Hortulanus idcm quoq; MLTcuniis j^()j^^j.jTfulphQn^arfcnico,necnon&aurotribuit.

Arfcni^^a Lapis itcm eiklcm eil AquiL^ nomiiie , verbi gratiacumaquam Aquilar, aquamlapidis Aumai . efic dicant, qui huiufmodi commcnta vocibus tain obfcuris & inauditis inuoluunt, nclcilicet AquiU Li- intclliganturpulchrafuaifta^cniyfteria, &certc]ixcnonintelIigi multo fatius elh Appella- pis . tur idcm etiam lapis illis Gryplius non tcmcrc forf in, quod non alitcr ac hoc animal lua rapa- Giypluis Qii^xiQ^ nocct,ita illc Lipis c^^tcraq,- omnia,quibus ad luam Chryfopoeam vtuntur Chymici,pecu- ^"^^^^ ' nias cx loculis nolbis cripiant, nosq; fxpius Codro, quod aiunt, pauperiores reddant . Dchoc

Llb.de Lu lapide " Auiccnnas feu potius Ch\ mifta quifpiam . pid. nomin. Hoc idcm Aquila? nomcn eft cuidam fliiuio Aegvpti ( pr^eter Nilum , qui & ipfc d multis Aquila llu Aquila cognominatus fuit , ) ob curfus vclocitatem , leu rapiditatem , alueiq,- proFunditatem d uius . Prifco rcge quodam Aegyptio inditum : Hic enim ciim olim intima Aegvptij longc ac latc ^^^^^ • iimndans totam rcgioncm depopulatus cflct.Itaquc ab Herculegnauo (vtfcima cft) contiuuo obturata eft eius eruptio , & in fuum alueum conclufa . Q uare Gra^ci fabulati funt Herculem Aquilam occidiflciqua^ Promethei iecur alTiduc rcdiuiui dcuoraret. Fluuius Eodem nomine& Scythi^ quidam Huuius vocatur apud Herodotum , & Agretam , d quo Scythix . quod optimam atquc intimam Scythia!,cui impcrabat Prometheus,partem dcuaftaret, locum datum volunt fabuk* , quod Promethci hcpate vefceretur, idque louis iuflu, quoniam imbres frcqucntes,eius impctum&amplitudinem augerent . rhiuius in Fluuium ciufdcm nominis clle , Sc in Eridanum defluere ° hiftoria habet tripartita , de quo EmLmum memorandam hanc refert hiftotiam : CMaxentio Herculijfilioperempto , ConfiMnttmj^ tam folo re- inrtuens . rumpotito, Ecclefi<& Chrtfti efftorefcereac vigere in religione ccephe, datum^ ijs iam licenter , ^ aUcriter iSib. I .ca~ agerepotiffimumyqut cirea fyberim fluuium cr Eridanum (quem Padum accoU appetldnt)ttem circa Aqui- ^^^' Um commorabantur . In huc locum fermo fertur aduecUm nauigio Argo adTyrrhenum peUgm fuijfe per- du^am . ArgonautA emm ventum validum declinantcs.non eodem nauigio in regreffione vfi funt,fed tran- feuntes mare yquodfuper Scythas eft y perhdc fluminavenerunt ad terminos Italorum , (jr htc hyemantes condiderunt ciuitatemyqud vocatur ^Amona . K^esiate vero fuperueniente , cooperantibus els proutncialt- bus fere quadringenta ftadia arte mechanica trahentes Argo perterram ad fluuium ^qutlam deduxe- runt.qui permifcetur Eridano fauces habenti in Ualicum mare^ . Ifter flu- Sozomenus, Zozimus & Califtus Iftrum fluuium a^cuA/i/ Acyliu vocat, quorum interpretes, uiu» . teflx^ -jc Abrahamo Ortclio Aquila & Aquilum fecerc . Ifter autem hic apud andquitfimos au- 4c In Tcfau thorcs Iftria: fluuius eft,alius ab Iftro Germani^ , vt Pomponius affirmat, qui addidit, eum ex yo GtoYg. ^(^uei-fo Padi oftio in marc effluere , idq; ratione horum duorum fluminum aluei dulce exiftc- ^•f 1 8 '^^' ^^'^^^^^ fabulofus eft etiam ^ Plinio tefte . Nec defunt tamen , qui hunc eundem cum Plinij Catalonix Nauporto iputanty hodie Quieto diciyfcd & hoc fallum .

oppiaum . Aquila oppidum eft in regno Catalonia? , propter quod cscfus fuit exercltus lofcphi Enefi- Abmtioiu risregisMorochi.

ui bs. Aquila ciuitas eft Vcftinorum feu Abrutiorum,vbi olim Amitcrnum, quod & Turconiuin ^ Vola-

10

te

Ornirliologi^ Liber I. 23

Volaterraiio ciicitiir,fiu't,iutalibas C.Cnfpi S iliilbj Oratoris acliidorici pnrclan iiingni.s . Re- Itaurat.^ teinpore Caroli primi Sicilix re^is,noineii Aquilo! impofitum eft ea occ ifione, quod t[uivrbcmltatuebant,eaminter vicinascaput elaturam haud aliter,quam Aquilainter Aues Iperarentjvelquodmagiseftverifimile, quod Amiterno primoillius coiulitori nomen eiret Aquiloi Mcminiteius Baptifta Mantuanus hoc Verfu : Sfortia. belligereins yl^uiUfitb mmtbm dtls . Aquila feu ^JtH}\ff. apuci Ptolomeum Tufci.^e mediterranea vrbs ed.Leancier Acqua penden- Tufci^c te vocat.Aquenfes forte PIinij,quos Taurinos cognominat, Ortelio authore . • Aquik etiam tres inful^ funt in mari mediterraneo paulo fupra littus Ik-thicx . iu'\Ax A-

Video etiam pagum quendam prope Treuiros,Igle,ide{l, Aquilam indigete voce ab ea gen- quila- . vocan,quo antequam Romani operis molem etiamnum licet confpicere . ' ^gl^ •

Aquilamaior&nnnorMauritania^TingitanxuiuoIocafuntapudAntonnH^^ Maunta- Itempraidiuminl^JnTgiaapudNicetam. nialoca. Ad Aquilas Attica^ locus eft apud Paulaniam Praaium

idnomS^^^^^^^^ D-Chriftophorommaavifia,r, ^y^:

Eft etiam mons Aqiiib „omcn in comiratu Veldkirchij Germanix vrhi^ . ' tlt quoque machuia belhca fiue tonne.itum milTiIe antiquis vfitatum . Machini. m carccrum Olymp.ci certamiius cmboIo,i<icft roftro, Dclphis «reus i.i canoneereftus vi- bellica . S'" ' 1"* « xrc aIisIo.igc extenfis fufti.iet . Eft autcm machiua hu-

UiImodi,vt ea commota Dclpli.nus in teiTam cadat .

de.ni]S-ks iSiK^^^^^ Fcrraricnfibus inde .lu.icupatum, quod in ca Aquik alas expa.i- Monct. . Vr^^^^E^S;^"^''""^ eflet,vtft.olocodeclarabitur, pai,lm

SYNONYMA, EORVMQVE ETYMVM,

KiSim^WQVILA Gracis ctirog tefte Heiydiio etiamdiciturT(D ^tvuctnov ro iv yiiaott; Aquila Cy cymation in fuggrundijs,forfitanquiaidformam AquiI^,vtpofteafuoloco "^^^^ondi- ciicemus,voiantishabeat. Primumfiquidominis eftinvocabuIisGrarcis, vt ^^""^^"f'- certeeft,aptcprofea:6Gr;^cis ^«roV dicitur Trapci ro ^iW^: quodeftprope- modum rapior impetu, & concitus feror , Hoc volandi probat pernicitatCjVt ^ foleiten^vpri.^. A "^"'''''"^^' r^"^ "^^' ^Kqiiodfemperaugurium Aquila: rlHeitZi^'^ <^ne. profe-

ZeSX^n''^''' voxapudAnftoteiem. Qtiamuis Onon ^.roVdici a verbo ideft, E J,v r^^^^ »7^f^»^>q]^odmc^teras Auesunperium haberevideatur,exiftimet! Wt auoni HVe.V

num n J

AW' ^^^^^^ Perporum A.^.T.,,dicitur. Rurfus ijfdem Macedonibus A>>;oVooc , item mmrO uV ^^'[^'^'^'''^PP^^'^^ SophocIi,A';..A..^, Hefvchiovoceforfin a Latinacor- efle cc^inT^^ ^ '""^' ^^^^^^^ O''^''^'? > vt & noi.inullis ali)s . Demum & YSdrjov vocatam

EodemmoTV^^-^- ^^^^ g^"^^^^^^ ^^^' «'?o'^^\vtapudPlutarchuin&Athen^um,

I^omDeius I ^"^^'^"^"^^q^^l^i^vocant. Aqui!(a autemijsdicitur,abacutevidendo, vt Aquilaun- iiem el t ' ^""^ ^^"^ ^^^^^ contuitus, ut fuper mari immobili penna in eam altitudi- dc dieta . Aquila Q Ca' "^^ ^^^i^^ni^^ pateatoculis, pifciculos tamen dc fubHmi natare uideat, unde ftrump T n "^^"^" "^^^ "^dcJ*^ poffit , quia triplici acumine uifus , irie & uenandi in-

uocem r^^^"^'^^ ^^^ ^^^^^^^^^^ &oculorumi,pr^ditaefl:. Alijuero ab Aquilocolore

qualis eft A ''^k ^3^^^^^ ^^'^^ ' ^'^^^^^^ &fubniger ab aqua denominatus,

mi^eri Ani^ -^"'icupatur&Latinisparaphrallicereda&regalis Ales,Iouisales,fiain- louis

Alrh.Icrw/^^^^^ ^-^^ "Cfer l^cgin;. A-

IZ n! iri • ^^n"'^»'^^ HeJuetijsq, Em Adler , qua^ Adelar , ac il nobilem AquiJam A J5 a ^^^-^^^^^^ inaxime congruit. Hifpanis Aguila conocida . Germanis inferioribus ^i n (X Arent,ut ^ antiq uis Fracis, vnde ipforum PLex Arnhulphus ab Aquil^ auxilio nomen adeptushutCarlomaniiiiius. AlijsetiaminferioribusGermanis Ein Aar , nempe Tun^ris. ^aecde Synonymis: Refi:atautem vtiamremipfa m aggrediamur.

FORMA

24 Vlyfsis Aldroiiandi

FORMA ET DESCRIPTIO

uilarumingenere.

Nafus A- quilinus ,

Oculi A- quilx' qiia- Jes.

Animofi qui dice<.li.

Denrcs .

Collum . ALt. * Jliad.a^ Ciuia. Pedes. Cauda . Cercbrum ciulq3 uis .

Fel.

^nb. 4. de comp. mcd. fecmidum locii^ . Sanguis . Olfa.

cpotc natui aunciinq

poileriorem,gcncr.ili lernioni llibnc^^-ere proponimiis ; vt noji loliim vnincr-* fale a pardcuhrihiis redioris dodh-in^ gratia feiuni^amus; fcd ctiam,vtilhui hilcc iuhcnte lUii^ lofof)ho, &c iiatura ipf i (lidantc (MU-Fcramus. Auium quaxiam natura placicia^ funt ac Jhitcs , qu^dam ver6 terae, cultu tamen, artcN^]; cicurantur ac manluelcunt . Aquila ncc hahilis efc ad ^ vllanidifciplinam^nccfacilchumajnofludiocioniarur; tantnninatiir.Tinipctii pra^ccpsfcrtur, In dcftvihcnda cius forma in genere,neque coIorcm,neque magnitudincm detcrn-iinatam ad- ferrc poi]iimns,vtcrqi enim pro vancrarelpccicnun inf ngulisdiucrlus ciiililud tanti.mjqnod eommune eric omnihus hic profequemur .

Eft Aquihomnis y9<^:{ , ideft adujico roilro, &:recunio vngue; Corporeca'teris Auihus collata,mag'io quidem,non tamen maximo,cum a multis magnirudinc vincatur, Carnc dura, 6.rorte hrma; Piumis rigidis: tota penc co!"poris compof tioac dcnkx , prohe compa6hi, ac ro- hulb;%ira,vcplurimLimcre£ta, ica vt vcl cxipfo hahitupofTis intcUi^ere carniuoramcilq Auem,quieds ac pacis inimicam,{oIitariam,l yluclirem,ad pradam ac pui^nam natam .

Capids antcriorpars porrcdhi paulatim ardhitur,^ terminatui in roffruui,quod durumfo- idumq; eft:,fed temporis tvACtw ht inutilc , qua dc rc vhi dc iuucnta rcnoualionc hahchitur ler- mo , plura fumus difturi , Crelcere ijdem viqucad fcnciftam miruni videri non dchct , ciun ex gencre fit excrementorum,vna cum vngulhus &'pennis , qua-fuperftite animali conrinuo au- gentur incremento. Proprium verc) maxime efi: Aqciil<^^rofrrum liahere admodum adunciimj adeo vt in prouerhitim, ahierit: Nafus Aquilinus,pro;in%niter adunco , qucni gcnerofi anim! fpectcm prahere adulatoric potius,quam verc aficri vuIgo,Plutarchus fendt. ^ ^ ^

Oculi vt plurimiim ruhore viuido perfufi lunt,non glauci,fcd quales Leonum,charopi djfti^ concaui,ac profundi ; non admodum rotundi,ncc nimium ohlongi, magnitudinc mediocrcs ^ ad reliquum vero corpus comparad , parui videntur : acutiim cernunt, limpidiilimi enim funt & acres : Vnde Philofophus,quihus ocuH non glauci , fed charopi f nt , animofos haheri dicit, c6ie£i:ura quadam a fimilitudine ad Lconem & Aquihm dufta , qui omnium animalium ani- mofilfnni reputantur . Hanc ver6,quam omnes & fcriptis & verhis celehrant,admirauturq,- vi-- fus aciem/liligeiitiores rerum naturaliuin fcrutatores,HaliiEto trihuunt pracipuan? , & qudm reliquis maiorem. Laudatilfimis autem Aquilis oculi profundi & caui,in quihus vis videdi me- liuscolligitur . Dendhuscaretomnrs Ac.juila, edam Morphnos : cuiquidamdentesfalso tri- huunt,demuntlinguam. Ctediderim ego fcrratumintus roftrum , minus propric dentatumos ' exiftimari & vocari . Collum hahetlongMm,alasj!e£bis & extenfis, fed in fummitate recuruas, neruofis pauca^q; carnis,tant^emagnituciinis vteas ^ Homerus thalami ianuis compatiirit^vbi ait, ToW c/pa. iJLunpdiv i':rav TTTipXy hio.ccft tant^eiusah vtraqueparteerantal^,videlicet. quantcT ianua? thalami,feu ala? iftius' Aquife magnitudine fua fores thalami ^quahant . Crsura" priE corporis propordone , haud ita forrga'. Pedes minime i^qualcs ; Dextrum nempe finiftro maiorem; colore vanos,a naturaohdnui t . Cauda pra?dita eft hreui . Cerehrum ei ohtigit cali- diifunum,ade6 vt in puluerem redaclum,edamfi Cicut^ fucco permifceatur, & cuipiam prc^- pinatum , calido uapore imhudscerehri vrentriculis imaginationem' mirc concitet , imo vt Sc in maniaminducere, a quihufdamcredatdr: Felcuiufcunq; Aquikimpendi6 acre&mor- j^, daxeft,ad cor rodendi uim ufque;quamohrem colore uifitur ^rugineo ^ Galeno tefte,qui ta- ^ men,CLim ciepra^ftandifima Aquila? fpecieloquatur , de Chryficto intelligendus umk . San- guinem haherecrafilim,hhrofumq,- uerifiiniUimum eft, cum animal fit magnanimum , ac ro- Uiftuni; (^ualiaomniafmguinem confiftentiafpiflum,utdmida tenuem ac dilutum polfi- dere Philoiophi fendunt . Olla cralfiifima durilfimac^,- & iolida pene ei natura dedit, quihus & medull^e ineft minimnm . Pennas hahetjfiymitate ac duridc infigni , qu^ (ut expenentia mul- torum Sc authoritate didici ) pennas aliarum Auium , pra^fertim uero Anferum & Columha- rum permixta^abfumunt, idque forfmoblatentemquandam, qua prxditsc fnn j uim; Auis

enim

f

I,

i

Omirliologia:LiberI. 25

emin i];^^, duta viuft , reliqiiis ommbus vQlucribusiiife.la eft-; itaqucderiuari vim illam anima- twtnmresquoqueeuis examinesper rympathis coiuagionem Hon improbaiKiumeftrvtre' cuent|isciocuit, etiam iii inteiemptis, luper quos patrator fceiens vel caf» , vel ad tcftandam H.litus A conlcientiam adduaus fueri t . Alij: peftiferamquandammaleolentiar vimalitiinellbdepre- quilxpe- hendere, nam &animara ipfi pe.fimc olere certumeft, propterquam contafta ab ea corpora "'f" • racile computre cant : Indicio e(le reliquias eius hcfteriias , qua; neqiie ab ea ipl'a , neq • ab alio '''^""^™™ quopiamanimahumrepetantur. Pcrmeare veroeam contaL'ionein inpeniias, itivcalienas

iG useimolhoreft,quamcxtensAuibus:cibusenimcius.

<iior;(^aetiamdecaufanonbibit. - , ' , ' quilxqud-

Vngues,vt omnium rapaciirtma, pro mucronibus gerit adunco.s, recuruos, firmos Leonum ''^ •

SdiStle n-i?rf Qnoda<lcorporistotiu.sina: M-^gn-™-

uUenda:4deo &magna: procciitatis, vt mcommodumiitcasinmiOTo-cftire >" Atheimis f"-^' fcriptuinr^I,quitzaAquiIasci.bitalis magnituclinis m pompa Ptolonlt PhiHddi u '"'^-^- tashune. ApudOHmK(5tegurnniiftoriatal^eft,InterMi L^^^m^^^ dumrurticipecoraamifliqu^rerent,in.udoinySC ^^^^^ fumtanto(i>atipexpanfo,vtquadrigefubeocc,nuer magnitucTI^.nue-t.fuen.ntJior,u^^x.misaIa.pa^^^^^^^^^^

furam squarunt,vnguesjmgrancfe &C0rnulerii dmtkn^T^ extenl* kptem vlnaru men-

...™acorpor,?«ffi,„„i;,,„,J„J°£„;3"*™'~^ vel hoc lUco e»IH,„„ ,i . N

^ D £ A QJ:JX:JE,::SE N S I B V S,

6cprim6de viru. i

R AE C E L L E N S animal inter uolatili.i,& omni admi.ationedieimm , fa- pl-jf- piens natura tecit Aquilam; fed hotparum eflbt 0ao,A,M\ f, tantu initruaam l"^"" ^y"' ^,"''^^ •■^ft!"0'?*^"»"sq; unguibus,& folo neruorum robore munitam finxi^ let; nifiaddit. tu.flent ocuhplufquamlvncei,&adclariffimosfolisradiosin- 'fc^/*"

conniuetes&mtrepich. Quadecaufaobaciemluminumfelixa'Seneca v!l

exaftaneruorum^,",'^' '* '"'^'^"''^'"'"'^^"*""^" fortitameflbpleriqueuolunt . Etfani: ^"^""^ moris fohditateXr T"'?'"^^^^"''^'^"'"'"^'^ &cop.afpirituUmuifibiliu,cryftallinihu- 7"^" "S Etqt idqSSS;^^^^^^^^ "^'•«^ft ad,;ocl,mfiin5 . t^^^J'

cibireltifl;,raSi^^^^^^^^^^^

defeau,ut.Ile?o.Srn 1 * ■ ^"'''r^ '-^™'"-

copia. Fke amr^

bil umexla Z1Xfc?"?'f ' non autemqUd d.fferentias u.fi- ^'•'"^'«>-

«ri^t Ai I ""'■'''"'"''''"^^

«.nsdoai5Aqu.lao,nn.uman.mahumfenfuu.dendi;r?ftautifnmafcribatur u^ '^^^^^

26 A .Vlyfsis Aldrouandi

1^3

mim anteponitm* difcemendi ui , fed fenforij foliditate, ac {{ilendore . Homo qiiidem pro fui magnitudine minime procul uidet,uerum uifibilium difFerentias accuratiffime dignofcit : (yn- cerum enim purumqj habet oculum , in quo exigua qu^q; apparec motio, ueluti inuefteinun- rrM^^^^ difTunaminimaetiammaculadareconfpicitur ; QiiemadmodumetiamCaauc^terisanima- bilm diftc- j -1^^^ pr^poIIet,qu6d pro fuTcorporis proportione cutem ta(5tus organum , tenuiffimam mmi- ratraimldi l^^^^i corpulentam fordtus fit , Quiirein afpeftabilium diagnofi horao nonfolum reliquas gnolcir . animanteisjfed & ipfam Aquilam luperat,ob anim? fcilicet preftantiam ; haec uero ob orga- f adu ho- nirobur, &fpirituum copiam,&nitorem,uifuualet; pr^fertim ad eminus profpcdandum. mopr^cx- Adquodetiamfacitoculorum fitus prohindior,quemin Aquilis notant,quiharum bomta- rcris ani- pr^ftantiam , oculorum alta cauitace metiuntur , Quandoquidem conftipatius lumen

"^olkt^^ habent,& radios obiedorum magis congrcgatos recipiunc , QiJ^ ornnia elficiunt,ut non io- ^ * lum citra noxam inteta acie folem afpiciat Aquila , uerumetiam uc uilus eius folis lumine quo- ^ Lib. 2. dc dammodo perficiacur . Idem habcmus ex ^ D, Auguftino,ciim <iicic ; SoUHs,quo%>erenthilwter monb.Ma- ^^^^//^ pulchritts tnuenitur, noflros fauctat dr ohi enebrat oculos , Aqutlinos vero vcgetat infpe^iti^ . His nich.c.z 5 o, .^^^^^ ^^^^^ Galenus , Plinius , & alij coniplures aciem noftram , fi cum Aquilina conferacur , ' Lih.i.AU dcbilem affirmarunc . Ec ' Bapcifta Mancuanus 1 ummam uculorum acicmexprimens^ait ;.

phonft, ytintrantum noxasdrnominaJin^Ktt i -

Diuino clarum ingemQi vi/uj^ fotentcm

PerfficuQ^cuinon AqutUyqua^fignorafoli : . ..

obijciunt-, non fe valeant comfoncre Lynces * ' ; . i , ir' { ; : /i'\jz . . : r ; ; i n-: i : £q r i EftcnimCanciconcuicus AquiIa,uccLimfupermariaimmobitipeitfi^^^ n'cchumanis rr ,miy paceac obcucibus,dc Canca fubhmicace pifciculos eciam minutos nacare uideat . In eandem fen- M^xima tenciam Aurelius Auguftinus , Ocu/us (jnquit) AquiU rnulto quam nofler efi breuior , eo tamen iffa Aquilamm pyHme ita volanS , vt a nobis tanta luce d/jjictle cernatur. :, latemem fub fruttce Lefufculum, fub fiu^tbus perlpica- fj^„tg^ fifciculum uidere comferta eji . Q^uam rem grauilfimo facra:,pagin^ teftimonio fi confir- ^^c'ap.9, & mauerimus,facilius quiuis inducetur,ut crcxlat, ^ DJobieuim ift^c iuat uerba.//^«//rf de rupbus ' ' contcmflatur efcam^ (jr de longe oculi etus frofftciunt . Hom.erus autem j cuiuSrmiiiimc uulgaris eft * Lih. 1 7. authoritas,puIcherrime idem uerfibus exprefnt qui lacine redditi fic fonant, uerbo ad uerbum JUad.vcrf reddito ; Vndt^ circumfficiens vt AqtaLa , quam qmdimdtf^tint aaatjfime cernere inter cdi volucres , ^iy quametiaminalto exiTientemnoncclcr^^^edtbusUttiit Le Apud^PIu- ^

^^•^^^^ Urchum carmenitalatinitatedonatumreperitur; ^rTTIrhr.' ^

' Jlla etiam fublime volanSy cAo^^frofinquans ,

Velocem fedtbtis Leforem videt eminus, atque- ■ 8 Lih.T.fer^ Arrifit , &c, Eodem accedit ^ Horat^us, , dicens ,

mon.fat.^* Cur» tua feruideas oculis mala liffus tnun^is , .

Curinamicorumvitijstamcernisacuthm , \ • t

' ' : ^uamaut Aqttila-,au(ferfens Efidauriusf^ • i i

Vcrum infigne illud Aquila? vifus acumen, vel ex eo maxime «ftimarc dcbemus, qtiod ipfa a natura (eipfam,(uasq; doces agnofcere edo£ta, in explorandaprcJea Wfu indubicacum argu- menmm fumic.Cum.enim ipfa concra folis radios obcticum non fle<5l:ere feracur,& fola contra rocancis mbaris ffilendoremijnmocamtenereaciem,icaque puUo^ftosjufpenfbs vnguefolis radijs obijcic, & quos videric immobilem concra firmare pupillam , vt dignos fuo genere con- (eruaCjquos ver 6 fle<3:ere obtutum videt,qua/I degeneres abijcit, & hac quidem ratione , vt Si- liuslcalicusaic;

Phoebdiadubiosexftoratlamfadef^tus . / ' ■

Vndercftc viriperlj")icaces &doai Aquilis:indo6ti ac caeci Noftu^ prouerbialitcr cpmpa- rantur . Martialis : Aquilas^fimtles facere Nociuis qu^ris ?■ Nec audiendus eft ille magnus alio- Aquila an fubcilitata indagator,a/lerens Aquilam aduenus Lun^ fulgore,cum plena eft,nidare: N5 aduerfuslu omnibus clarumeft, Aquilam incer Auesdiurnascenferi, acre veraefle ; Quievero diurn^ fulgo- func , noftu quiefcanc , necefle eft : & quidem maxime rapaces , qu« vi<5tum labore ac corpo- rcm nidlet. niotu fibi qu^runc fub foIe,vc e conuario no6turn2e , nunquam vel rariifune incerdiu vidcn- tur ; Non cft ergo cxiftimandu,vc mea fert opinio, in cale difcrimen a nacura vocari Aquilam ^ vc vifum probec concra lunse fulgorem , cum illum in Phoeba^os radios lucidilfimos & acuciifi- mos figac increpide . Imo (enio hebecacum oculorum lumcfi fblari lumine emendac, vci lacius ^ Tem/o- cxponecur ciun ad locumde afFeftibus Aquila? veatum erit . De Aquila itaqj h^c ^ Hetrufco- nrt.i8. rumpoctarumprincipisverbafuntaccipienda;

Son animali almando di si altera. \ Vtsia,checomrailSolfurft,def^ride. i

DE ODO-

1

Ornithologias Lib. L

27

DE ODORATV. GVSTY

reliquifque Aquilx fenfibus externis .

QVILA iuxca,ac Vultures odoreperciperc dicuntura Philofbphis catlauera remotilfim i, atque etiam traiifmariua , ad quorum elcam ag- gregaiitunquod & ' D. Hierouymus attiugit ad illum locum: Vbicumq ; ^ in Comm, fUerttcorj)uSyiiii4Ccongre^duniur(irAoittiU Adijciuut alij eam cadauera M^tth.ca" dilfitafere miliaribus quiugeutis odore perfequi. Qu_im'iis idnoude omni in vniuerfum Aquila mtelTigi vclim . Cadauera eiiim reliqu^ noii confea:antur,fed Gypaetos, idelt, Vulturina Aquila inde dida , cui Sc Gypaeto. ... ^ . ^ Hypaeto , ide(l,SubaquiL^ , tanquam degeneri eadem de caufa nomen fticimr Hy

mditum eftrNeque enun ahoqui Ariftoteli aiTentiremus^qui folum Gypaetum ex Aquilis,ca- > ^ daueribusuefcifcribit.C^^ fci&multiuoradiciturenb. Quadrupedes, Aues,Pifces,Serpentes,Infeaa,& Glandes,^ fi perrar6,comedit;plac5tas quin «flt^: etiam,& mellita pulmenta vorarc perhibetur. fed pkira, vbi de uiftu Aquilarum agemus . Re- S liquos fenfas auditum nempe tad im eid5 minime deneg imus, cum hi animili omni per- fo Jucfct tecto,lolaTalpaexcepta,omnesadfuit.Aqui amuer6animalperfeaumea^^^^ mr cadaue

tis quatuor inoueatur,fitq5 languinea,nulli dubium ert:,qui ' Arillotelem legerit , ^"ib"^ •

Acjuila car

SP V" Tr Q niuora, &

X-^ JX V « mulduora

eft. _

VOp ^cifexumatdnet,huiusdifferentijsnominapecuharianonfuntpofita,S^^ ect Aquil^ nomine,cum mas, tum i mina fine difcrimine Grammaticis inte ^ ^mu^ ligendauenit.Quod etiam Iurecon(ultorum Coryph^us ^ Baldus confirmat ^'^ ^ormde, cuifubfcribit^Bartholomxus C^pola'' . Reuera Aquila? inter fe difcrimen ^ l^-^.^'^ ^^^^^ > cuius natura certilfimum in omnibus animalibus perfeais ftatuit ' ^'^^'"'Vy •

folumm plurunisobferuauimusKii^quasdilfe

in uipera^e penem , & m femina duplex vulu^nhcium , fafta l celeberrinSS ' tcmponsanatomico D. Ga(i.aroTaIiacotioeari;iranatomecon(i.eximus. Accipi trTs quoqueidgenus,quodeamobremTnorchis appellatumfuit, fribus a natura do^ na um fcimus te(licuhs,quamuis quibufdam aliter uifum fit. De qu»meu. lisiuolocolatms. Externisquoquenotisquibufdamfexum Aquilarum <leprehendere inde docemur , quod f^minx omnes in genere ra^

pacium corporis mole maiores, puT3moresq,- , at ineenio X i' teroaores mmusq,- tra(@i!es eQe viaeamus, Coatra '^' ^ mares,& minores,&manfuetiores*

Cde fcru,

^Li.penul. col.ff.de ycr bor.ftgn.

C 2. SEDES,

j8 , yiyCsisAldromndi

S E D E L O C V S.

j O N T I V M vcrtices editiiTimos quofque , &C confpicuos incolunt Aqui!^ f ' fiLie cuma venatu ad quietemferecipiunt,fiuevbifobolinidosparant. Ra- rofancad camposrelidis rupibus defcendunt, fedvt plumnumc fpeculis

eF#/^'^>f/^i j}^^^^^^"^>vf*^cft^tiirOppianus, c.Tiumpr^^^^ Veriimnoninpetris '^j'^''' D loJi^^^j^ed&inarboribus, pra^fertim admodum celils , fi ' ArilTroteli , ac ^

3J^:^dcnat. ^^^^i^^x^^^ Plmio crcdimus, vitam agunt, Deniquelocaardua,afpera,&inacceflaha. ; ^lib lo ^^'"^^'^'■^^^^'^•lODetiamdocet^cumait ; Nunquidad frdceptumtuumeleuabmr Aqmla , &in 10! ca^p.l. ' ^f^petrhmanet & wpr^rufttsfilkthus commoratur yatque imccejjis riip^^^^

' Cap.ii9. J^^Y^ Pi^^pheta Hieremias innuit,diccns . St eleuMemvt Jquila ntdum tuum, inde darahamte . ^ Solertcr admodum hoc faciunt,quo nempc, vt affirmat ' Philofophus , ab animalium c^tero-

' fAh,9' H\ rum mfidijs tut^ degant,ncvc ferpens aut aliud animal noxium veneno aut ftrage prolem ene- no-u.i 2. cet,atque ne corporis mole fublimem aera fubitur? impediantur,cLim difTicuItcr a tefratollan- tur : pra^terea nc cuinaliJsTOibus rapacibiis quid communc habeant,prout lylucTOisacfolita- aiTab l^o "'^^^^:^^' earumnaturaelh Abomnibus enim hominum ^<X\^Q\f,, atqucabaliorum Auium minibus'ac r:*P*^^^'-"^ "^^^^'^ femota procLiI afFcaant loca, ciim qu6(vt dixinuis^pullicmapmncm pericu- .tlijs Aiii. inetum degant,tiim ne ob loci propinquitatcm cum alijs dc prarda contcndendum fit, mul- biis habi^ t^f^" mutua! luftinendie moleilia: , J ftud cunais Aquilarinn fpccicbus conucnit , pra^tcrquam tac . Hmnularia',qu« Pygargos dicitur,& Morphno : illa enim in planis, oppidis, ^ cam|)is, lucisq,- commoraCLir , vt ek^ propria^ vicin.ior fit, qu^ tamen quaiidoquc montcs cS^ altiora fuis freta viribus confcendit : htuc vero vita circa ftigna eft & lacus , aquaticas nempe appetenti Aues . Fugere tamen fcnbitur AqLuIa qu^^cLuique faxa , cum qLiia lua duritic vngues hebetant, tiim quia horum curuitate non hicilc loca Icuia ampleaitur , & gradLj m figi t . Hoc tamen his , qu^ fupraallatafunt,autetiam rationi aducrfariminimcputandumeft ^ Nam vtcminentiffimis pr^cipitibusq^ Iocis,quie non feinper,vt plurimum tamen petrof i funt, fedem figcre, nidumq; coUocare dicamus,non tamen ideo ncceiie eft eam huc illuc diuagari , & fumma faxorum pe- dibus obire . Cauet enim maximoperc,nc vngucs iniuriam patiantur, quorLim magna confer- uandorumcLiratenetur, vt fufius fuo loco diccmus. Magnumlociambitumtenctvnumpar 30 Aqmlarum, vtamplioriadprajdandum traau occuparo faci!iLisiaticiilur,nequevlIopaao vicmas patiuntur ; determinant ergo fpacia,ncc in proximo pr^dantur loco , fed diftanti ^nh.9.Hi- admodum , vt Anftoteli & Plinio placct:Quod quidem non tcmere f icere videtur, ut ita mi- fior.caf.s-., nus nidum prodant,& pr^dam,qua> in propiuquo capi poflet^ad vfum maiorem , vrgente ne- ceintatereferuent,cum iUa femper, vbi kibct, potiri poffmt. R cmotiores vero cfle volunt, ne aut cituis tuga euadere vcnatum earum, aut ab alijs rapacibus comprehenfa facile queat pr«- ripi.Aehanus caufam efle fcnbit,ne ex mutua loci propinquitate inopes pr^da* pereant . Infu- 8 )» Tybe- !as non habitant,paruas pra-ferrim,ciim ha; ncque montes excelfos, ncque animalia in qu^ ra- no.f.14. pacitatemexercere, fuamq; voracitatcm explcre queant , habeant . Jn infuIaRhodoidcir- 'Lih.jJje- co nunquam alioqui confjieara . Tiberio in ea agente ante paucos , quam Romam rcLiocare- 4^^ iTsc dfcsvt narrat ^ Suetonius , in culmine domus eius Aquila afledit , quod portenti Joco acce- s

rnonahbus pfu^^^uif"- Et^StrabofcribithoclocispropeM^otidempaludempecuhareefle,ne Aquilam regionibus gig"^"^^; Earum vcro regionum,magnos potijfimiim montesincolit, qu^ animahbus abun- Aquil^^ gia dant,ibic[3 vbi cibi co^ia abundc ftippetit, frequens vifitur , Quare CLim rcgiones Septentriona- diores sut les,utPolonia,Britahnia,Suecia, Dania,& his iinitim^,Ruffia,Boruifia,Lituania,Liuonia,Auir. & ferocio- bus aquaticis , qu^ ad volatum,adeoq,-adefrugiumtardioresfunt, &Agnis,quiquiacarno- In^ Perua^ iioresfuntefcamlargiorcmpr^bent, ( in his enim ob c^Ium frigidius corpora fucculentiora, no regno' &oJ^efiorafunt,)refert^fint;fitvthifceinlocis Aquik plerumque eximic^ fint magnitudi- Aquil? ua- nis,fumm« rapacitatis ac feroci?; Quanquam in alijs regionibus pro corporis proportione, ac

Aqurn^ autplane ntill^ ui Scythia extrema parte Sarmati^ ob aeris inclementiam . Hifceadijcitur que nidum ^^"^^ ^^^^^^> ^^^.^^.^^ v^^^^; ne.guenid^ fed uno quoque anno ad eundem nequelocu reuertatur.Atquihincobferuatumefteamdiuviucre, quaficonnatus acr,atq; c^lumdome- mutat . fticum ad vitam prorogadam etiam Aquilis^qu^ fponte & fuapte natura benc conftitute funt 9.Hi!iQr. nonminunumconkrat.Teftatur^ Ariftoteles dtuturmtate eiufdem nidi vittacmm deckrm cap.s2. quod,nifiidemperpctu6cimduseflet,mimmcveruincfletdicere.

VOLA.

Ornitholop ias Lib. I.

V O L A T V S.

2p

I X I M V S, cum de corporis , partiumq; babirii agercmns , alas Aquilis ncr- uoras,& maxime dcnlas ac firmas cd^ , ne ab rc iLituere videremur,quod nul lo labore Sc exiguo tempore magna itincris Ipatia dimetiantur , & volatu fin t quam velociirimo. Adh^c pennas naftas funt valde den(as,& corpuSjfi id illis compares,admodum exiguum.Quare tam {ublimes feruntur,vt ceteras Aues omnes , atque eas potijrnnum, qux corporis mole & pennarum raritatc in al- iQ tumreefferrenonpQnunt,rubredefpiciant:defpiciuntautemeasinduftria naturali fponta- neoq;motu,actumpra?fdtimcLimpra!dsr inKiant,nempe,vt quammaxime procul,iuxta Philofophi " opimone,eam afpiciant.Vti pulcherrimc defcribit ^ Apuieius his verbis : Cum nu- ' ^/^-^^^-^^ hiHm temi^ fefe AquiU extuUt , mtu demmti lcuorfum vel dextrorfum tanta mole corporls lahitur, velifi- h%'il^]'^i^ catas alas.quo libuit , aduertem modico cauddLguhernaculo, inde cuncia dcfpiciens^thidemfennarum emi- ^-^^ rms tndcfeffa^ remigia , ac paulifjfer contahundo volatu pene eodem loco penduU circumtuetur , & qnxrit , quorfispotiffimhm in pr^damfuperne fef ruat fulminis vtce , Quam rcm allatis aliquot tum c facris , tum c prophanis Iiteris,teftimonijs con^rmare libct: ' Salomon in Prouerbijs^r^/^f/ (inquit) fa- ' Tmt. 2 5. ctunt ftbi pennas quafi AqutU ■ dr voUbtmt in ccelum . Hzhdcuch . Ventent equites etus a longtnquo , ^ Hahac.i, cr adiioUbunt vt AqniU ffiinans ad co?ncd,-ndum . Eandem velocitatcm ift.-e quas ponemus , com- ' Dem. 2 8. parationes , declarant . Prima e(l cx ' r)euteronomio: Adducet Dommus fuper te oentem de lon^in- quo.tnfimilttudtnem AquiU voUntis cum impetu . ^ltQm: AqutUs velociores , leonthu^fortiores Said 6^^- ^^g^'^ Jmatha4 ; Hmc eft , vt ad prophanos tranfeamus, quod eam ^ Homerus , cicteris Auibus fubli- miapetendihicuItatepra?ualereofteiiderevoIens,peratironomafiam h\ro\ v-^tTrirm , & vtt- ^^'^^*''* •7r/7T.T«r,ideftaltmoIantemvocat,&;r2T./i.Zu)\ ideft volucrem W ifo;^Zt«.\ Mtemvbi Achil- ^^/w^-*- !emeicomparat:^^«//^(inquit)/;^^.^«/?. , qu^ ftmtd forttl]imal ceterri^

^.^.////^^../.PuidarusAquilamvelocemappellatinteruolatilia^ Homericum Aquilx epi- ^ theton-^<Lucretiushocverfurepetijt; n f ^Dcrcr.

HtcnequetumfoUsmacernilumineUrgo . nat.lih.5-

AUiuoUns poterat . Vtriufque diaionem vnicam * Vergilius duabus exprefllt: ub, i r. VtquevoUnsaUeyrapttimctimfduaUraconem Acn, 3C> FertAqtiiUy^c,

Minus mirandum yidebitur,quod eamfefe npftris obtutibus^ripere ^ildirunofuovolatu traclunt, quando,vt -J* Oppianus canit : ^ -2« Uh.i.dc

" Aquila Athcreas pennis pernicibus auras Vemt.

Sulcans aquartt fola^-> .

M r r f I fian.96.

Avjofacea andardi PaUfreno Llppogrifo per l'arta a st gran corfo , Che l AqutU, e tl Falcon voU affai meno .

40 txaltoeamc^terasAuesadoriri^Virgilianaprobanthxcormina: ^Acncld.i Ajptce bis fenos Utantes agmine Cycnos Aetherea quos Upfa pUga louis ales, aperto Turhabat cceU ^c.

efth^ha^''^^^!^^^ '^^^^^^^P^^^^^y^^^qvat,detuUt,AquiUm fein fommsvifum ^Llb.z. de

^ia ^^'J^ ' viciflt.Ifta enim Aui voUt nuUa vehementtor . Huic equidem Antipho. Baro (inquit) ' ' ^ «»»feeJlenonvtdes ? iftaenim Atiis infeBansaUas Aues &agitans ,femperipfapostrema eji . lHud

I Dmmat.

lanc

inftaria^^ '(^^^^.''^^j^^^^^^o^^oWiquo^vtcieter ra im^

Aquik c «elcendens fefe pr^cipitet,neque hinc vel inde inclinata . Pindarus,qui in laudibus tu pen

uus cii , qua retert louem , cCim veUetmaxime mediam habitabilis orbis partem certamenfura

inuola- nici-

iiiasvero vtrmque paripernicitatiscontentionevfasconueniflb Delphos,feuPythonem,cui phi didi , oco lacirco Y^nphalo feuvmbilico nomen fit . Itaq; in rei memoriam Aquilas aureas in tem- & cur. plo Apoilinis binas cofTcTSire, quar poftea bello Phocico fublata^ finr. ^ Idem Dei potentiam, ^ . . . ^ quem nulla quantumuis maxima remorentur interualla, exprimere volens , Aquilo^ compara- odc ' tione ytitur Dm ( inquiens ) qui & dmm Aqmlam affeqmmr , & mmnum pr^uertit Delphma .

C 3 Hic

3 o VlyCsls Aldrouandl

/^^ "^- Hic fe tanquam ardua petentem, Aquilam vocat , at Bachilidem ^mulum humi reptantem mcis . Gracculum:videlicet,qu6d illum tanto vinceret carminibus interuallo, quanto ccrlum u tcrra diftat. Homerus (ublimipet^ Auis velocitatem ,cum iLunma vifus excellentia coniun^lam cx eo probat,qu6d ipfainfublimiconftituta,maximocj,-difiun(9:a fjiatio, animal paruum,idq; ve- locilfunum, & videt &:capit, multas dotes fimul vno verfu compledens, qucm Plutarch. citat: Jlla etiam fuhlime voUnSy calo^^ profinquans Velocemfedihui Leforem videt eminu^, atcjue Arrif it , &C.

Huc faciunt Adagia,quaj hinc manarunt , eodem celebrata fenfii . A'4toV h vi(piActK , ideft A^ur/a in nuhthm : quod de re magna,quam non facile aflequaris, plerique intcrprctati fun t , ad j q difta ntiam referentes ; Alij de ijs qui longc reliquos antecedunt,& ad virtutem relj-^iciunt. Vn- * ' Jn Equi- dcapud " Ariiiophanem :

ilV vt(piAmv dtiTog yair^ao^dt^idc^^

Gaudeo ilihoc nominCj

^pd Aquila fam in nuhthus . Verba funtpopuli Athenienfis promittentis fibi fore,vtorbi vniucrfo impcret, tatoa- inter- ualIoreliquasantcceIIatvrbes,quanto Aquila in nubibus reliquis uolatilibus cflctfublimior. Itcmillud: /iquilamvolare doces . A\to\ iTrTotS-ctt cDS^ctjmc; inhos,quimonerequempiamco- Volams nantur in ea re,in qua ip(e fit exercitarifHmus &feliciifimus . At uer6 temporegeneradonis,in- tepiis pio- cubatus , ac pullorum nutricationis minusualet pernicitate, atque ui uolandlVita ut nec eam , piiu Aqiii- niuun alfidue folent, aflequantur pra?dam . Volatus quoque ficuti, & quieds tempus proprium * * illis cfle ab ipfb Philofopho aceepimus , cui Plinius aftipulatur . Nam ab meridie operantur & uolant» prioribus uero horis diei fcu mane , donec impleantur hominum conuentu fora,pran- Morus ro- de. idiq; iam inftet hora^ignau^ fcdent . Infuper diuerfum ab alijs Auibus uoIatum,dum pr^d^ niciis in A- intcuta eftjCxercct Aquila,eum tonicum uocant, qui fublimipetis tantum comperit, c^terisq; uibusqLia- fircophagis . Eftautemmotustonicusfirmaqua?dam& ftabilis motio, quamouensfumma lii lir . contentione,ac nifu porius in loco manens,quam ab eo difccdcs mouetur : fitqj ut medicis pla- cet,mufculis fimul contradis& membrum quaf immotum conferuaribus , di6kus quidem to- nicus tTTo rS TDv'^ quodeftfirm'iPj,q ioni.imuoIatuumatq; motuum is habeturfirmiifnnus, ut cui magna fit opus ui,ac neruis ad ill un fuftinendum,nempe dum eiufmodi Aues fefe in ac- 5O rem altilfimc attollentes padis licetalis,tamen immot^ manent, adeoq,- aduerfb uento&pro- prio corporis ponderi refiftun^ut neque hoc ipfo premente ferantur deorfum, neq; illo eriam huc atque illuc impellente loco dimoueantur .

DE INGENIO SEV jMORIBVS

Animal u V^^jSpJg^^ N G E N I V M cft uis qu«dam naturalis , ue! natur^ cuique ingcnita , qu« 40 differenue llr^ Gra^cedicitur«t;:pi//a,fecundumquamficueIaliteranimaIiaafFedaefl"edici--

penes eoiu ^»"^ mus,fpeaatqj ad parte anim^ irafcibilem. Hoc in flngulis admodu differens

* cernitur . Nam alia miria,remifla ac minime peruicacia funt, ut Boues : alia

rtM animo{a,peruicacia,bruta omnino,ut Sues fylueftres : alia ingeniofa, ac timi-

^&£Mscrk^ da,ut Cerui,Lepores,CunicuIi: alia illiberalia,perfida,in/l diola, ut Serpentes : aUa liberalia , forria, &: generofa,ut Leoncs : alia ferociaj infidiofa,ut Lupi: alia aftuta , malitio- fa,ut Vulpes:alia animola,blanda, & obfequiofa,ut Canes : alia miria & manfuetudini addifta, ut Elephantes : alia uerecunda, & cauta, ut Anferes : alia inuida ac ornatus & politur« ftudio- * Vih. 6. de ^h^^ Pauones . Quod Lucrerius aftruitinquiens : rer.nat. ^uiffeetenimvarijfenfrsanimantthusinfunty ^uarum qudi^ fuam frofrie rem fercifit in yc_» . ^EthicoY. Alibi ^ Ariftoteles ingenium defcribit uim quandam certa,qua ea perficere aut adipifci pof- hb.i.Q.'^. fit quifpiam,qua! ad propofitum perrinent . Sane non priore fol um ratione animantes ingenid fuum quafque habere proprium, fed & hac pofterius allata ingeniofas efle quafdam , & foler- ' nh.9. hi- f uerum eft aflerere , eriamfi harc homini magis propric , & excellentius competere minimc !ior.an'm. negandum fit . Veruntamen non fol um huius , fed Sc difciplina? , erudirionisq,- complures ani- (af.u manteisi:ommune aliquid habere ' Ariftoteles docet,&rario, experientiaq,- confirmant . Alia

cnim

Orni tliologia^ Liber 1. 3 1

emmuiciOrimintcrfe,aIiiial)hominc prolatas, ( c]ua?fcihcer auditunoncarent) non modo ftrependi,fed & fignificandi difFerentias polfunt dignofcerc . Et cerrc nifi his4hgenium elfer, & dociHtas,non uocum formulas,non tempus refpondendi addi(cerent;noh m_otus compolltos; non uocem altoris Sc domini,non fibila,non nutus cognofccrent, non oninia qua* cultura atiq; cicuratione blanditijsq,- addocentur . Atque hoc quidem paclo alijs magis , alijs minus ingenij adelfe pro totius corporis temperie,organorumq; <{ifpofitione putandum efr: Adeo ur ^ Philo- lophus ita fcribat : Omnino rdttobrutorumjnaqndm rcfert vttA htimand ftmilitudinem,ma(^zs§, in mi- norigenere , quammaiorivtderis intelltgatttarationcm . Sed non eft exilt-imandum homi.nis inge- nium cum brutorum ingenio unitate (\^cc[c\ idem efle, autuniuocc de utroq; d'\c\ , uerum his ineft tantummodo per analogiam quandam , ea partc qua difciplin^ c^xxccs funt : Dii^^unilc autemeftinuentionismunere . Pr^tereaetfi animalomne meminilfepolfit,reminifcilolius efthominis . Imperfeaius quinetiam , multoq,- debiliusbrutisadcftingenium,quippc quod patientis folum rationem obtineat : homini uero nobilius , quod & ^xoiwdi & patiendi munus lubeat, difciphna, inuentione & iudicio .

Quod ciim ita fit : ut ad Aquilam noftram ueniamus , hanc non fblum communi illo om- nibus animantibus modo , ingenium peculiare , animicq; mores congenitos , quibus a cxteris plunmiim difcrepet, habere fatendum eft , prxfertim cum uehementiifimorum,maximeq; di- uerlorum afFeauum in ea confpiciamus efteaus, iuxta quos non folum generofam Aquilam, magnanimain£ortem,temperantem,feram, fylueftrem uocamus: ucrumetiam illo altcro mo- ao do ingeniofam,mif^ifolertia ac fagacitate,fi que alia,preditam:Im6 aftu,induftriaq,- fibi d na- tura indita(cuius mftmaum duaumq,-, ut cartcre omnes ratione deflituta fequituiOhanc mul- tis atque ade6 pro maiori parte, animantibus pra^celjere merito atfirmare poflumus . Cui lcn- tentiie noftr^ ^ Philofophus clarilfimis uerbis aftipularur , ubi rradir : oprime conftare ea ani- maha,qus calidum , tenuem & fincerum fanguinem habent , quippe quar una & uiribus cor- poris & ingenio plurimum ualeant . Aquilam uer6,ciim fupra calid^^llcc^c],- temperaturc

HlH.c. 7. lib.9.

Ingcnium Pcr Aaalo s;iam qua-

Aquila ciu plici pi\L-- llaringenij fi^nitica-

e tue-

rit declarata; fanguine biliofo,ac propterea minimc craflo, f eruido def^cltoq; cfle nemo uie rit mhcias . Ex quibus eam ingenio cstcris preftare confecutione (^Uogillica colli^nmas Cuius plurima acdiuerfilfimafpecimina,euidentilfimaq,- poftcaligillatim reccnfebimus'. Pro^ fea6 ellet eadem forfan aliquanto minus noxia,nifi (ut ferrum per fe nocens ueneno tinaum 30 magis noxium euadit) ad arma dotesq,- corporis aftus accedereringenij.Callidiras enim & ua- fricies m porenre,& uice ucrf^,porenria in homine doao, at malo; eft tanquam gLidius in m i- nu f uriofi; ut contra homini opulento^ at ftolido & rerum ignaro;opcs ac potcntia idcm funr

'Lib.i.de part.cap.2. Effcdus ca lidi tonuis & iinccri ian^uinis .

nge-

niuin Aquilis eflb reftarur Tlinius, uri ladus fuo loco declarabimul. Dc fingulis aurem que"id Aquileingeniumfpeaanr,aureiusnaw lir,conlideremus. inde enim uel maxime ing-enii uis elncebir

40

D O C

:ingeni)uiselncebir.

I L I T A S.

rub.io. cap.3.

' V A P T E quidem natura Aquila ingenium fuum varijs commonftrat exem- ' phs , ciim tamen natur^ flt fcrx^^^/hcihk^ji^^ . Nam inhrmis adhuc alis iuxta parentes volitat,ijfque magiftiis ad uolatum fe exercet, c iim vcro ef- ferre fe poteft,parentes anteuertit,pr«fertim cvim pr^d^ auidos eflq & ob ni- dorem humi uolitare fentit. Ingenio efhriinus tr^aabili, difficiliq^-admotium . ., , ^^^U^-^^re^^^umhuman^inftitutioni.Nihilominustamen^etiamfihocdocilitati ^ ^ Aquila? haud parum deroget,non tamen eam penitus abrogat,CLim ex icntentia mulrorum,& ■ experimentis, prima & tenera etiamnum «tate cicurari polfit , cum nimirum adhuc pullus ni- doeximitur,necinreritate fuaconfirmataadSIoiii-it ; folent enim audacia innata^ ac feri- tas vna cum ^tate nobis fimul accrefcere. F^mn^ quoque, ' Arift. tc{ic,moribtts molltortBns.mttef Ub.^.m cunt celerttis.a^malum factliusfatiuntur. Difcuntettam.imitantur^^tngeniofitis ,mTnus 'quammares Hor.c.u antmofi. Inquibufdamregionibuscitiusac faciliorioperamitefcunt, obtinenr namqueloca acplag^eguandamvarieraremharur^,ciuaingeniaquoquefiunrdilfimi^^ . Imo veronulliu animalis feriras aur ferocia ranra tamve indomita eft,qu« non humana ratione,arteqj &'lone;( vlu paulatim doman ac cicurari queat . Nam, vt ait ille :

Longa

:a iius ngo

3

Vlyfsis Aldrouandi

Lon^a dies hominl docuit parere Leones , Ac|uilequo Qupdriigitiircuipiam huias Auis capieiula^, necnon manfuefacienda* cupido incerierit, il- inocic) per- Ic a me r.itionem ac modum edodus lut-c obferuabir . Ante omnia fune longilfimo ab excellis cjoiiu!^- rupium montiumve cacuminibus in iporra dcmillus , pullum Aquilinum e nido tollito , inter ^"^f • abripiendum interim ah Aquila: ferocia caucto,caput probe munitus,necnon humero.s & bra chia , & manus craffion quopiam tergore feu coriq . Sublatum palo alligato haud prqcul a ni- do. Sic eaim het,vtquerulo pullo excitus,vel alter vel vterque parensaduoIet,efcam delaturus. Efcegenus diligenter obferuato,poil eodem quo ilH cibo ipfum pafturus,ob(curc)C}^*c[iolltuni Iqco, primu m doceto in manus alfilire : hinc Aues cicures inuadere,quas ab eo examinatas in paftu exhibcbis.Quo vero a tuga: metu fecurus ell*e poflis, aut pennas cauda? , ne eas ad volan- i o dum queatextendereconfuito , aut podicetnin ambitum plumis fpoliato , quo tenell^ ac fri^ goris impatienti parti confulens,neque aeris, & aurx algidiori lefe committere aufa , ab altiori volatu abftineat , & humi fefccontineat : C^orum hoc tutius erit, ne cauda confuta & volan- di impotens c^teris Aquilis ad iniuriam e^ponatur. Eo igitur modo , vt diftum eit, pulli nec- dum proucd-a; ^ tatis wii^x^ & tnanfuefaciendi {Lint. Adukas haud tutum eft cicurare,

Gu m propter connatam ingenij feritatein , qua per a^tatem magis prohciunt , (tantiun abell: vt ea,mexuant)tLimpropterinfl:rumentorum robur,quo blanditi)S relu(ftari, ficiem manus aliaf- queinftitutorispartesgrauitcrpOilcMula!derc . Solentvero in huncfinemcicuresreddiac in- ftrui , vtcarum ope Aues grandes qua:uis,pra^fertini v^ro odgrc Canum dcjna^licnfi Lcpores, Cuniculi,<ScHinnulicapianrur. Aquila ad Quiautcmeammanugelbturuscn: ad venatum, robudus fit opoirTer, vtponduseiusfu- ^^umiioao ^""^^r^ queat, ac ftatim innulatq,- videiic pr^dam a Cane depra^lienf un , inftrudlam ad hoc , iTanibus^ &'ilf^it>^^i<^^^mextempIodiniittatfupraCancmtatifpervoIitaturani,donecIx^poremcoi^ ^?ftanciii . c^^"^ adortum capiat. Aegre vero Aquila etiam cicur manu geilari potell-Brachio toti onus to- lerabiliLis erit, fiabhumero vltra manum pclle feu tergore Ceruino, autalio corio munitLi fit.

Volireconataimpeciienda, autrerinenda non ell, ied dimitrenda,neimpetu illo brachium geftantisolTenciat j aur lanc oculis uclaris porranda eft . Reuocata rcditad brachiym aucupis, ut ucl pra;dam adepta, uel frullrata ei infidcns quiefcat. AquiUru Nutrienda omnino eil earum anima!U'ium carnibus,quas rapLiit, aut fbletrapere, vt Anfe- rum, Ardcarum, Caprearum, Agnorum, Leporum c^c.

Si ergo Leporem ceperit,Leporina in cibuni porrigenda ed: ^^^lq; fa^pius, qiio libenrius ani- ^ ^ nh. 4. de jnalia huiufinodi infequarur . Cuius rei pix)bc gnari Inchj ut ^ A|ianus refert, AqLiilarLl pullos "^'Torum ^^'^^^'^^^'^'^^ LeporLim^VuIpiuniq; uenatLim, (neq; enim ad horLim capturam Canibus egent) Aquil^^ l^oc modo inftituunt , PiimLini ad Leporcm , feu Vulpeni manfuef i(fcs carnemappendunt, ilimtio ad COsabirefinunt,&adcurfiunincitanr; AdcosatergoinfeqLicndos Aucsemittunt. Illsepr^- iienatu Le

dam acriter confe£tantur,& finiul ut hanc uel illum ccperint, premium pro captura appenfam porcm, ^ carnemconliquuntur . Ha?c nimirumapud eas profequenciihasbeftiolasmaxima illecebra Vulpium eft . Poftea uero quam eas exaftc ad uenationem erudierint, tum in montanos Lcpores ac fe- apud In- ras Vulpes emittunt . Alites alfueti,lf)c pradij,qu^ ex obicda pra^da ijs oftcnditur,& mfequuii ^ ' tur celcnter,& comprehendunt.QLUT ccperLint,dominis reportant, non planc infcijprocarne illa,qu^ pr^da? domeftic^ appendi iblebat,lcfe ex fera nunc uilcera reportaturas .

HabuiHe perhiberur Cublai Tartarorum imperator multas Aquiks , nefcio utrum naturali /Aipi ab A- blandicie,an magica arte cicuratas,qu9 no (blum Le^res , Capras, Damulas <Sc Vulpes cape- quihs ca- rentjuerum etiam inaudita audacia ,& magno cum impetu in Lupos infdicntes eos adeb diue* • xarent, ut. ab hominibus fine labore & periculo capi poflent. ^ In Africa c^uoquc afluefiunt uenari Vulpes,atque Lupos,qui refiftentes, acriter cum eis cer- Venatiocu tant ucrum folertes ac ingeniof^ Aquil^ fupra uerticem eorum uolant, infident capiti, ac fa-

cibi

^Tir^' ciemroftrQimpetuntjita utLupiseas fmciare lltdilficile. Etquamuis hiunideiedhisLupus puc A u- volutando , Aquilam d fe conetur excutere, perfiftit tamen illa , nec nifi effrado ipfi capite,aut canos. ir 1- 1 1- fi ^ r. i >

euuilisocuhsab eodiucUitur.

Aquila ma Inucniuntur quinctiam Aquil^ magica aliquandb cicuratf arte , ut ' Plutarchus de Pytha- gica arte ci gora tcftatur, Ciim Romam Rejpublica belhcofis audaciffimisg. homtnibus tunc ^Jiuaret,cum Numa prin curatiE . apatum obitneretyftu6luantem Sr ex.tjperatum populum traclare^ ad pacem traducere intelltgens, a reli- ^JnJ^uma. gtone primum auxiltum petyt ; qu^ res cum primis effecit , vt fapientiam , difcipltnamg^fuam Pythagorfi confuetudtneparaffe videretnr . Nam O' huius Philofophi^y & tlLius ciuilis prudentiA , rnagna pars in con- greffu curn Dtjs,C^Jludio reltgioms confumebatur . Jam fplendorem etiam externum habttum^^., eodern quo Pythagora^ conftltOyaffumpfifje dicttur.qut Aquilam cicuratam^ctim fupertiolarety magicls quibtfdarn voci- bus.ac fufrrraminibiis Jtftere atque dsducere folitus efet^^tn Oljmpijs percmm populi tranfiens f<<i-

mur tiu-

A

Orni tliologi^ Liber I. 3 j

m%rMrei,r„oshnM(J-e, d,jlcjHe porte^ioftsmachinatiomb.ts&uliomhs vfm fuifre perhibetur Ha-

l*m,aquamco.fp,cu.ntur,Neron,Imperatori,Uicagenti,vltrof^

Veram vt ad r.iftitutionem Aqmlarum edocendam,vncledrgrefl-a eft noftra,reuertaturon o vrdeamus .iu,,iquaratroneprofp.cerepofi,mu,s,neiammuIta^^^^^ ..^alrquandofa£t.^ (pe concept. emolumenti domir.um fruftrentur . I>otr(r.m.\m verleo empa.-e, h,g^ per.culi,m efle folet, quo Auesl.brdineoccenf* ger.erationidantoperarm qu ,re tunc arfen.cum feu aur.prgmer.tum cibo pcrmitoffe.-e.Vdum eft: hoc enim xCn

,oOaumAamlado.,i,ni.m(....me,ra..m,olat,ficvtnonlor,geabeorececlatfeft^^^^ ^"''-^ 1*'

S.nTa.u • f '^-'-;«"'l-""f.«cnderit, &fcc,^ca .Ilamconue eri^ S T 'S^'"

V o

Aqu;lx cal litricho fc tucntur ab

^ * animali-

us noxijs*

pollonmsa^^cnt quodvanjsetumHomen p^^^

T/^r^ f Aguilaj r/^;.^^/ ^77^^^/ ptibus venti C^iodtamenEuftathiusAuiumfenarevocemvoIuit on-^I.n; r i i

^'f»bttohorrificoUpfidemomibmadfi„t ^■^rsmhb. M n ^'"'/'^'■''^""'S"" i^lMgortbusalas. *Aemd.t.

Fr> , . A '''''J^"*' ^r^' ■ ■ ?^''*'''«^ .

l-nbi:!Re..erata^rXt;oct^^^^^^ , t)am t.-adant,autuixuocaIe.i- Mek.^r ^ vtmutampene qui-

4ogo.-e,fme,m,rmuratic^SnS^^^^^

ct.a.nd 'Philofophover,,meS baSStr^^. f 'T'^^''^ acpr^ftantiffima Aqu.Ia fine ck„-

SeiieriAquilarumeeneri Vr.lmnni. '^o

haudtemVSTuS^rn^^r

temperant,a K,;^" rl ?"''^*'" magn,tud,ne dnfta ha:c Aquila puUa, &i, nata ?f /• .

tum,quaml.beKnuocS^^^^^^ indicant/Nam Mela.ix-

teles;itumac7qur.3eftl\2?^'^'''''T''''a^ quamc*ter* AnT«t "'^'^^^ ,oCemnorTSN".n;Jr^^^^

^ requopiam e iamnZi^m humo-

frbitugaconfulat, atque erratrwK.^^k' r , ' r r admonita gant A<iui

Mufculuminuad^nsl umaSZt^l Im^ '^-

VICTVS

34

Vlyfsis Aldrouandi V I C T V S.

MIMANTIBVS omnibus natura qu^erendi uiaum non una,at varia ad-^ modum ratione prouidit. Sunt qux fummo laborc efcam acquirant,lunt qu?

occafionemq,- difficilem reddidit . Contra vero cui difficile erat , & propter

corporismuniaautimbecillitatem ,autparuitatem vidiiumqua^rere, necilliconfuluit dein-

genio,necdetraxitdealimonia, imo exf ibieaahumo accommodauit appetitui commo-

dam alimenti fubftantiam . Damnandapr^feao eratNatura , fi Leoni viiiijaniandi Ceruos,

Ceruis autem velocitatem ad fugam;fi Aquilisj\u^acitatem,ac non Ardeisjiernicitatem;fi qui

bufdam dentes piTcibus, &non aJ[i)i_teftam,'TIediiret,cuius munimine vita eorum virium

^ ' iiio|>sabaliorumaflultu tutaeflet. At nec imprudens in cietens hut: Namciim per viruim

tirus ftimu cor|x>ris reflraurationem , quibus vegeti mobilesq; fpintus vitam fouent , animalium indiuidui

km namra ^>erpetuitatem , quoad tieri poflet, moliretur , itaque illud abfque alimonia fieri noluit , fed m-

animanti- ternumiUismotumappetitustanquam llimulum quendam ingenuit, vt profeipiis paftum

bus nMc qLK)tidic quiererent . Q^uem etiamfi non continuo qu^ritant, continuo tainen alunturiV nde

'^^* tuncanimaIibusneceflefuit,quibuscorporis robur acinflrumentaaderanr, vfqucad ferita-

tem protralii ob indiuidui fcilicet conferuationem.Hinc efl: quod animalium quaxlam rapa-

cia , qu^dam mitia dicantur; & qua? rapacia^rniuorarmitia pene omniuora; & rurfus qu3c

carniuora , vidu^&^ibi auida ; qux vero omniuora eadem temperantia , pra^fertim , qu^ ex

herbis^ frugibus , frudVilHisq; viditanr : Necefle autem fuerathuiufmodi animalia,qu^ carni-

uora erant , ex ali;S aniin^libus viuerc & efcam raptu acquifitam auiditate conficere . Ex ho-

Aquila cai- rum numero eft Aquila,qu^,quorum carnibus vi£titet,rapina docet; Ob nutrimentum enim

niiwaeil . carnesomnisgeueris animalium deuorat; Atob fui a morbo tutelam quarrit Lepores , qui ad

cibum&medicmamfaciunt,vtquorundamopinio efl: . Qiiadrupedes ergo, Aues,Pifces,

» lih^P^ap. Serpentes venatur . riolentum emm (tefl:e ' Aeliano) ammd & tjrramcum non modo in ajfequendls

no.de anC Adviuendumnecejfarijsra^inasexercet; fcd etiamvfrcarniumdeleciatur : namad fe exflcndam Le-

'.malib. pores , Hinnubs ^Anferes ex corte , & alia phrunque rnpit . Qa^ vero his Aelianus addit, dum ita

fcribit : Vna-tantum ex Aqutlarumgenere , quct louls a^pellatur , carnes non attingtt , fed ad vicium ei

^ Lib.^.fil herhafatis efi : ^ quamuls Pythagoram Samtum non audmtt^ nullam tamen animantem edit : tabulam

ftor.cap.s . fjpf p ^ ^ rei veritati aduer&tur . Nam ^ Arifl:oteIes exprelsc tefl:atur aduncas Aues omnes carni-

Serpctum ^^^^ ^ y^^^^^ ^ quanto magis herbas ?) etiamfi in os indtderis , rejptiere . Anguibus etiam ve-

Aquiia aui p^p{.ej-3{^tip^thiam,velpropter eam, quam exhumido& frigido cibo ca-

\quiU ere pit voluptatem , maximc omnium appetit . Nam in eos, vbkunque viderit ex alto ma-

gaies Aues gno fl:ridorc fertur,oppreflbs laniat, & poftquam extraaa de vilceribus venena fugendo de-

maxiiaic in cerpferitadhucfauciosdeuorat. Ex Auibusgregalesmaximcin(equitur,vtColumbas, An- ^

fequitur . feres, Cycnos,Gallinas,& huiufmodi alias, A^non dc Oues raptos in frequenti cibo habeti vC

'<^^^,4.Car. ^ c pi^cus de Aquila loquens teftatur:

1* CMoxinouilia

Aquileca- i n ■ t

nes apud .Demtfit hoj/emvttftatts tmpetus ,

gregcmab Olfox in relucJantes Dracones

ripiunt . JEgit amor dapis atque pugn£,

^ Lib.zsM ijno non Oues tantum , fed & Pecoris cuftodes quantumuis tnices Canes abripit, ita vt pa- ftores,vbiforfanAquilainpropinquo agit, nonminus Canibusfumma curaabhis, quam

^ ■ ■ ■ o,x;^..i : . _:i ipfls

3»

animal. PifcibusA-

^ 1 es S^^S* prouidere cogantur . Tauri quinetiam, Cerui, Hinnuli, & Vulpes in cibum ipfls ce- ^ Aquil^^al ^ciunt, aliaq; permulta : de quibus copiofius in Venatu enarrando agetur . Pifcibus libentius , 5 ledantur. quam carnibus vefci Aquilonares Aquilas Albertus magnus refert ; & Cancros inter c^tera Lib.9' eis eflegrati fsimos , nifi forte de Haliajto dicere voluifle cfedendus eft . Condunt referuant^ , vt ftor.cap.'i,i> inquit'Philofophus, /«^?;?/^^ pullis fuperesi Xummtmdiequaque facultasvenandt Aquil^ ma ^^;^ ^^^^^ ^ interdtim\ ne quod portent , extrinfecus haheant . Auida? admodum & pene inexple- arlnr^' ^^^^ ^"'^^ Aq uik , ideoq,- (\ quaiido famem(cuius alioqui patientes funt ) tolerarint , tum diu- Aquik in turnumiciunium muko cibo aflumpto conpenfant . Vnde fi quid ex copiofo venatu fupereft ho/jjircsim ^^"n extapHiis^quis AiiibuSyquxipf:ishumsrei cau/a uiTedari folcntyrelinqimnt; Atfi eis ad manes . plenamfaturitatem quidpiam dcficiat, ad conuiuas reuertuutur , quibus fuam ingluuiem,

violata

I

Ornithologi^ Lib. L 3 5

:rviolatohofpmiturc,cxpIcnt, Namiuxta^Ouidium: ' fr ,

ytmturexrApto^mnhofpesAbhojpitetutus, umorph Imo , fi forfan maior fames eas premit , neque a fui gencris volucri abftinent . Quo nomi- ncprophanarumnotam,quamiIIi5inurit Aefchylus, haud pollLinteffugerc. Vnck mcrito auaraevocancurab^' Acliano. At Albertushocnonfacercfcribit Aquilam,nifiiratam;quan ^ jjh.z. de

.dovidelicetdiucumaliadcprsedacolludtatur. Tuncenim contingit, vtvi6trixdeuorct de anlmal.cap.

. vidamXadauera&cxanimacorporanontangunt, pra^ter folam Percnoptcrum Auem dc- 39- generem. Quarequodin'' Euangelio Matth^ifcriptumeft: Vbkunque fuerit corpus tllk con- \^cap.2j,. gregahuntur dr AofmU > vt de myftico fenfu, dequo agere non eft huius loci,nihil dicam, ' D.lo- > Hom.^'9.

:> hannes Chryfoftomus de Fulturtbm intelligi vulr,cuin inquit ; De Vulturibus entm dtcit fcriptura, jn 2 ^.Ma.

in lob, ^mniAm vbtcun^ fuerit corpus , illic inuenientur Vulturum pulli . Hoc entm nnturale his eji , ^ Cap.19.

vt dicit D.Hieronym, vt etiam tranfmarina cadauera fentiant. Ne vero flicrum Tcxtum aut cor- ' Tom.6,

rumpere,autineotemerequidpiaminnouare, vel etiam antiquoruih Pamimac Ecclcfi;^ ^i "'-

Doctorum fententi^ refragari velle videamur , accommodum vtriq; reconciliando loco , &

vcritati hiftori^ naturalis maximc confonum erit exiftimarc cum Ariftotele, Aquilas , quar m ^-^ ^

cadaucraleaantur, Vulturinasefle&Vulturis fpecicm rcferre, dubijnempe intcrhunc&y^or.cap.si. illamraierfs. VnH^>^^Qiikiniiil'3» T

G

foftom ^ turam referant

Scd Haaenus viftus potiorem partcm, efculcnta fcilicet, abund^ prieftruximus: nuncpq-. ^*^^" x,vJentacxaminemus. Aquila,utadLinca?propeomncs (excipiuntur cnim Tinnunculus.^ Aquila no Miluus ) fiiie uIlojiOtLi uiuit , q uod lanc Hcfiodus ncl ciui t ; frcit cnimin narratione obfidio^ ^^''i^- nisNiniAquilamaugunjpr?rtdcmbibentem.Sidciiimfuperior,&inauditafoititudinc^^ perantiaq^ in viftu priefertim pra?dita, fontes minimc qua^rit , nec pulucrulcntas uolutal'''^' tiones , ut Aehanus , nec arcnam cius rirmitudo dcfidcrat,ut Suidas ait,ncquc fiti ncque rtigo^ Te uiaa , laboris alleuationem extrinfecus obicaam cxpedlat , & aquas requicm prarcfarc ippntemncns, HancmiraturhifccuerfibusScaliger,

• • PatientiaquAntaeJi JquiUMtlutojj r; : : • : i \^gry^ abmnti , ac mari4y ^eris^ tra&us ? - '^uanto tolcrfint tempore ietunia^

Simcquicxiftimcnt, inter quoscftSuidas, eam idcirco aquamnonbibcre, quodad po^ tum languis eorum animalium , qu^ ceperit,ipfi fufhciat. Et Aegvptijs,tcfte " Oppiano pla- n , , cuic , Aquilas non aquam , lcd (anguinem biberc fcu forbiUare . C>uod ne cui dubium relin- ' ' quatur , UTetrag.ftMh ° Diui lobi autlioritate aftruemus, qui fic habet'. VuHt ctus ( de Aquila lo " Cap.^9, quens yambunt Jangutnem . C^terLim fi forfin aliquando aquam bibifle uifce fiint,non potLis, Aqiuia fan lcd medicin;^ gratia id fecifle putandum ent . Aluus ucr6 earum fempcr mollis ac hquida eft, 8"»^^' ^^'^' ctiamhnonbibant : namhumoris, quodfatiseft,exnuperocGnforumanimaliLmifinguine .ad codbonem <k digeftionem fu tficit. Si tamen vel morbo,aut nimio ^ftu cofedas^aut fradas eiie contingat ,retngenum qu^rere , idq,- non nifi tarde ac fumma neceiTitatc coadas eafdem docuitnaturalolersacprouida; Vndein vltimo fenioroftro pr^ ficcitateincuruato , itavii cibiim capere nec][ueanc, vitam aliquaudiu , bibendo faltem fuftinere coguntur .

' C O I T V &

■ : • : MT ....

C>y I L A M, quia fera admodum cft,Vencreis illecebris niinus tangi cuipiam videri poflet . Grcgaliaenim propter abundantem in eis huiTuditatem ac Ib- cietatis vfiim,Veneri indulgere magis quis credat? Ea nihilominus, quod for- AquiJaVc- taflcbiliofivaldefithabitus, falacjltoaincfleconftat ; (^odprobe per^^ "^^'^^- TOSMLS^i^^ <^um habueruiit Memphitici fapientes ^ Cum enim Martis congreflum v^^^-

cumCyta!reauellcntpingcre,duasAqiiilasfimLilfibimutuoexadueriofeden ^^'^' tes dchneabant, marcm Marti & fa?minam Vencri comparantes : Ethocideo , quia cum reli- qua animalia non femper mari ad omnem ruixtioncm parere velint , (nifi forte Paflerem f ila- Pafo fala- cilTimum omnium Auium excipias^ Aguila nunquam fubjgi recufat , Ter dec ies enim in die ciflimus . comprefla , poftquam furrexerit, ii masrcuocet , denu 6 accurrit . Eandem oKcaufim, nem^ q^.^^ ^-^ ^ pequ6dinVeneremmaximepronafit,AegyptijeamVeneremvocarut,&Solidicaru Aquila di-

foJein,quimunii5fuumatqueverfum tngintadierum fpatio, falrein (ecundum hQgy\^tios caca/oli.

abiSluit

36 VljftisAlclrouandl '

abfoluit, imitata tcrclenuin numerum coeunclo complcat , Miretur nec immerito t^uifpiam, quoci cum animalia omnia falacia breuioris vita; fint ( Venus enim cium fpeciem inftaurat, ab- fumencio KumKium perciit Inciiuiduum) Aquiia tamcn libidinofurima fit «quc, ac volucru vi- ua^illiina. Aiunt Accipicrc quandoq,- commi fccri cum AcjuilaTSmma , fed ipfa oua,qua: igno- bilitat^ ante con.ceperit , ne iucubare quidcm dignatur , & vt marem lateat , procul auolat . Nam illc,qu':im adultqrio corrqptam (enferi t, vlcifcitur grauiter, & tandem data poena abigit. AqniU ui- Narrantqmres Africanas literis mandarunt, Aquilammarem aliquando cum Lupa coire, uaciriima . graui(.,a? autem in tantam molem vtcrum,vt rumpatur, incumefcere , Produciqj ac edi Draco- ftdfi-^ "^ex ^^^'^^ ' ^^^^^ ^ ^^^^ ^"^^ fpeciem refcrat , cauda Serpentem , pede Lupum , cute efle verfi- coinrAmd ^^W^H, ncc fupcrcilia pofleattollere. HocquidquiddicantaIij,inmundi ratione pombi- lcmaiis,cV' J^efle,monfl:rum tamen eft: deformcacinfolens,etfifamafit Afi-icam fempcr aliquid noui Lupcoitus,. }>roducere , & Dracones frequentes darc , Mihi oquidem , vt luJij Scaligerl verbis vtar , ani- " Excrc, ma! quodpiamillisinlocisefletalc,quo minuscredam, detrahit fidem vanitas generationis» I .2 , Vnicuiqihomini Iibero licet in rc literaria,& quod no noIit,admittere,6<: quod nolit,repudiarev

INCVBATVS, EXCLVSIO.

N NicioexfublinairupeaucexcclfaarboreconlVu(fto, ac concinnc pr^pa- rato , oua deponit, vtincubct.JJehorumnumcrofciiptonbusinterfenon conuenit , Quidam in ea funt fententia,vt tria in nido colloeare dicant, anti- - Lib 6r ^^i? quisadh^erentes.Qiiodvero' Ariftoj^Icstraditex Mufeiverfu:

6\^iH '^^ ' ^^^a^^S Excluditbinos , cdttjcrna , cdu^ vmfm . .

LicetvtpIurimumhtrcitafjeff^imflt,tamenbinosaIiquandovifo^ losalij,& Auicenna quandoque tcrnos ex vnico nido exempLOs memoriaj prodiderunt . Lt Ornithobgus teflis efl , tres inl^mo nido inucntos,uc fupra habuimus . Quod vero de leptenis Aquib pullis Mario puero repcrtis , item ali js ad Albiui cunas c nido allatis lcriprum efl:, &:i nobis inter auguria pofl: referetur, aurinrcr tabulas , cum Plutarcho,qui tcrnos tantum ad fummum natur^ conf leto morecxcludi aflerit, aut intcr portenta &mon- ftrofos partus cum ipfo Albini patre afcribimus . Cum autem duos plerunq,- excludant, vnum 3« tantummodo educunt, & alterum ( vt Ariflotclcs & Plinius tradunt)expeilunt nutricndi tx- ' dio . Quippe eo tempore ipfis cibum negaiiit n^tnr^L , ^^xofykitns ne omnium krmwn foftus rapercnt . Vngues quoq; ipfis cum inuercuntur , & penn^ incdia albefcunc , vc merico parcus liiosoderint, quoscumfcilicct generant,e6 macicirediguntur, vt exhauftis vinbus feris c;v- F/l^eTo. Piendis non futhciant , vnde hebetiores & igaauiores rcdciit^ , Exactrl;/' degencrantium Aqui- aegeneras larum eo temporc nomcn accipiuut, Tempus,quoouisincubant, fpacio Cricenum dierum Acjnila. maioribus , minoribus vero yiginti , vt plurtmiim deiinitur . '

MaximaverodilficuItateTouendisad exclufonemouisdantoperam, nec omnino puUos Aetitem la ^^^^^^ > nifl Aetitcinlapidemin nidumimportarcnt. Ipf^enimadeo exaefl:uant,

pidem cur P^^P^' cxcoquantur ( iiicalefcun t cnim tantoperc, ac i\ bulJiant^ quare neceflb erat cius 4^

in niau in- *^pi^»s refrigeno feruorem tcmperan , & pcculian qua pollct ui , accellerari parcum . Ec ciim ' feiat Aqui- biuos Caucum lapillos nempe marem faMiiinam ( vt quidam volunt ) in nidum inferant bi- k. nos etiam tantummodo puUos \im\\nt.PsX\)K\c6 hociieri dicunt,vt Japidum ponderc depret

Uh. 6. de firmius confiftat nidus^fed prior fentcntia vero efl: magis dmilis . Hinc ^ Lucanus * bcUo cmL ^^^^^ ^^^^ tepefacla fub Altte faxa .

AlijJapidemeamobcaufaminniduminferriinquiunt , vtis contrauentorum, tempefl-a- tumq^ violenciam tucus fic ; quod camen fu perfl:idolum efl: crcdere. Vnde homiftem,qui alicuh biiirinasfoiesflxic, per Aquilamlapidem itain nidumcollocancemjhieroglyphicc-fignilica- Aetitisjapi ri volunc . Huius autem h\)'K{is mira uis cfc ad cliciendum fo^tum , quamobrem hodie partu- ais uis ad rientibusadmoueturadaccelerandum partum,vtegoDeodante,inhbrisdefofsiIibusabun- < KiciT A ^^.fi^"^^^^^"^> rednuncveIiIludquoqucfolmndixiflevoIui,Iapidemeflenobilem,quiab ^

Aquilisnomen meruit, magnitudine vixpuum fuperans,coIore puniceus,veJ rubeus,veJ cind- « tom. 4.;». ^^^^ • nunc de hoc lapide diximus ab Aqjuila in nidum infcrri , id ' D. Hieronymus tar

in Efaia. incncxincertoauthore Amethyf^ogcmm^tnbuit,flhoc verumefl:, obreccnfitas racioncs cap.6s. iiat,necefleeft:, idq;fortcindefea:uAetitis, ueletiamuteonidum a uiruJcntis animaJibus dctendat,qu*enimebnetatirefiftitgemma, \it etymum nominisindicat,idfacilcpr^ftarc pofle, et/inonaf?irmem,rationitamen Jiaudabfonumiudico . Suntpr«tercaqui& Adian* tum herbam ab Aquila ob cafdem radones in nidum imponi tradant .

Albcr-

OrnitKologia^Lib.L 37

AlbertLis Aquilam friUla ait,fcLi partes Vgl^Mn££dlis,Leporin£^^ Calidoscj; pi-^| ^ ^^^- -

los animiliiim coUigere,hisq; oiiafoijenda iinponere. Editis vero lam puUis , quoruinYi^nmo ^jnm. amore flagrat,omne ftudium , omnemq,* curam nutricauoni impqndit. Veriim , ^ vt Claudia- ^''"^i""'^' ; nuspoccacanit: J^Xrc P4r«^?/ Aquilis fas efi educcrefatus trimeiu:u. ,

Ame fdem Solis Scc. cur in ni-

Antequam ergo cnutrire pergant, iurc pullo5 fuos,ne fcilicetdegeneres alantpartiis,di!!gcn inipoi- tius cxaminant, (3c adhuc teneros & volare non valentes ex vnguibus fufpendant,Solisq; ofFe- ^^'^ '^'l"''!'- rentes radijs,cogunt aduerfos intueri folem,percutiunt recufan'tes, foli inuitos obucrtunt, A n- '^ftf^j"^ 10 ftotele tefte , vt fi forte oculos fuos vi fplendqris inflexerint,aut nidatione obnubant,eos tan- ^/cn^Cbfii- quamdegencres &adulterinosnidoabdiceiit,ac laxatovngueinpr^ccpsdimittant: Sivero Ums Hom conltanteraduerfum folem oculisqjimmotis alpiciant, tumexcraomncmfufpicioncmlTlos interlegmmosfpetus^afcribant. Itaq: cdeftisignis,vtinquit Aelianus,eftgcnerisincorrupnis Aquila c^d ludex^quo fuorum pullorum ingenuitatem Icgitimam AquiI:E cxperiuntur . Ariftoteles , cuius ^-n^^'^^^^"^" ociih illachrymannt,a parentibus occidi,fcribit:at illum cducari, cinus acics firma contrd ftcte- ^";,^H^^^^

pulips enu

nmuius tadb caufam reddit ' PUnius,quia Haluu, iquihiis id potiirimu tnbuit etiam Ariftote- F:,,^ !m4 '^'^"'"f T *'«*^»',y?</ ex dmerfi AquiUriim cottu nafiimtur . Id^juidtm qiiodex ijs natur» ell, m A,„,iL 5 (^p-dgHgemi^ hahetj guibm ytdtures friigenerintur mmores,& ex ijs magni, qiii ornnitio non iencrant . (^mix , & Hiuc hc vt eieclos pulios at» Aquilis cognatiun genus Oififrag^ , quas Phanas Antigonus vocat qni lcgitit j,o ex Ari(totcle,excipiaiit&educentcumruis.SancMiulluefh^gen "'^ •

gis permitceat, ac c6Fundat,quam Aquilaru, vc iu traftatu eanim partieulari exponetur latuis. \

Cxtcrum genuinosaclegitimos , qua ratione cducarc Ibleat Aquila, luculentcr docemur, ' vb.dic.tur.

P<iitauivosquaf.i.ihumen,sncntAqudai>ul^ qtj5 pulbs pedmn d.g.t.s comprehe.i(^^

ipfo uolat altius. Aqu.Ia uero cum omncs uolatus fublimifate fi.pcret.el;^ fecura att imen '^^"'^- . quia telo poteft .mpeti,puUos fuis alis exceptos per fubhme vehit , .n%.,inietatis argumcw quaf.corporcclypeivicctelisobicao,fefedifcrimi.ii malitexponercq^^irimpullosperire no 'r dctrec^a.is vcl vit* propriae d.fpe.idio,quam fetui dederit, incolumem confm.alirKinc nia- xiina lolic.tudinc pronido ,pullisq; tutandis excubjasagit.Fertur ipf. qua-dam pr«fagicndi in- i eae V.S, qua hoftcm ouanti.muis procul abi]t,nido ii^f^rre fe.itit, eum aut ai cct , aut , fiam vio-

"I'l"''^^*^P'-^';'e",'ly "i^^^li^l^Cf tefte' AriftoteIe.Ad vcnatio.iem al.qua'do cxcr- s ub 9 Hi

"IZ^^^ f^f^^f^^T^'^^^^^ P^ft'"" exhibet,quo mmo- Aa uen..tu

nncgotioeadebella.-c poirmt.&quodammbda triumphantes ferocitatis fu* quoddam fa- ««c«P"l cunttyrocmium. * ~ losfuosA-

.nim?rft'^*^'"f' r'*' «g''";^ f .c°t'"gaf. «nagna indulgentia ac benignitate vtuntur . Vbi f\ ^ da«i,aum, ore<^auftymfuo,.nos^;^^

taci 1 recreantes cibo qui morbo fradi duriufculu.n feu difficiliorem co.ificercnon poilunt . .ndulgeat . luxta illud lobi paulo antc adduftum : f«///««.,ncmpe Aquilse, hrnhunt lan^uinenu,. »

Uehinc viribus ac attate aliquantum confirmatos ad volatum inftruit. Vnde optimus leho- Ad uolatu u.ipaternumluUaf}eaumeigaIfraelitascxprimerevolens,abhacAuecomparationedefum- quomodo } «,ita tatur . Stcut A^uda frouocans advoUndum fullos fuos ,&fiifer eos-volttans exfatidit alas fras, & AquiUfuos Jl»>«pp eos,atciuefortammhumeris&cc. Parcntcs enim, vtprimumalis paulo firmioribus vola- '?"'' tumattettarev.de.w,pullosinaltumfiiblatO!S,vtteftatur''Sinefius,di.nittut,quaf.pennittei«es,?n^^^^ aut potius periculo ipfo monentes , vti proprijs fultx pennis , iam (quod dici fokt) fine cortice CSV natarc,&.-ethera uolatu fupcraredifcant. Sibi reli(aas\acdil.apfasforte.nirfus fufcipiunt.ante- lertentes xtatis ipforum deb.litatem . Hoccxercitattonisge.u.s fSpc iterant,accrcfce.ite pau- «"ncumv.nbusacxtate,audacia&roborc. D. ' Hiero.iymus eosquideanimanriumfcri- ^nh 18 ;„ in% i "J","'"''*"""""" beftiarum,& liimentonim, & Pecudiim , Auiumq^ ingenitum EfAc. 65.

ciie '" nuos , puUosq; fuos affeaum teftari perhibet ,fed maximum amorem elTe Aquilarum , foUr-g- quod Mpmerus"quoq;approbarevidetur, Telemachum atqjVlyftem eis comparans, lon- "-O^.t. gamableinuicemabfentiamdeflcntes.Verbaeiusfunt: t > ^

^f^tX^Bi)^ TTctrip iSrAop oS^vpiv) J^aitpvet K fx(poTi poi7i S^iTPla-iv v(p 'tjuipo^ Spv) ydojo ; i ^K^d/Of </i ^tyi^cog ydchveoTipov n toicovo)

38

Vlyfsis Aldrouandl

AquilaquQ

mocto*' ffle- tus gradi- urculos a(- luetaciac_, ad cib'J q- tendum.

flor,Amm, cap.6,

pictas eiga foems alia- 4UIH A,qui- l^^rumr

A.uftotefis cociliario .

mi.Qdc.4, Puliorum propulfio vnde naf- cacur.

'Satyr. 14, Aquil;? pul li quam cf- cam appc- tant.

rino.

Pullorum gradiufcu' lortim na- turas dcfcri pcio ,

fiypoTctt i^ilAovTOf yrapoc Tn^mtvoi yiPi^S-c&t, ideft"^.. Telemachmmt^m

Circunfufus fatrem bonum lugebat Uchrymoi fundens

Ambohus autem his dtfiderium obortum eU lu^us,

Flebant autem Hridule tanquam Aues

AquiU aut Vultures curuA unguibus: quibu^ flios.

Rusiici excipiunt^antequam volatiles fierent , Fa(^os vero iam pullos gracliufculos,eoq5 annorum ac roboris proue6los,vtiam fine paren- tum ope viftum parare queant,tum longiflime anidofijgat, imo ne <^uidem in eadem regione eos h5rcrepatiuntur,rapinx fcilicct^rnulos, vt " iPlinius refert, adeo vt,quemadmodum Aui- cenna teftatur, foctus fugientes , parentes perfequentes , in retia fimul quandgque incidant. Imo vero, fi Ariftoteli potius ( vti fanede.bemus) fidem adhibemus , eijcmnx uios puUo^ ante,quam tempus fit,&dum adhuc parentis operam defiderant, necdum VoTan^ITficultatem adepti 5 quod per inuidiam eos facere creditur . Natura enim inuida ac famelica eft,nec copior f« venationis , & vt ille ait, amicus egomet miliK Inuidetigitur fuis liberis iairi maiufculis, edacioribus,<&obeamremvnguibusfecat. ^ vf

Pulli ctiam ipfi inter fefe de iede ac paftu piignare incipiunt: Itaque a parente domo extur- banturideie6ti vociferahturac periclitantur. Eos Olfifragarecipit,tuetur&aIit, vfq; du,quod fatis eft:,adoleuerint. Huic tair^eiiLipco repugnare videbitur , quod ab eodem ^ Ariftotcle fcri- ptum eft,inha:c verba : AluntfuUosfuos, donec poteftasvoland/fat ; tum nidoeos ex^ellunt . Verum hos locQS prima fronte diifidentes tertius eiufdem PhilofophiI6cus'conciliabit, eiufdem capi- tis , vbi de Mel aiiiEto agens ita fcribit . Vna hjtc foetus fuos aln, atque educit ; ^ernix, concinna , &c. c^terasigitureosabciiicare &'exponere indicat .jCajterum iftam natura^ ingenijqjin Aquilis interfedifcrepantiam acvarietatemintra(5tatu particulari minutius excUtieinus. Propulfio- nem puUorum innato & patrio vigori Horatiiis tribuit ;

OlimiuuentaSjC^fatriHsvigor

Nido laborum fropuiit infcium ;^ ■''>'>

Vernt^ ^iajnnimbis remotk > • "^ ?

Jnfolttos docuere nifui ' .

Ventipauentern-.mQxinouili^. 5*^

Demtjit hoHemviuidus impetus ::

Jiunc m relu^anteis Bracomi ; : i i; .•

Egit amor dapis atque pugn^f~ ^ {^n^ ^ Cuius vero dapis ^more tcjneantur pQtifTinjumjpuIchrQdocet carminc ' luuenalis ;

Sed Leporem Capram famuU louis c^r generoft

Jn faltu venantur Aues, tunc pr^da cubtU

Ponitur^inde autemfumfe matura leuakit

progenies^ (limuUnte fame feftmat ad ilUm

guamprimoruptoprJidamguftatierTtoud: " * Inniiit Poe ta ea in pofterum efca pullos affici , quam i matre pofitam,oblatamq,* , fimulatq^' oui putamine efFra(5to,exclufi funt , primo ddibarunt. .

Eprundem puUorum naturamiamgrandiufculorumpoeta vetus ^ Guntherusin fuo cul- tocaJiitcanninc,

Regiaficvolucrisfrimasvtcrefcereflumas

Artubus.drtenerosdurefccrefenfentvnguesi

Ti^turd feclatur iter j iam tam^ farentum

Officio contemnit alij nidoj^ relt^ia

'Egrediiur, f^rmr^ pudet Utuiffe cubili j

Mox confifa fibifecuro tuta voUtu ,

AutLefor€mvenaturagris,autAthereCycnttm ^ Corripity (jr proprios in acuta rupe penateis Aedificatjfimilesgjibi farat edere foetus .

•GENE-

10

Qrnichologice Lib.T, GENEROSITAS AQVIL/E.

E N E R O S I S S I M AE efle nzmrx Aquila pliirima ac manifefta argumcn- ta latis docent , In primis vero regiam illius indolem vel illud maximc decla- rat,qu6d minus qu:im poiritlgderecontenta,in nidi vioIatore,tanquam fubie- ctoparcens,vkionisrigorem,quadamclemetiatempcret. Nam,vtrefcrt' Ae- '^ /J^.j.c^t- ^r^»^j->^ lianusi CLimexomnibusanimalibusmaximoftudioinnatosfuosexiftatjacri-P^f-^^ ° Him.VfV VT ^^^^^^^ perfequitur,quem illos inuafffle conf{iexerit, nec inultu impunitumq; ^4"^^-^* mrfpH ' f " ^^"lenadinfli-endamillipoenam, autfumendumdeeofuppliciumroflrovti- f""

in-ol^^Xi^^'' ludice exammatos , aboculorum Hmpiditate probat, legitimam & fedii^^nam ^«^"^ ^^^' H<^ei^mimeexilhmas,mquafeminapatern^.uirtutisnond P^^-

±^Jt tn luuencis, efi m Equis fmum

V irtusy ncc imbcliemferoces

Progenerant AqtuU Columhaw .

Che U Bamma nongenera il Leone ,

Nete Colomhe /' /IqmU , a tl Falcone , ! l>i V acca nafcer Cerua non vedefii ,

JS!e mai Cokmba d' AqmU , ne figlia

^^^^^reinfam€di'cofiumthonefii,

imjoSp^^^^^

adigium SJirS^^^^^^^ Hu/cnamm

pia.nhomuncio quinMue1>m /<.m. r, ' f '"''''^^^^f ^/'~' : <> quando leuiufculus quif- Aquilam.

Ec hunc imitatus Ludouicus Arioffus s *itemrurfus}

Uh. 4. mmOie 4

eft & iUud : wW^V/^r/«rXrr A'^" ? ^ . '5''^''^' maximis ums oblatrat . Huic fimile '-o™'" EftautcmThSS^^nS T i^'^"''''^'' DeanimogenerofoquipufiUanegl.g,t. deatCcfteniSSr.^^^^^^^^^

40 &Tl r pasuoc u. -

forumi,,S H f r T^'""''''"^'^^ tiasuariisraZnm.T . '"'''■''''"'"'^'£^"'™"^

fculptas &hVno^Jir u'}!'''' '^''°''""' aduiuuminnoftrisInfeaorumHiftorijsin- ^ ^

fpo. 5Sr"" '^"""'^ ^^"^''•«'"'"■"^"««Co/lbsobferuaHimus.quiinl gnis "^""^

. uiri.ie2feuS'Tr,?^^^^^^ ' '^r'"'' »deft,^?»./. Summi

pati .u'glriraS','Z f'"™ • Etm'aximisoccu- flZU-

zarius P4ta

_ > , * aliiid.

/-^^hocpudendofangmne . «Xikz. i"^ //^^// fulminum^ dr c^li immemor ? ^^^-

o^arc gcnerolitatvmo euis eft culpanda audacia,6c canquam maieftatis rea, infimu. tur . ^

D 2 landa

40

Vlyfsis Aldrouandi

iafupcrbiajacrebeIIionis,qu6d Auiinnreginamoffendercpr^fuma . Neq^ Aquilis Uiie nota propterea inuri poteft,cum multo maiora Sc fortiora non folum uolucria,leci <k Cjiia- drupecla,ut Ceruos & T^uros 4ggrediatur,& deuincat, indubitato fanc,&: euidenti magni ani- mi,qui fibi ipfi imperat, argumento , Hinc etiam cadauera iion guftat , per arrogantiam quan- dam,qu6dregiam in gencrefuoobtineatdignitatcm, nififortc afeoccifi6^reliaianimali5. Aucs mul- Adde etiam quod cum maxima alitum pars in Nod:uam uel terrore, uel nouitate eccita: inuo- cne ciir in^ lent,iila id parum regiam Auem decere cr<?dens,illius fycCtdculo non moueatur , Noduatn

..u.. x£j^p£j^ANTIA, LIBERALITAS.

Aquila a libcralis L leuda ,

• /» Romn- lo.

Auiccnna» opinio de AquiLx li-r bcialitatc .

Accipirres & Falco- ncsquonio do uenen- tur .

Aquila cur Sioeirar Gerrpanis diaa.

S alienapricdafecontinet Aquila , Nihilenini tale, etfi humi iacens,attin- ^it,fed fuislaboribusgaudcr,!m6 neque pra:dam fuam,nifiadmodum fame- ica fit , totam (bla deuorat j led Auibus alijs fe eius rei gratia fci^antibus tan- quam menf^ alfecliscommuiiem exponit, fua tamcn prius reccpta portione, ha<5tenus enim A communicando cum alijs abftinet. Pofteaquam vero cxple- ^ - , - - taeft,reljquiasc^'terisruasrclinquit,vcrLim(utAclianusait)ipfsiamadvuim ineptas . Vnde fi participes cius pred^e futur^ fmt Aues aliar , intadam ipfi nancilcantur opor- tet, veluti CLim fortc prxda! pondus cxpcrra,neque totam afportarc potis,circiimfulls Auibus, fuamqi quafi portionem fibi dari praMlolancibus , impertiri partem cogitur , alioqiiin iinitilcm ipfis fut;uram,fi ab ea femef i foret,qu6d purid^iljolialitu , vt di6lum eft, omnia inhciac . Hinc merito dubitarequifpiam poffit, nunquid lil^cratitaTi id attribucndiim fit, Nihil cnim fuapte largitate,autcommunicandi animo,ca?teris Auibus impertit,fed id folummodo,qu6d ipfi iam ad fummumexpletae ac fitur^ fuperrtuir,ac inutile eft , Im6 ucro inexplebili quadam auidita- te,nec nonimmani crudelitatc pr^dica cofidcrand uidebitur, qu6d cum reliquar omnes Aucs, quae rapina uiuut,omnibus a fc fupcratis animalibus uefcuntur,pra:terquam his, qu^ funt ciuf- dem fecum fpcciei, ( quod Acfculus Poeta tcftatur citant<; Plutarcho ;

Volucremvolttcrrseflprophanafivorct ) Aquilatamen neque abhis quidemuorandis fibitemperet , Eamtamenquidam ficexcufa- ret, quod id non faceretdcuoradi animo , uerum dum efc^quidpiam ex gutturcaltcrius eucl- 5'^ lat,illam hoc pafto iugulet , Alij putant unam AquiLim perfcqui alteram,ac uenari,ut pr^dam, quam fortc nada eft,ab ea extorqueat . Hcec fi ad (edandumlatrantcm ftomachum fuffccerit, jinit ut auolet libera , aut ea inofFenfa recedit , Sin minus , uiftam iam a fe 6c iurc bclli in fua pofitam poteftatCjinnatauoracitate dcpafcitur . Auicenna uult Aquilam hoc non facere , nifi pnT nimia ira,qua ^ftuat,dum propter prardam cum altcra colludatur . Vnde iure merito cius crudelitascLilpada uenit,Vna namq; (utinquit Sofitheiis)AquiIa innumeras exagitabit Aucs, qu6d uiolentum fit in rapinis animal 6^ inexplebile , nempe ciim c^tcrasomncs Aues rapaci- tate fuperet , Sed quicquid fit,hoc maxiinc admirandum cft,qu6d uon nifi laboie_S( mduftria partis fpolijs gaudcat , ^

VENATVS, PVGNA, PR^DA.

ENARI dmeridicqua^damincipiunt, dcfinuntvefpcre . Qua^dam ver6 ab orCQ (ole vfque~ad mcridiem . Ciim ver6 vnguium beneficio ponlsimLim pr^dam&artbquutarapiat , &raptamauferat;lcTebq; eorum vfus , probe gnara,maximam illoriimcurara gerit, cauetqjnevllarationeobtundantur. Hincinincel]iL£aldcintr6 {emperverdt,accontrahit .Sicin fixofa ingredi refugit , ne acie eoril vTIo modo atterat , Et fi fortc eam in petris agere , aut in- fidere contingat , tum pelles occilorum a fe animantium , ne ofFendantur, pedibus fubftcrnic . ;0 Tantopere de his fblicita eft,vt vbicunq,- fcdens , nifi aut folem , aut pr^dam intueatur, vjigues fuos perpctu6,ii\{}^iciat, mctuens ne nimium incuruentur , Si ver6 fortc hebetati fLlerint, tiim roftroocuitjaut ad lapidesatterendo pr^edadoni aptiorcs reddit, Accipitrcs praxlam di- gitisadoriuntur,&capiunt, Aquil^ ver6 fecundiunquolHam, pofteriorcdigito pcdis cam feriunt nrius , (vnde & a fericndo nomen Stoeflar apud Germanos impoITtmn ) non tamci^ qtiamliDCt impetunt ; fed eam dumtaxat, qua fe credunt viribus erte fupcriorcs . Sunt auccn^ ad pra^dam apprehedenda admodumvcloces ac dextr^,vnde o^u^ct/Silg casGro^ci vocariitT ac 6'^uAoi/3u:ii> uudium velociter qu'dpiam capertendi . Rapnm non froiinm defirunt ,Jed pr/n/o

dej/onunt,

A

OrnichoIogkLib.L

2,0

41

d:pmim , €}cferu§, pandm tiim demnm db;unt,vt ' Plmius refert . Ar Ga2a , ex ^ Ariftotele nau- ' loahter: Rapta .mciiikyf^o^ prothms fcrimt , lUcHmcornpucrmt & /Menntjepommt^exper- ucfyampondfis requtercunt . laiii qiiod occiderint, noii codcin de loco Ihitini deiiorantJie qiiis kiDitus hoftis mcurlus incautas depr . hendat , & prarda libcrc potiri prohibeat ; fed explora- tis prius ac retedis vmbus,pn^aainjm nidum, velut i n caftra , locumq,- tutum deueluint. Cum vero venationi iefe accingunt, tum in aita rupe leHeli tes , & vclut ex alta fpecul i lon2;e Liteq,- profpeaantcs , prxdam obfej-uant , vr fcitc hoc ipfum quidam autor refert : Aquila 111 lubhmee ata,indeq^cun6ladefpiciens , ibidem paulifoer contabundo volatu penc eodem locopendula, circumtuetur &(^ua?rit,quorfum potifsimiiminpraxiam (TImS'nI' fefe ruat , o tuhnims vice . De ccelo improuila ac inihr tormenti defcendens, llmul campis pecora/imul montibus feras , fimul hommes vWibus , vno obtutu f ib eodem impetu cernens , num roftro tniasfod!at,mimvnguibusnecet, velAgiiumincuriofum, vel Leporemnic^culofum , vcl quodcunq^ efui pluuiatum vel lanatum fors obtulit . Leporem autem, vt tradit ' Anftotcles

V &S T''"^' tutiorfitaI>7;;n^^ ^.kmm:un anniculos , quorum

vt 6c Agnorum pulpis, uixta Oppianum inaximc dele6^atur , vnde Homerus :

A'p-/r^^ct)V oLp d^u^xlw^ ri Tncoita, Xcty(jdo\\ jd cft. — - — "jelut Aqmla. alte volans ,

t d-fcendit in campum per nuhes ohfcuras , Raptura vel Agnam tencram , vcltimidum Leporpm ■ TcftudmesrejTeftresquibiis^ folet, cas no.i

fo um vxzio^^A ctu m med.camcntu,((i fortc a^gn, eft) expetit. Ha- .^tur fem..\.-e m co,- m tujr,ia; „ce.u, quo pcr.,ao , cum lc !e couuertere „eque.,.« tum Aqul^is pred.-, & ,1 ,d m.l.busrel„,quuutur. Mc,,ede.nus, vteft.,p,,d'Dioge,iem Lacrtiu.ni./cL s^kaVAc^ a teftuc^,iecap,d,cebat proucrbi.,likilicetdi.^ie.-,o: IVou qu5dres i.i fekibc^tvenS^^^ ed vtolte.idat fortes ab i.nbellibus „oii.iu.iquam i.itcrimi : llc Leporem a bouecapi ,ioftr ,- tcsd,cfatanteodem terc fenfu, no.i qaidem vclocitate, fed aftu : fic & Homerus Martcm ce leu imura a claudo Vulca,io comprcheiifum fcripfit ; fuiit autem Menedcmi ]ia;c verba :

HA/!j;i?T apa yjfjf" vtpo^ dx}rivZ)V Tci-^^yc, . Ka.; Trpog yjtXclivng ctHTOc: (ipctx^i ^flcivoj^ T>eprehe»fm olimeftah i;7:'potenti celer, Et tarda cepit tcHudo regem alitum .

do^fFra^i^'^

oefFraaatefta,carnevefcq^^^^ qii^ fors iiiS^TAefcIi^Ium poetam, eW diei rui-

40 S^^^^ Poctis omnibus conuenia;

0 i I *^ Auesc^terashocferepaao perfequitur . Sane tain fublimis volat, vtfubfe nnS^ r\ ? r ' '^^^''^'^ ''^'^'^ ^^"^ ^^^«^^ > ^^"^ & ni^m ei par ef-

iiXnrV^''^ Auiseuadatceleritate,atq; libe ' ^'"^'f" S^^^cre non rapaci , puta Ardea, Anas aut Columba, tum abit

L cra,(X periculum cum fuga,& metum cum fpe commutat . Sin aliud genus Aquilarum fue- I ' ;1 . pondere,atque impetu delatam uidet,tuin viciirim audet eain a^irredi,ciim fu^ ce- lei itatis,tuin ilhus tarditatis c6fcia,tefte ^ Aeliano.Quod a nohts (ait Scaliger) in Petrocorus co- jpeaum acobferuatum ejlacctdiffi . Nam Falco ab Ac^uHa appetttus , cum celert dilapftone fefe irrucmt il- Vuln Y '^F^^'"^^^^^^ ^''^ '^^^'^^ vtrihus, aliquot rotatiombusredtntegratls vltro aggre[jm in fugam com \ » r • j ^"^P^^' fuperiorem eile^nec quauis prxda a fc petita podri eam apparet : Nam p ^ ^yininde,de quo ^ Homerus : ;^aA56;j^^ ^t/MwWo-/ 3w) , IvJp^c; K6juivSiv. id eft ,

1 • n. •^^^'^ ^ ^if pi^rhihentjjomines dixcre Cymindem : ' licet VI ctoriam, Cadm^am tamen & ipfi etiam viaori exidalem reportat . Tam acriter enim cum ipla pugnat,vt fiepias amb^ deferantur in terrain,alis fibi mutuo iinplex^, quo fit ut uiu^ 111 paitorumjiUailsainb^E deueniant . Veriim h^c de hybride uidetuTd^ere Ariftoteles , de qua proxime erat locutus,etfi Gaza eam uocem omifit, in Gr^eco textu tamen reperitur . Vui- pcsetiam AquiI^impetumfupinaexcipit: Hoc&ipfa AgiiikAdiano tefte, c^imininigna contra nelcio qu;c animalia tiiccuinbit,pr^ftat: nam llipinam fe ad terram abijciens in hoftem

D 3 vngucs

""Llh. 10. Hor.c.^z.

Lib.g. Hi

'Lib. i.dc ■vita PhilO' foph.

^ Lih.io. ca pit.s. Aerchylus Poeca k re- ftiuiine ab Aquila de- miira intcr fediis .

^ Lih.j.ca- pit.i6. ^ Exerci- tat.i^j. Falco qiia- doq; perfc quitur A- quilam . ^lHdd.^. Accipirris nocturni pugna cu Aquila . Aquile pu- gna contra qui^dam a- nimalia .

y.

42

Vlyfsis Aldrouandi

ungues dirigit , qiiod cum hoftis pra^ftarc non poflit , 111 fligam facilc compellitiir . Sed tamen PolypuimbcIIem alioqui,& timidumno impuac,uti de Cymindequoq; retulimus,capit,utex * ii^.y. cd- hac hiftoria fiet palam,quam ' Aelianus rcfcrt . Cum in faxum mn admodum e mari eminens , roly- pit- II' pus aliquando correpens afcendtjfet , tbt^ explicatis hrachijs fumma cum voluptate , c^uod frigida tempejias roly pus k tepoYc folis calefceret , nej^fane in faxi colorcm fe vertijfet ( quod qmdem ipfum cum ad dcclinan^

ir are detra ^^^^ ^dmoltendas magis pifabus infidias facere fotet: ) Aquila acris dr acuta in videndo.pr^ulnm non xir <Sc intcr P^^^^ ^^^/^^^''^^''^^^onam paratam prompta?nfibi , (i^fms pullis perfpicue cernens quanto potuttma^ fccit . alarum impetu in Polypum infiluit . Sed ^ pifis hic circumpltcantihtu Aquilam , er pcrt/naciter

adhdrefccntibus cirris in profundum detraxit , (fr hoftcm capitalifjimum ftmul interfecit : qu.a qu/dem ceu Lupus hi- Lupti6hiasy(vt eft inprotierbio) inani fpedelufa detndein mari mortua fiuttabatJd ideo accidcrc cxifti- mo,qu()d aLis quafi loris quibufclam vinitas cxplicare ncqueat.Scd illud f-itis admirari ncquco,

ans pro-

^^^Lib. Pro- qi^iod^ Ambro/iusNoIanusrefcrt, Sturnorum conglomcrantium turmam Aquila? pauorcni ble.^ 1 4. incutcre , quo minus illis inuadat , aut rapiat , cuiiis vcrba , quod infolcns quippiam narrcnt , hic libuit adijccre : SpecJante , inquit, Ferdinando rcge Alphonfi primifdio forte ftpra molem .ftatio- nem^ Neapolitanam , ad turmam Sturnorum ingentcm~aduolauit Aqittla , c/tit^-s pr^^Jentia perterrt- ti Sturnit vcluti figno dato, omncs quoad feri potuit yfihi hxfertmt volando, grcxn,omnts adeo compa^itts erat, vt Aquila nullo paclo audcrct qucnquam cornm imtadcre . S-^iuinetiam tlii vna atque arciirn volantes femel atque iterum circumiere Jub Aqutla ifftd/anre , ac detnde rccio volatu fafio fibfu^icrunt ncmine eo- Anarcs ^^t^ offenfo , nec tllos etiam Aquila tnfecttta cft . C)^\x rcs , fi apud alios, apud mc ftdem non habct. qiiomocio Audio tamcn Aues aquaticas , ac Anatcs m primisvifa Aquila fimul quoq; cogrcgari in aq^ua , acceHum & jn Aquilam dcmcrib capite aquam fpargere, atqueita acccfiiim prohibcre . Pcliciori lanc Whc^ fucccniijquamuis maiori ingenio,& audacu,quam vuubus,Tauros in Crxtj. inuadit, ^ Acliano ^ lib 2 ca- •^'^^^^^^^^> Intcrea citm Taurtis Je abtjcit ad pafttim,ium ex inftdtfs Aqutla in certucem tnuolans.crebra^s pii.i; 9 ' ^^^^' ^ acerrimas plagas roHro infiigit . Jlle tanquam afylo excitattts, frtmum inccnditur adcttrfim, dein- Aquile pu- quapoteH fcfe infugam confert . ^uamdiuin plano&Uabtli loco firtttr , ab JquiLtmcliftta requie- gna cuiTL^ fcit ; ea nimitum ,quoad in planiticm cxcurrit ,nthil t//t cxhibet ncgot/j ,ac quictavolans illum accrrime T auris . obferuat, quacunqtte ingrcdtttir . Cttm illtim, proxime nd prc^cipitem locttm ac decliucm acccffiffe videt , ex- Aquilne pu pHcatts in orbem allsjlittts oculos quatit,(jrca qu<x, antepcdcs fiunt, nihtl illum prouidcntem^ vi magnapr^- gna cuiTu cipitem aojt,laniatug^ ventrem appctens, qtiantiini eius cupiditas fcrt , mdlo deinde negotio, pr^da potitur . ""^Lib i o ^"'^''^^^ folertia Ceruos quoquc ingcnti confidcn tia ac animofitate adorta vincit . His enim , vt cap. 4." * ^Uthor efl Plinius mttltum puluerem volutatu collccium injides ipfortan corntbus, excutit in oculos,eius Draconis pennts verberans , donec tnrupes pr^cipitct , Atacrior eft ctim Dracone pugna mtdto^magls anceps pugnacum etiamfi in aere , BicAquiUconfcclaturouaauidttatcmalefca, at tUacbhoc rapitvhtctmq, vifumBra- Aquila . conem, Jlle mttltiplicinexu alas ligat,ita fe implicans,vt ftmuldecidant . Hac pugnam " Nicander de- In Drymu fcribit his verbis : In Dryinumfcrpentcmfiipramodum excandefcit regia ales K^qtiila, ad vtfttm vbicun- ^^^.A^Cr.r Draconem confisiim adtiolans , &tnfesto cum eo animo dimicans , quamprimumin fiyluapaficcntem confipexerit,qtiandoquidm totos nidos defertosfeceritjpoliarit,dtruerit,vaftauerit, ^que cum ipfius Aqui- Ufioettiras , titm mitta oua lancinans . Enimucro impetu quodam ex inopinato ftipcrttcniens , dr K^uem dr Leporem leuemfactlc Draco extrahit ex recens dcprehendcntis vngttihus, ex arbufiis, dr frttticibuSyquibtts abdituslatebat,forteforttmaprofiltens:fedismalum decltnat . ibittim pro conuiuio acrtter decertatur, Jnterim Lepus fefe in fugam dat. Sed hinc indevolantem alitem nequtcquam infequitur in fpiram contra- ^ ifm.octtlos^ in i^quilam rctorquens fufpicit,quod in fublime elatam attingere non pojjit . Hanc deHcri- ptionem leu pygn^hiftoriam,idcm carminc reddiditnoninuenufto : Prouocat hunc vero fulutts Jouis ales ab jithra, Pltimea coila tumens,fi quando in valie repertum Paficentem vtdeat . Tiamque hic populatur vbt^^ JsHdorum pullos, dijfringens denttbus oua, K^ft Aqutlam, rapuit Leporem cttm aut vnguibtts h^dum Forte Draco fiirgens denfi) de cefpite,pr<eda Nudats (jr bdc volitans, dapibus pro lurida pugnat ; Hic fequitur firuslra delufittsprapete curfu , Contorquens orbes ac toruo lumtne cernens . Idem certamen° Homerus ita depingit :

Auis enimipfis venit tranfiire promptis y Aquila alte volans,fiinifirorfium Poptdum impediens Cruentum Draconem ferens vngutbus magnum Yiuum adhnc,palpitantem,a' nondum ohlttus eftpugnA t Jncidit emm ipfam tenentem in peciorc ctrcd iugulum Rcuolutus retro, hdc a fe mifit humum

fpgUrts

excaciefcit Aquila. "y^/ TbC' riacis .

""jrtad.M.

Ornithologia^ Lib. L 43

I>okns doloribusy mcdU Auiem in dcijcit mHltitHdsMe j I[^fd aiitem ckngens vokuit flatibus venti . Et^Ciccro: ^ Lih i dc

H k Jouis altifoni fithito pennata fateltes^ Dluhuxu Arhoris e trtmco pr^entis faucia morfu , Stibbigit ipfa feris transfigens vnguibus anguem SeyniauimHm^ ^variagrauiter ceruice micantem». ^emfe intorquentemUnians, foftroj^ cruentans. Sa7n fatiata anirms , iam dttros vlta dolores Abijcit cfflantem, & laceraitim affig/t in vnda , ^ Sej^obituafolisnitidosconHcrtitadortus. "Hosqjimitams Vcrgilius : s /j^.i j,

tg^ volans alte raptum , cum ftdua Draccncm Acncid, Fert A(iuilajmpliaiit(j,fedes,atqtievnguibushxfiti Sau cius at ferpens finuofx voltimtna verfat , Arreciisj^ horrct fqtiammis, fibitat ore , Ardtms infiirgens, illa hatid mtmis vrget adunc9t LuElantc^rojlrQyfimtdiZthcraverberatalis » Wfo ' iciein aflcrit : ^ii,x4. y tcj^ I ouis prapes vacuo cum vidit in arua tamorph. PrjLbentem rhaboliuentiaterga Draconem , Occupataduerftm, neufma retorqueat ora , Sc^iia tnmigeris atitdos figit Certiicibus vngues , Vbi Poeta Aquil^ aftum in opugnando Dracone optimc defcribit, qucm imicatus uidctur

oiter Jr^^^^*c'i^AnoitusRogerium Aquikcomparans,cuiusuerfusproptcruenuftacem, «r.H. nonpoiiumpr^tenre: ' ^^"^*

Comed'alto venendo Aquila fmle , ^tm.iQi, Ch^errar fralerbe visio habbia la bifcia : O che siia fopra vn nudo faffu alfole , Doue le fpoglie d'oro abbci.Uy e Itfcia j 3 o -^'^^ affdir da quel lato la vuole^

Ondela velenofa foffia , e Jlrifcia ; Ma da tergo U adugna^ e batte i vanni , Perche non le fi volga, e mn faT^anni .

Item rurfus ' Ouidius in fabula Salmacis , & Hermaphroditi : e ,y

ImpUeat vtferpens, qtthm regia fuftmet ales tht^^^^

Stiblimem^^rapit pendens caput iUapedesj^ ^ ^'digat, cauda fpatiantcs implicat alas !

An>ertushanc Aquila!cumDraconcpugnamnegarevcIle videtur,vbi fcribit , ^riHote^ fPcZ L ^'/l''''''' ^'''''^' pugnare, quodfalfum eft . Imo potius Ariilotelcm hoc fcri- 40 P^.^"^'y^^^^t"<^^Med AuiccnnaauthuiusinterpresVulturemcum Aquilafepeconfundit. Ad-

"^^^^^y^^^^mi^lNonomnisqtioqueAquiUcumDraconepugnat.Sedqtw^^ AqtuU genusef]} paruum, pr^^o Al- quodveneturScrpentemqHendam, qui gencrali nomine Draco appelUtur . Verum qua rationc fultus berd.J ipiecantoruiii virorumautlioritatircfragariaudeat, equidcmnonvideo,p cum ip-

^met alio loco, velut fui oblitus , dicat : Aqutla etiam cum tyro ( id eft vipera ) & Dracone fugnat Aquil^ pu- pro antmaltbus qtu aliquando venantur, dum alter alteri pr&dam eripere conatur . Sane paruum illum g"^ cuiiu quem iple Draconem communi vocabulo dici affinnat, Senientem , animalia venari non eft ^'F*^'^* » ^ venlimue. ' Draconc.

noil

ANTI

44

VlyfsisAldroyandi

Aquite cii

10

A N T I P A T H I A.

A M vero internccino odio femumo profeqiii AquiLim & Draconcm,ex diftis facilc eft coUigere, ob innatil finedubio & contrarium qucdam animi affe£tum,quem Antipathiam vocant Philofophi.Qj.ialem in plureis alia.s ge rere Aquilam animantcis in lequentibus latius declarabimus. Qiiamuis Dra. cojicm otiifle videtur propter victumrNa Serpentibus vefcitur Aquila . Hu- iufmodi ei difsidium ac inimicitia cum Oloribus intercedit,qui autliore "^Ari Oloiibiis fcorclc, Aquiiam repugnantes vincunt,fi pugnam coepcrintnpfi autem nuquam nifi prouocati,, iHigna . iiiferunt pugnam . Idem ^ Atheiiieus refert ex eodem Ariftotele,feii in numero fingulari . Ve- ^ 9MiHor. riim hic in numero multitudinis Cycnos Aquilam (iiperare lcribit. Hoc quidcm eft verifimile,, dc- ^y^'"^ plures cum fint Aues gregarix, Aquilam vnam aggrediantur. Sin vero aliquando vni- ipmfopb.ca ^""^ Cvcnum ab aIijs.femotum repererit Aquila, non eft mirum,fi cum uincit,quo(i ' Ariftote- pit.i6.. lesalibiteftatur,cumait. Cum AqmUfu^nat olor nutrttfj^ cam Jkpius . Vbi pro (riutrit)malc ^ ldb.9. Hi quidam(uinck)legunt. Hancrem Albcrtus confirmat; Stqu^ (inquiens) Auiumra^aaum, vt jior.cap. I . y ultur aut Aqttila Cycnos adortx fuerint , acrner fe tutantur , ifft tar/ien nunquam fuon^ authores , aUcis vmcuHt^alrh {uccumhtmt . Aliquando injpechntihus nohis' eum muitis alijs amicis Aquila Olor iriuicern conftxerunt, vterq ; in aerem eue^us aaeo fublimiSyVt neutrumvtfu afjcqueremur. Vojl dua^s horas vterq \ ^.Q d- r: - T-j delapfus , Aquilam Cycno fuperiorem animduerttmus , qudi famub nojiro , vt Olorem camct , accttrrente , haid^' H^^^^^y^l^^ molauit . De hac pugna ^ Statius ;

- — - Clara regione pro fundi \ A eteris innumerijlatuerunt agmimt Cycni , ] Siuehos StrymontaBorea^ eiecttah ar^lo ^ Seufircunda refert plactdi clementia Ntli : F IX erunt curfus^ hac rere in imagtne T hebas, Nam fije immoti gyro^atque in pace fdentes , Ceu murisy valloq^ tenentfed fortior ecce Aduentatper inane cohors.feptem ordine fultHf Armigeras fummi louls exultante caterua Jntuor., Inachijfint hi ttbt ( concipe ) reges . Inuasere glohum niueigregls, vncaj, fandunt Cdtdthus ora nouls, flrtctis vnguibus insiant , Cernis inexferto rorantes fangutne ventus ? Bt plumis Jitllare diem ? &c.

Et ^ rurfus ; Nec fegntm ardens

Accurrit niuet) quam flammiger Ales Olori ^ IrnminetjC^ magna trepidum circumligat vmbra .

Et furfus; •Vtj^fenvictoremfulmtnisalbu^y

Citmfupra refpexit Olory citpit hifcere ripam Strymonos., & trepidas in peciora contrahit alas . Nec temerehifcere ripam Poeta dixit, nempe vtfefubmergat&fugiat Aquilam. Mirum ^Lib. 5 . de fanc ( vt inquit >^ Oppianus ab ea vind f^penumero,ac fuperari tam pugnacem beluam . Eil

I

i

3'

' Lib. Tl^ebaid.

^Lib. The- baH.c^.9.

pit.

enim,tefte Ariftotele,referete^ Athen^o, Cycnus faxundus & pugnax !Nam mutuo pu^na- ^r fu^^^ interficiuntur . Beroaldus capitalem quorundamiiiter fe inimicitiam exprimere voleiis ab

Vtque Aquilam CycnttSy Congrum Murena, Camelum OditEquuSy &c.

Eodem modo Aquila cum Auicula Trochilo , cui & (cnztonSy & regis nomen eft, puc*-nare tour,^utPhiIofophus tradit, ideoq^ cumeadilfidet, ficredimus,quoniamRcxappeTlatur to^ Auium . Qiiare vt regni affeaatorum extremo perfequitur odio , quanquam non is efl hoflis ,

Aquilx & fertur Trochili

(-"S"^- cuiusviresmetuitAquila.NamTrochilusiml^ecillisVft&ft^^^^

m-f^. [["f^c " potentiorc faeile capi nequeat. Hinc Baptifta Man-

9-cap.i I

tuanus, aliqujdaprimo luo inftitutomutatum de/ignarevolens,itaafimilitudineabliarum

Tom. 3. J^^ra du£ta, ait :

lib.^.Alph.

Tion Cycmstnfep AquiU, difcordia nulU eH Cum Trochilo, licct hic fajitts, nomene^fupcrbum

Regis

A

Ornirhologi$LiberI, 45

Regis & imm:rit05 AquiU tndignetur honores . Cii mQ rui-

Ncc ciim Griiibus cis fatis comienit. Hse tamen ab illis folcrtia & ingenio fiiperantiir . Ete- t^us n6 c6- nimciiniGrLieseCiliciamigrantes, montem Taurum Aqiiilis plenum paranttranlmittere, ['^'"if ^4"» quibufdam lapillis, quo vocem cohibcant, in os fumptis iiodujtadt^tranfuolant, atq; ita de- qI^^^^ ceptis Aquilis tuto traijciunt . At c um fe ab Aquila impeti perfpiciunt,in orbemconfill:unt,& i^,'„a" con- contraftae in finum , & tanquam acie inftruda fpeciem pugna? ollendunt; quare Aquila tra Aqui- regreditur. Idem Anfa-esjibj\q^ traijciunt , hicere teftatur lasfe cie-

Plutarchus ^ & ex eo Ammianurlviarcelliiius. Pugnat & cum Ardcolis Aquila,vt ex Arifto- fcndanc . teledifcimus. Namh^ Auesvnguibus freta? non verentur eamadoriri,&tamacriterdimi- ^"^'^i"

,c care,vtin confliau fxpe moriantur . Cum CiconiLa freaueiKer dimicandi caufam habet,qu6d ^"^^"^"'^f' vna comedatoua alterius, Ciconia Aquilam (vt vult Albertus) potiiTimLim infcquitur tempo- ie'acfc!I repulIorum,&fifolanonfufficit,pluresaliasfibiadhibetpugna?focias. Ha?c rollri mucrone dUt " multiimvalet. Eandem obcaufam fummoodio perfequitur Sittam &Subim,qu6d&hie ^Tom.iJi. Aues Aquilarum oua frangant . Hoc etiam de Scarabaro in fabulis referetur . Bcllum & inimi- dc qarrHll- citiam haud leuem gerit cum eo Acci^iiumigenere^^ , itcm cu eo quem ^^^^ •

halconem tnontanum vocant.Hic Aquilam magnitudine,moIcq,- corporis haud inferior,pr^- ^^"''f lio aliquando Iternit .Vulturem veluti cdacitatis cemulum, & homotechnum odit maximope- ]^ re,de quo " QXalaber , Et imbelltbus^ inquit, Vulturtbusfimtlesgradum fiftere non audebunt , fws in '/ h\ M^megttAqutUomnium Auium fr^mttjjima , cum inmontihus greges a Lupis dete^os dtUcerant . nor,c.u

zo Kapaces omncs,vtcarniuoras,inimic4shabct,eas capit aliquando , maximc ciim videtgeftare Aquilv pu- lora pedum,id cibi aliquid elle exiftimans , Alioqui in dcicrto, vbi & fera^ funt, & fine loris,cas S"*'^ ^»"

"->,ii^^>-ijk-^ piucmc , vc runius craait : ita vti iSc Draco iple cldeorem Aqui- Aquila cil

i^audieas,terrorepa^^^^

les Aquuam dicit nuUum habereailimal anvcum^ilurima mimica,Quidam,intcr quos Alber- cipitnbus tus, non verentur diccre, omnia . Neque tamen ide6 flatim exiftimandum ell intcr ipf un & P"^-"^'^ ' omma ea,qua? perfequitur animantia, Antipathiam quandam eOb propriam,nempe innatum ^"^1"^^ 30 illud,<S:maxnnc occultumodium,quo percitaomnibus^qucanimalibus bcllumindicat,& oaeHt''''^

non potius cuidente aliqua caufa dufta ac incitaCa,vt ciim pedtbus pr.ndator aduncis " Lib. 3. ?cl

De^ofuit mdo Leporem louis ales , vt ait ° Ouidius: aut CLim vt ^ Valerius Haccus ; rallpom.

dtum louis armiger dithra Omnes A-

Aduenit, dr validisfixam abripit vnguibus Agnam : Aquila dcuique quamuis aliam nmenc.

V enatrtx pr^dam roHro medi(atur aduncQ Aquila noa

^^litumregina^. exodioom

Nam non magiseaoch(leclicitur, qu:\mGallLishoi.Iei,autfrumentigranum,Pyrrhocorax"mrni^^^^^ panem,Picus uerni^n^piis Lq.orem,VulpesGaIlinam, aut homo Turdil & Perdicem: qLia. Ha. , 4Q mhUominus omni ftudio coiiISlatur,non vt taquam de hofte mortuo eaudcat : verum ut uo^ " ^^^' uptatcm ex (imiU prard.i ftunLilata fame & cibum capiat , hmus rei argL^mentum fatis manife- f^^JP^' mimeft^cjaodomniao^^^

ximc lanc rapax,tum vniuerfalis omnium,pr^fertim eorum,qua^ uincere poteft, perfequutio. ^q^j^ JcnT ^^^^^"'"^^^^^"^ '^^^'^^^"^ imperandimodLimimitetur,fedpotiusauio. rex dica-

ncu,o^ tyrajiiiide,qua omnibus dominatur,dum om aes opprimit, dum deuorat, dum omni- tur . Pus iioltis omnes habet pro hoftibus. Non iuerim tamcnmficias fibi cum quibufdam Antipa- Aquile ^n- tniam C5< intcrnecinum intercedere odium,fed cum paucis admodum, nempe cum Dracone, ^^P^^^J^ ^'"^

'^^^'..j tuLci unicur,quoa - /\.eiianus icnptum reUquit . Uenique nuUa re tam iiqutd 6 uius a multis Auibus naturali qLiodam dilHdio diftare p^tet, quam eo , quod quidam refe- 1 uut,li modo uerum eft,nempe quod non modo prefentem & uiueutem,ceu regmam ciEtcrie ALies (^c multaahaetiam animanti4extimefcant:uerLimqu6d& penn^e eiufdem,quafideri- Pennamm uata quadam odij illnjs partc in p.iites exaniinescum alijs pra?fertim Anferum , aut Columba- Aquil? rum pennis communcm focietatem haud quaquam ferant,fed ipfar incQrrupt^ atque integr^, tip^thia alias f ibi admixtas corrumpant, quod in pharetris probafte affcrunt . Quibufdam tamen aliter ^^)' P^"' uilum eft,qui dicunt idem accidcre etiam non coniuuais,^r feor/im aileruatis utriufq; pennis. Sicciorum enim animalium partes ficciores,& minus excrcmentitias efle , atqj ideo dmturnio-

resj

an- la cu

45 Vlyfsis Aldrouandl

res ; c coiitra vero Iiumidiorum . Sylueftria autem omnia manftietis ficciora (iint, cum cfuod cxerceantur amplius,tiim quod pabulo ficciore & minus copioio fruantur . Non delunr, c]ui conrrarium anerunr,rcilicerquod,quiacarne,s, quam fruges finthumidiorcs, ideo non poru Temperies opusfitjquibusvi^tuseftecarnibus. VerLimvrcunq;earesfchabear, certum ellAquila! na- A^uiU- . turam calidam efle , & ficcam admodum , ideoq,- corporis parres denflis , duras, & corruptio- ni minus obnoxias , Albertus quidem prohtetur , pennas plures Anferinas ab vna Axjuilma confumptas, (e^xpertum efle . Sed fi natura citius pereunFAnferiniE, neque verc aut pro- pric ab Aquilinis eas deuorari , ac interteri dicemus , nec occulro aliquo , ac ingenito diflidio feu antiparhiie id attribuemus . Experiri potcrunt curiofl, Anferinis pennis ali]S leorfim lepofi- tis,ali)s pum Aquilinis cainmixtis,vt yidcmt panter,nunc|uid h^ vel iHaj pnorcs contabelcat . j p

DE MORBIS AQVIL^,

AVCISSIMIS Aguila morb is obnoxia efl:.Horu praxipui funt,vifus he- betudojpennarum caius,& rofl:ri nimia aduncitas,que extrcmo iam lenio vi^

* X). 1 0.C.3 ^^^^ W^T*^ B:um impedit.Vnde vcllc Plinius non ;t'gritudine,fcd famc Aquilas ait op- petere, in tantum fupcrioreaccrefcentcroflro , vtaduncitas apcriri nequcat. Quod vero h^c ^gra mcdicata ad iuuentam rcdcat , aurhorcs vno confenfu

^ Ll$. Phy produnr;& ^ lo. Baptiila Porta ea ob cauiam ad curis hominis mutationeni 10

fog'C.ij. eam prodefle aflerit. Atde modo alij alitcr fentiunt. Mihi quidcm nulla ratio tam probabi- Aqiiil^iquo Jf^ huius mutationis cfle videtur , quam quar dc mutarione pcnnarum intclligitur , Videntur dlm nui ^'^"^^ "^^^^^ ' ^^^^ pennas mutarunt , quod vt plurimum taciunt rapaces , vt in Aquilis &C Ac- tet cipitribus pra^fertim obferuare licet , rcnouari ac velur (cncdla dcpofira reiuueiiefccrc . Qiiam c cap.^nm. qtiidem fententiam varijs Sacr^ fcripturcT locis confirmarc licer.ln primis vero illo Miche^ ^ Ffal I ai. Prophet^,Z>//4/4 caluitium tuum ficut AquiU . Itcm altero ^ Dauidis vbi ait : Rencuahftur vt Aqui- S^rpenres U , luuentus tua . Ita fme etiam Serpentcs quotannis rcuire(ccre dicuntur, cum Icbcridcm, id feneftai-ru efl", pellcm vetcrcm , quam inde Sc ipolium & feneftam , nec non exuuium vocant, exuerit . " jxuunr . Diuus vero Hieronymus , iuuenturis in Aquila rcnouarionem Jioc pado dctcrihir : AquiUvbi Comm^t in ^^^fi^^^^^^^^ > grauamur fenn^ , & oculi : JOu^rit illa fi/^tcm , erigHcj^ fcnr.ds , cabrcm m fe colligit ; £fajam ' ^^^^ finantt(r oculi , in funtern fe ier mcrgit, atque ad imientam redit ■ vnde in ^ Pfalmo . Renoua- {pfai. 102. ^^>«^^^^^«//'«/>«'^'»/-»//«^. IneundcmhuncIocum^D.Aiigi^^ fcribens, mulro aliter id ^ /n codcm receniet.. Dicitur Ac^mU cum fencciute corpcrls prejja fuerit , crefcentts roflri tmmGderattone os ape- Tfalm. rire abumcaperenonpojjc . Itaquemodo qucdam naturali in menfura quafi reparandx iuuenttitts , K^qiiila dicitur colltdere ad petram ipfum quafi Uhium fuperius , quo nimis crefcente^ cdendi aditus cUu- ditur , dtque tta caret prioris rostri onere , quo cihus impediebaiur , accedit ad cibum , ^ omniA repa- YAntur -i^ritpofl fenectutemtanqua/m iuuents AqttiU, redit vigor omnium memhrorttjn.nitor pUmarum, gubernacuU pennarum. votat excelfa .ficut antea ft incfl quJndamrefurreBio . Quod autcmfiipra modum vnguium , & roflrri redunci vitium ad f ixa illidendo emendet , & verum , & re ipfa ^ In Com- compertum efle tefl:atur Albertus Magnus . Rabbi Rahadias,tefl:e*' Rabbi Pauid , hifl-oriam mc?iU' 41- A(][ii\x rcuircCccntiskarcfert: Sl^ottbet dece-vnio ad ce pettt y

«f/^^'* » cfiit^ calore fupra modttm accenfa , in mare fefe dat prActpitem ,fic(j^ renotiat , plum^ nouA repultulant.

Centefimo vero anno, chm idtentet facere , deftituitur virihus , quare cum e mari prdcipitata refurgere ncqueat , tta tandem emoritur . Alij hanc rem ita referunt . Cum fenedla grauatur, (upernu- bes,qudmpotefl:, volatfuhlimius ;vndcSoIiscalorehcbetudo, & caligo oculorum confu- mitur : ipfa mox impetu fafto in ipfo adhuc caloris feruore , aquis fi igidifsimis tertio immer- gitur, atque inderemrgens , fl:atim nidum petit , vbi inter pullos iam captura? aptos quadam quafl febre correpta , cum fudore quodam plumas exuit, a quibus donec pennas , piumasq,- relumpferit , fedulo fouetur , & pafcitur , Etenim naturalis s*OjO>«, & erga parentes pietas ^ quam non minimam infeuifle naturam brutis conijMcimus , in Aquila pra?cipua efl: , ac fingu- Ciconiae a- \xmy ficuri & in Ciconia , qua? parenres fenio iam confedos , ac fl ipfi pulli eflenr, educare , & 5^ "uUos^fuQs^ nurrire fbler , non ingrata.acceptorum beneficiorum memoria . Cum enim fenes iam cffoeta? ' viribus rapinas amplius exercere nequeanti itaq; a iuuenibus , ijsq5 maxime rapacibus , & ro-

* Li. r 3 .Dlp bu ft is auxilium petere coguntur . Hoc Epicrates apud ' Athen^um his verfibus , quibas in Lai- nofopb.c.i 0 jg^^ merctricem iam anum ludit , aptc admodum expreffit ;

^ ■ Mihivtdeturid per^cffa ,quod

S otent Aquita, nanq ; imienes cum funt,Oues , Leforefjj^carpum arduis exmt^ntihusy

T ulere

Ornithologii LibJ. 47

rulerefiblimesquospedumr^lH)r^^ :wiujl:i.:-...n;.u..ii0 - o^onvbuf VbifineBd ^ox grams.compre(f^rit , . ...•d '■ '">vo{f «

luuenesvolantes qudiriUnt aBafar^dj» , " . ,-. . 1,; vr- vif ,. " :

Ad eundem fere modum , qua diximuSj^^Albertus ex.lQf acho , §^:'AdeIiiio authoribus feriem ^ Uh.z-^Ae AquiUm recreariiuuentarerumptdrefert,liceteiusreipericulum.fecineneget, cumait : Di- ^nimaU. eum fenem AquiUm eo tempore^ quo ptilU iam adulti volare poffunt ; ficubi deprehmdat fontcm clarum , Aqwla . Ute fcaturientem.re^e fupra illum in fublime ejferrij vfque ad terttam aerls regioncm , qttem in Meteorts ^Jl;im vocauimuSyvbi cum incaluerttjta vt fere exuri videatur ^fubito demijfis , retraBiscj^ alis in fontem fiigidum illabi.vt a frigtdttjte forinficnsfidHringente^ calor interntd^ augeatur: turn fonte reltcio ad nidti •^^fmmnon proculdtBantemaduolare , ^■interdlasfullorumtetiamrcfoluiinfttdorem ; ^ (ic ctimvcteri' ' bm pennis feneclam exuereyindutq^mui^ ; intereavero dumrenatA fuerint , nutriri pradapullorum , Ad hAc jfon ha,beo, quoddicam, nifimirabilia nxturdt efje multa ; in duabm qttidem Aquilis , qU(& apudnos ale- bantur,nihil huiufmodi abferuaui ; erant enim ilU cicureSy & ad modum aliartim Auium rapac.ium nmta- kmtur . HDcenimuero Accipitriini^eneretribuitur, vtannofusiamfpirante AuftroSqllsra- ^^^^*P^'^^'^ aijs alas oppanctat, vt tepente aura ppn curis apenantur,penn:eq,' rela^cat^ veteres, ^cuHa? ex- J^^^. qdant,nouis fuccedentibus.Quod ipfum (ane facrar literx difertc teflantur ore \Iobi dice^iitis : . ^unc^uidfo V)iz\.Vs)per fapientiam tuam plumjfcet Accipiter, expandensaUs ■fuas ad Atiflr^ttm ? Prsete- ^Cap. 39. rea qucmadmodum domefticus Accipvter,cui, vt pennis vcteribus exutis nouar {uccrcfcantjin Theriaca; locuium quendam , feu ^ediculam reciufo , fi quid cibi venenofi cxhil^Jt^amus , vt ferpentis car- • nem,citius,ac facilius renouatur (Nana Tyrorum yfu , ex qLiibus antidqtum illud pr^^ftantilli- ^ *^ mum Tlieriaca conficitur, Blephancicis, Lcprofis, ali)s,qj cutanpis vitijs cleturpatis priftinus de-

cor, Galeno tefte,re(lituitur) ica eriam Aquil(^ (crpentum paftj.im,quo dele£tari foIet,ad plu- ^^Thc^ ^'-fcendum denuq , priftinumci^ nitorem recuperandum , haud parp;n conferre , non tei.nere ^^J^^'^ ^*' ^uifpiam cxiftimare po fit . Vnde ha.*c tria, nempc flatum Aufcri , ^ Sqlis radios ( addunt qui-'^^"^'^' ' dam, calorem motu, Sc agitatiqne corpoiis, dum fublinu is volat ,,co,mparatum ) yim dcnique Veneni ad reparandas vires,ac iuuentam inducendam plurimiim ficere verifimilc eft . Verum, yc (erpentum efus hac i n parte Aquilie falubris eft , ita idem cauf i eft incommodi illius , quod inyifu perpetitur.Namin tanta vHum <S< annorum ia^fturahaud facilc poteftiHam,quam an- AquiLc m-

te.iuuenis adhuc digerebat,cruditatem concoquereivnde craflis uaporibus ad caput elatis ocu- ^^^^? Ips fuffundi contingit,cui afFe(^ui,folari lumine ex pvxCmpto natur^,eo,quo fupra retulimus , ^t^^-^^."^-^* 30 mpdQmederifolec. VerLimfeniodccrepitisiainfuperiusroftrumvfque adco rccuruatur, ut Aquili 1

nioiis iiia- xime coii-

t^ndemfamepereat. Hincfabulaiideminuenic,qu.Tid ideo accidiHeait Aquila!,qu6doiim ftii cumi- CLim hon-io ellet, hof[nti iniuriam tecerit . Idem ex Ariilo.tele Aclianus paulo aliter rcfert : La- tas 4i^a'nc)- tio fuirjqui iii y\quilam mucatus,vixcis vnguibus uidetur. Hicm fene(^a,rofl-ro eius ob nimiam ^'^ in/cw. ^duiKicatem reddito inutilijiancpoenam, hnnem f(;ilicetob vitam, dui;i homo eflet, crudeli- ter peraftam fubit,& infuper ScarabcQrum oclium.In fenc^fta cvgb cuin cibum vorare ncquit, ^Oii>ere cogicur,vnde nacum prouerbium, AqutUfeneciy^s, in fenes bibaces exprobratio , quippe Aquila: Se- ^wlrd amifla edendi faculcate, edentuli humorem affiduc forbillent, & uitain pertenui illa ope "ectus ^liquandiu protrahat . \\inc " Tere.ncius: Ftfk vcro efl, quod dictfilet, A.qutL&feneclus . Verba funt 11 ^*^^^^"^^^ ^yn adulantis hero,qu6d ftrenue bibilVet pridiein conuiuio . iPeculiaris enim fenibus eil: biba- ^.^^ 40 citas,^ uinofior fenilis ^tas:nam uinmn ininuit fenedutis inoleftiam , eiusqj ficcitatem, fri-

giditatem humiditate, ac caliditatetemperat.Hinc Plato iuuenibus nullum, uiris modcratum, Vinum fe- ^^nibus largiorem uini ufum concedit . Et fanc uinuin lac fenum vulgo eft , & dicitur . l)icitur "^'^^ " ' ^tiain idem prouerbiu alio paulo (enfu de his, qui in fene£la incliores funt, non quidem Ipon- ^^^^

quia nolint, fed quia ob cetaceminepti praua agere nequeant, uti tum uidluin uita^q;. condi- "^^onein mutant Aquil^ ob roftriincuruationem innocentiores . Solet & iftiec dici paroemia '^utUfenccia , Corydi tuuenta dc uiridi , & cruda feneda ; qu^ aliquorum ignau^E iuuenta^. pr^- %t.Nam Aquila anus pr^eftat Gorydo auicula? ^tiam <Etate integra . Huius fententia? fuut illa '|^pientisGra:ci:

Illa feneSitis gratior^ quAparilts itiuentAy Y. iHa itttienttt6 granior.quA fimilis feneciA ,

*^It autem notandum,qu6d ° Aelianus,ubi fafcinatium oculos etiam beftias etfi omnis rationis o jj}),i,ca. ^^pertcs,arcana ac inirabili quadam ui cauere fcribit ; Aquilam quoquegencili fuo laj-^ide^ti- ^^.dc Ani-

contra h ilcinationem fe tueri teftatur . Pr^ter hos, quos recenfuimus affed:us,quidam phty- tnal 'Jfafi quoque,(eu pediculari morbo Aquilas quandoque infeftari fcribunt , hac fortalle de cau- Pcdicula- ^3)<luia pulueratrices no lunt,quemadinoduin Perdices^Gallin^ Phafiani &c. cju^ eidem alio- i^orbus ^^i malo obnoxie in puluere uolutate fibi medentur . Quandoquidem uer6 iam Aquilam ad ^ ' ^^treinum fenium,im6 ad ultimam uit^ inetam perduximus, ut quemadmodum ip(a fua uita,

itaik

1

/ ' • , 4

48

Vlyfsls Aldrouandi

Aqiiilin* vita; bieuis dcfcriptio.

ita & nos qqoque eius enarratione defuna:un,extremam manum imponamus,coIophonis vi - ce hofce verfus ignoti cuiufdam Poecae , qui capica fumma totius Aquilina: vita^ compledun- tur, memoriae caufa adijcere libuit :

y!l(a voUty martet m fetrlsy rojirum terit, eH rcK , * '

Venatur^ iemmty habet gemmam , rota Solis Sota probat pMsy lambttyfonte irfnouat alas , fulHa.,videfjsv»gttes,pifces,fr^clatagjclangit,

H I S T O R I C A.

10

^quilx in uiiginc. nii rus amor.

*/J. 10. Aquila Pyr rhi nomi- nis amans. Ptolom^us Soter ab Aquila nu- tritus .

Ariftome- nes quomo do libcra- tus ab A- ^uila.

*/» TataU klu ex An

fiodcmo in tenia congc riefahuL Helena ab Aquila fer- uata.

V M ca,qu2e de Aquila fparnni,& apud diuerfbs authores Ieguntur,hifcc qua; haftenusde natura eiusac indolcjtotiusq^ vita?rationedi£tafunt,tamar6to vinculo colligentur, vt commodc ab his diuelli nequeant , quippe quar vel po- tifTimum Aquilse ingenium , morcs , eiusq; ingcnitas , ac naturales afTc([]tione$ oftendant. Itaque hiftorica quxdam hoc loco fubne£tcre non ab rc nobis vi- fum fuit. Suntautem plcraquc liuiufmodi , vt fingnlarcm quendam affe£lum pietatis,ac amoris erga hominem,vt vcl in bcncficio collocando benignos, vcl pro acccpto fefc gratosdeclarcnt. Exquibus (anc quantaipfi cum reliquis animalibusantipathia cll-, tantam c conuerfb cum homine (ympathiam interccdcrc conftat. Gratitudinis pr^clarx illud d\y quod ^.^ referuntin Sefto educatam a virgine AqiiiLim , camqjlibertate donatam , hanc duplicis bene- ficij gratiam retulirtcjpnmo ut Aues,mox ctiam vt venatus virgini aggererct.Quid?qu6d cum virginemdicmobijne,iamq;rogum exurcnda? cxtniftum vidillet, in accenlam pyram fcfe iniccit , & fimul conflagrauit , quippequa? pari fato interirc , quam altrici dominx fuperuiuerc fatius habuerit. Hanc ob caufam incolar,quod vocant Heroum , m eo loco feccrunt, appella- t im Iouis,(Sc Virginis , quoniam illi Deo aics adfcribitur . Si quis tamen a veritate hoc alienum putet, * Pliniumhuius reiauthorcm mendaci) infimulet, per mclicet, penes quem hdem eius rci efle volo.Simile eft,quod de Aquila Pyrrhi Eptrotarum rcgis alumna narratur.H^c affccbii crga dominum demonftras,gaudcbat fi quis fortc dixiflet Pyrrhus, quafi ad nomen altoris au- ditum geftiens . Hxc eadem mortuo doinino ab omni cibo prorfus abftines inedia iemet eon- ^ fcck . Ptolom^eum Sotcrem Arfino:e filium ferunt Macedoncs expofitum,& ab Aquila nutri- ^ tum. Hxc fublimts fupcr infantem extenfis alis,&: ^ftum folis & pluuiam auertebat , Aues gre- gales arcebat, & Cotumicum fmguine tanquam h6tc infantem alebat, vt Suidas in Lago te- ftatur . Ariftomenem quoque fcritit ^ Pauf mias miro ab Aquila modoc Geade ( fic altc dehi- fcentcm foueam uocabant) liberatum , cuius rei hiftoria , cinn infolens fit , ac relatu iucunda , non pigebit authoris hic verba referre : K^nftomcnem qutppe aliasjdem dr tunc Dem feruauit : cu- ius qui resgeflas magnifcentius extollunt.aduolaffe Aquilam dtcunt^qudt cadentts corpus paffis alis fubiensy tta illumliberauerit , vt omni ex parte tlUfus ad eius harathri ima detatus fuerit : Fato certe nefcio quo exitus ei e tetro itio hiatu monftratus efi . Nam cim in imo iam fiecu confitijfet , vejle obuotutus decubmt , extremamyquam proxime adejfe putabatyvit^ horam exDecians . Triduum erat tbi iam commoratus , cum aHditoftrepituquodamrete^afacie per fublufirestenebrasVulpemvidit cadaueraappetentem , Cogitans 4^ itaque per oHiolum omnino aliquod beUiam tttuc penetrafte , vt ea quantifper propius accederet , operieba- tur : idciimyVti 'uolebat yacctdtjfetyferam manu atte.ra comprehendityaiterayquoties fe tlla conuertiffetyma- nu, chlamydem mordtcus prenfandam obijciehat.&currentem quidemyqua fe vta dabatyCurfu confequeba' tur ; trahendum vero fe belu& per inuia prJjebat.Vidit poHremo cunicutum mhilo amptiorem, quam vnde pojfet Vutpes euadere , per quem tuminis fe atiquid oftendebat , per iltum quadrupeSyVtprimum dimifit eant quafimanumiffam Artsiomenes , luftrum fuum repetijt . At ille angustam tltam (jr minime peruiam ca- uernulam mamhus aperiens intransad fuos tandem euafit.Futt eius fortunayCiim captus eft.mira ^ inopi- nata ; maior enim viri fpiritus eraty maior ex rerum geftarum magnitudtne audacia , quam vt quifquam capitUumpojfe fperaredebuerit,fedmhitfuitadmirabitius,nuttum certius prdftantid-huiufceargumen- tum.quam quode Ceada elabipotuerit . Quam fuie falutcm Aquilx debcbat;nunquam cntm Vul- peculaj beneficio euafurus fuiflet,nifi in medio lapfu ab Aquila fuftentatus placide ad ima con- fedirt'et,alioquin in mille frufta abiturus .

Sed quoniam in Aquila? benignitatem incidimus,minimc omittedum ert:,quod apud " Plu- tarchum legitur,vt ficui argumcntum placuerit, totius hirt:ori^ (cenam fibi pingendam curct. Cam pert-is oHm apud Laced^monios grafiaretur, vrbemq^ exhauriret,oracula monucrut ma- li vim certatura,fi quotannis nobilem aliquam virginem immolartent. Oblequuti Lacedarmo- ni j oraculi fidem approbaucrunt . Fortc vero euciiit , vt Helenac fors obugerit , qu;c cum ma-

danda

Ornithologia^ Lib. L 49

ct-mda duccretur , Aquila deuolaiis facrificuli gladium abripuit , & ad arinenta delatum (u- j>cr iuueucam demifit, cuius prodigij argumento napQmytTovia, lublata efc.

PariprorfuspadoapudValeriosVirgo,cuinomenValeri^Lupercg erat ^ facrificioforte vdenavir dclHiiata Aquil^ beneficio feruata eft . g^^^ ^q"*

Nouminusmemorandum ardcntilTimi amoris Aquilx in hominem indgne exemplum , ^-^^'^^^ quodaPhiiarcho acceptum Athen^us fcriptum reliquit . Puer Jmum Jiudtojiffmm ^JquiU ■pullum, quemdonoaccepijjet , vario , &multiplici cibo almt ,& fludiose dtligenter^ cnrauit , ^gro- [^^^^^^^ tanti quandoj^mediciofficium prdflans: Nameamipflimnon tanquam rem ludicram alebat ,fed tan- qitam alius vel amores fuos & deltcias , vel natu minorcm germanum fratrcm , ftc fane Is Aquilam ma- XQ gnadiligentia& curatuebatur . Cum autemfrogrejfu Matis in mutuam tnter fe amtctttamvehcmenter

exarftjfent , atque accidiffet , vt ex morbo puer laborajpt , tum ei Aqutla afftduitate officif ajfiFi cbat ; cum non ederet , ipft pariter cibum non admittebat ; PoUea vcro quam e vita exceffifet , atque cfferretur ad j, monumentum fefulchri, eum profequuta eft, cum^ cremaretur in medios fefe rogos immtfit,

Cratcs Pergamenus hiftoriam in beneficentix genere prxclaram de Aquila recitat,quam & uh. r 7. c. Stefichorus Poeta poemate profequutus,& ^ Aelianus refert.D^r^/»,inquiens, &fex vtrtfiumen 3 -j.de uini^ tu tn area perticis excuttentes vaFitjfimis Solis ardoribt^.ciim ardemtfsime ftttrent, vnum exfuisM aquam mal, de froximo hauriret fonte, miferunt . // mefforiam falcem in mantbtis habebat , & tn humerts fttdamge- ^ .^^j^ l Fiabat , vbi vero ad fontem venit , Aquilam flrimffime , catitetj, ofcndtt ferfente ctrcumpltcatam , tam ^^^^ f iam proxtmam, vt flrangularetur . Agricola vel quodnonignorarct , vel quod audtttone acceptjjet , ^.^^ 2.0 Aqut/am Jouis nunciam & miniftram effe, & item quod egrcgie tenerct fcram befltam effe fcrpcntem,fal- ^^^^

ce eum diffccuit , & vinctdis Aqutlam , vnde effugere non foterat , exoluit . C umtj. hts obttergelits reucr- pugna tiffet, atque hauHa aqtia vinum temperatum omntbm mtntflraffa , ij qutdem auidiffime btbere aggredtun- tem . tur . Is autem quiaquam hauftff'et,tam poH illos btbiturus erat. Ad Ubra igitur poctdum cum admotfijjet , Agncola t.....y^ill,.^^*i^*y, v,unrr,,prnin^,n)thanc7nerccdern Cu& Calutis VerCoUerct , (lC in Aqiiila

feruata AquiU ctrctim locum illum etiam nunc verfans , vt hanc 7nercedem fuA faUtis perfohierct , jic tn poculumtnuoUuit,vt fcyphum fiangeret ,potioj^omnis effunderettir .llle quodvehementer ftiret , gra-

i-a:(ei.ua-

niter indignattts ait : Hancne gratiam, cum fis tlla (nam Auern agnofcebat ) tuo conferttatori rcf rs ? Itane ' louemgrattarum inj}eBorem & prdfedium vereris f Cum h£c ebquutus in fiti fe ad alios c enuerteret , njtdet cx venenata potione palpttantes extremtm jpiritum afflare . Serpens enim vt conif cere Itcebat ,fuo veneno fontem infecerat. Itaque redemptionis pr^mium ei,qut fe\conferuaffet,AqutU ctimpari falute com- ^ p^«/^«/>. Hocgratitudinis&relatibcneficijexemplumeft. 'L1b.12.de Nunc aliudnonmin^is memorabile,fponteferuatiinfantisexeodem Aelianoaddamu^, ^^^[^^^-^J*

cuiush^cfuntverba;£f/e^^^/»^rd-^^«/^«/>^^^^^^''^^'^^^ ' ^^"^ Aquilaler-

^^ftntem feruautt . Sed operapretium eU htHoriam tntegram cxplicare , ampkm fintenti^ nosir.t jm- ^^^^^^^ ^ ram tefiimonium. Sacchor^Babyloniorumregi futurume filtanepotem, qm rcgnum atto adtmerct Chal- d^i pr.zdtxcrant . Hoc iUe metuens, in filiam durior efi: & vt omnts abc(]et fiujptcto , arcitjjmc tncbfam cuflodiri voUit . Sed fruftra fuo confitlio rem fatalem impedirt conattis efi . Namfilta ex obficuro qj'odam homine grauida peperit .NatumatitemexeainfantemcuHodesregismetuexarce(ctnfiltatncUdcbatur) r^cipitarunt .forte autemprAteruoUns AquiU, vifi cafiu,perfpicactjfima ntmtrum Atits,tlltco,prtufquam terr^ allideretur , voUndofiubiens infantem dorfi exceptt , & tn hortum qtiendam deportatum lentter de- Tilgamus . pfuit : Eum Uci dominus tnuentum,forma eitts deUaatm amauit, educautt^, : & TtlgamumappelUutt . rcx. 4.^ ispofiea inBabvUniosremumadevttueft.HocficuifabuU videtur,mequoquenonapprobaretllt jatebor . ^udio tamen Achcmcnem Perfam qtioq; k quo nobtlis Perfarum profiapia deficendtt , AqutU ahm- ^um ftiiffe . Acheme- ^ophanishifcefacrasaliquothiftoriaslibetfubneaere^verioresproculciubio&fidema^ Peifa gisdignas,exquibusappareat, vtmultarumaliarumauium&ammantium, fic etiam Aquil^e Aquil^ a- minifterioadpriorumfubfidiumdiuinam bonitatem vfam efle . Laureiitius Suriushancde 1— S.Medardonarrathiftor;^im. Poftett^decefium ,cum tamdomtparattmeffctcontttutu^^^^^^^ <^^rm feruorumpuer a parentibtts vt conutuio intereffet , inuttatttr . Illevero, qm adhocmtjjus et, cmintu ^.^^ ^ Pofptctens , vtdet puerum propter phuiam, qtu tunc forte ingruebat,altquantum ab equtsjeccjpjje, ac tan- ^,^^,^^ . quamUtebrampropterimbrLmeffufionemqtt^rentem,aboffictodecltna 50 det AqutUm alarum expanfitone Hmnisi adhoc dtHento corpore , tam congruentcr puerum coopcrtre , vt landu ntJlo , ci^m ctrcttmqtLue pkuta tlUgraffaretur. ab tnnttndante acrts tlltus conttngt pojfet exundattone a pluuia de hocdiumtratttstanlmnonfitnemultatreptdationeapproptnquans, httmtlltmepuerumjanclum adtjt,& kn^^ns . ^xprafcriptopatrispaternointereffetconuiuio,dtligenttffimetntittautt. S. Benedi-

ldemLaordeS.Benediaorefert,quodoccifiaIatronibuscorpuseiusabAquilafi^^^^^^ tmri,Citmquea%pertresannosexcmpbmagiftrtdtJirtaevttamageret,U^ tamapudipfimpectmiameffefiperantes,duaumadrtpamfluminisVuag,ittgnUrtmt,&t^^^^^ ^cmerfierttnt. Dtuverocorporeetti^squ^to & mninuento , per integrtmanmm mfiefi AqutUtnrt-

50

Vlyfsis Aldrouandl

eiufdcm fiumims , quajtqu£dam objcruatura.federe : per quam de corpore certi cfjccli , qncndam in aquas immcrgi fccerunt , ^ ftc integrum , (juafiHuper obij(jet , ifiuenerunt . i ^-^'^'iJ^fl ^^^"^^^ Herbortus, itein Marrinus Cronierus de Stanislao Fpifcopo Cracouienfi fanaifii- lomca hiJL mo hanc referunt liiftoriam, hoc fere modo : Jratus .furenscj^Boleslaus Poloni^Rex , in ^dem Jy, Michaells in rupe prdrupta fupra Vijlulam conjpe^u arcis fttam , quo ipfe ad faciendam facra^ S. Stanis- ^^'-Jf^ fr^yifcium cum paucis facerdottbuscommeahat , contcndit , drStanislaum facrls opcrantem pcr laus a Bo- Sate/iites fuos aggredttur , qui introgreffi yfubito & wfolito fulgore perculfi.fupini cadunt , indej^ mani- lcsUo bus^ pedtbus reptantes ffe proripiunt . Submittit Rex alios tterum atque iterum ^ idem(jr ijs ^ quod loni^ Rc- primis , accidtt . Furore igitur percitus , mor^j^ impatiens , increpita fatellitum ignauia &formidi' ge occUus , „e , iffi ftricio enfe in templum irrumptt , letUli(j. ictu facrofanBi Epifcopi verticem ferit , ita nt ca- iQ dens parietem proximum cercbro ajpergeret , Ibi fatellitcs templo corpus humi procumbens extra- cium minutim , furori rcgie morem gerentes , conctdunt, & in fubie6iis pratis Canibus , ^ Volucribus S. Sranislai dtsyctunt . Dtes , quo Lu patrata funt , fuit oclauus Maij anno Chrtsfi , loyp. citm Sta-

mebra ab ^^^iaus vix triennium Epifiopus futjfet . Regc autcm cum fuismilittbus abennte y quatuor AquilA inufi- .-vquilisfer- tatdLmagnttudtnisapparutffe feruntur, corpus fanfium k laniatu Canum & Rapacium Auium defen^ uancur. dentes , totobiduOy donec motiea re pij Sacerdotes refumptls animis membra dtfieaa co/legertmt , dr fuo erdinedifpofuerunt ,quJievcfttgiomirandum tn modum coaimjfe dtcuntur . Ita corpus integrum pro fortbus ^dts t//tus , vbi martyr Dei c^fus tft , in Vrna venerabundi condtderunt, quoddecimo poft anno tn arccm Cracoutenfem in medio Bafiltcx reconditum eli . ^in & lucerna pcrmult^ tn aere Jitper cum loeum ,vbi dtfiecium erat corpus Stanisiaino^e froxima, qtucxdem confequuta eU y ardere a nonnullis vife commemorantur . In vira S. Beda Venerabilis cognominatus , qui martyrum Ecclefe Andican^ pro Clirifto c^fo- Mcoor '''^'^Yo^}^'^?^'^'^^^^ miraculose Pifcem accepit e flumi-

i F • ne,&SanaoCuthbertoEpifcopo Lanfarnieufi , ne fameperiret, detuhtidusverba funt: Dijce ,Jiltole,mc\\x\t Vivim^ns^Dei fidem femper, & J}em haberein Domtno, qutanunquam fa^ me pertft , qm Deo fideitter feruit , Et furfum ajpeclans , videns^ Aquilam tn altum volantem : Cer^ S.Cuthber^^-^ ' ^^1^^^ ' ^^«//^w tliamporro vo/itantem ? Etiam per buius mintnerium pofstbtle eft Domino rusabAqui //^eo nonro, noshodie reficere . Talia confabulantes , agebant iter iuxta fluuium quendam . Et ecce la pifcem fubito vident Aquilamtnripa refidentem, dixitj^vir Deiividenvhinoftra ^q^am prMtxi, miniFfrx accipit . reftdet ? Curre , rogo, (jr quid epularum nobis attuierit , infpice , dr citiusajfer , ^iaccurrem attulit

piftem non modtcum , quem nuper il/a de fluuio prehenderat , At vir Dei, qutd, inqutt , fecifti fi/i > qua- 3 9 re miniftrafuam partemnon dedtjii ? feca citius medtum , & ti/ipartem , quam nobis miniHranda meretur , remttte . Fecit vti iujferat , fumpta^ fecum parte re/tqua , vhi tempus refciendi adc-^ ' rat , dtuerterunt ad proximum vicum , ^ dato ad afandum pifce , fe pariter dr eosy ad quos intrabant , gratifsimo refcccre conutuio , pradicante Cuthberto verbum

Det , atque eius bensficia coi/audante^ . Et quia beatus vir , cuius eft ^ \ nomen Domini fpes eius , ^ non rejpexit in vanitates ^ infa^ ' ) niasfa/fas , Et ftc refumpto itinere ad docendum

quos propofuere yfar^i frofe^i .

40

ysvs

Ornkhologis Lib. I.

51

V S V s.

Audquaquam muiieri noftro nobis faQ:avi Citis vlCi fuinus , fi nudam tan- t jmmodo Aquila^ hiftoriam texere conteiiti eHemuSjnin etiam prodeile, adq,- eiusvtjlitatem,incuiusgratiam ^ternus illc v8<:optimus naturai pateromnia animatia produxit^fermonem conucrterc velimus. Nam vtinquit ' Horatius: . Omnetuiitfimchim.cjHimifcuttvtiledHki. ^ li an

f r u • ^^^^^'^^^^'^^^^^^^^^^^^"^^'^^^^^^^cmcaufirumomniumnolM^^ 10 rertur,(nigillatim exponeredecreuimus^vtnon m.inus vt!iicate,quam nobilitate fua, tantopere lafctata poflhac omnibus fiat commendatior. AquiL^ ufus uarius eft ac multiplex : & alius qui- dem nominis,alius vero rei : & qui rei, alius in facris, alius in humanis . Qui in ficris, uel ad cul- Aquil? mul tumdiuinum,autaa:orumexpiationem,autfuturorum augurium,&huiufmodialia, Qui in "plcx vlUs liumanis,ve! ad aaiones ac mores, Sc affe^us uel am'mi,uel corporis,ucl ad externa,ut ad qua:^ Itum, Ipcarat. Et h:cc partim a primordio inuenta , fed non ad nos ufque propagata, partim permultumantea tempus adnoflrum ufquc^uum obferuata funt,prx>(ertimquodadficra attinct,vt ex fequentihus apparebit . In facris uero traaandis , nihil inihi liccny nifi authorita- tem landtonim patrum puram defcribcre,doaorumcj,- dogmata^qug ab Ecclefia Romana rc% cipuintur . Nolo f-alcem mcam, ut dict folet, in mencm alicna mittere.verinn omnia ab ortho^ 10 ctoxis patribus tradita, & Ecclcfia: Catholica: atque ApolloJica: aHenfu comprobata, vcra , fir. ma ac rata,indubiLitaq^ haberc volo: vt & fi quid in mcis fcriptis minus purgatum aures pias of, camur' ^^"^ ^^^^^ .Reftat nunc,vt dc vili, quem pr^bct in {dc:ris, aliquid di-

COGNOMINATA. &Denominata.

I L AE ^ cognomine facris fcriptoribus uenitD.Toanncs Euangelifta,neq; D.Ioanncs id immerit6,quippequiaflumptisfana:^contempIationispennis,iitAquiIa ^^i^^^i^ reaointuituadSoIem,ficipfeadDei uerbum, ipfumSolemiuftiti^mentis ^4^"!^- oculis conucrfis eleuatus fuit .Vnde ' D. Auguftinus de eo in hanc fententiam ' Scrm. 5 4. fcribit : EtM docirina. Euangeltca dtttudine d^ijfert arelicjuis . In quatuor Enangelijs m D.Ioan- . . po^ ifis in quatuor libris vnicus Euangelij loannes Afofiolus non tmmertto fhundum ncrn .

^»^e//igent/am fpir/tualem AquiU comparatm multa fublimius altjs trthus erextt frjidtcattonem fuam , CT ^ta, corda erigi voluit . Nam c^teri Euangelifl^ tanquam cum homine Domino tn terrls ambulabant, de di- umtate ctuspauca dtxerunt . Iflum autem.quaft pguertt in terra ambulare.ficut ipfe tn exordioj^uifermc-^ tntonuit.erexit fe non folumfuper terram fuper omnem ambitum aeris , o' ca4t , &fuper etiam om- 40 ^^^^^^^^^ '^^^^^(^^^^^^^(^^^^^ potefiatum,&peruentt ad cum ,per quem

^^^^fi^J^frnt ; dtcendo: In prtnctpio eratverbum Mc. idem^ Auguftinusitafcnbit . loannes ^ Lih. i.dc cen^^fT^^^^^^^ contendtt, eam pr^cipuffuo Euangelio , quantum fujfi- cdfenfu qm

Y^redtdit^commendare curauit . Itaq-, trtbtts alijs altius fertur.tta ut uideas eos qtiafiin terra cum Chri- tmx Euag. ''dun^^r^ ^^««f A/Sr/, illum autem tranfiendtffe nebtdam , qua tegttur omnis terra , ^ pettieniffe adltqui- um ca:lu^vnde acte mentis acutiffima atque firmiffima videret, In prtncipio verbtim.verbum aptidDetim, ret ^ J'^^^^f^^^ ^''^*»^^ ' & ^pfi^ agnofieret carnem facium effc , vt habttaret tn nobis , cr quod accipe-

'^^^^^^.non quod mtttatusfuertt m carnem . Tres Euaiigelift^ temporalia fifta Domini , & di- Euaneeli- cem^n^ l^ormandos mores uit^ pr^fentis maxime ualerent,copiofius profequuti,circa aari- ftarum di. r6 uerfati funt virtutem.Ioannes uero fada Domini mult6 pauciora narrans,diaa ue- fmmen .

hMo ^^^' ly^Iertim qu^ Trinttatis unitatem & uit^ ^tern^ felicitatem conformarent, dilimi-

50

/» Prolog,

^.^ ) ac uberiusconfcribens,in uirtutecontemplatiua commendanda, fuam intentionem pri- ^ 5'^^^"^R5 tenuit.' Idem,^»/fr //y2j-,inquit, Euangeltorum fcriptores, loannes emtnet in DiuinorurH ' lf^V!^^^^^P^ofundttate,quiaterriporeafienfiontspe LXV. verbum Deiabfque admimculoficri- fnpcr Euan

f ''^' ^^^^^ ^omitiamtemporaprxdicauityfed occifo Domitiano a Senatu Romano.cttmpermit- g^^- ^oan. Tfn l^^^^"^ ^^^^^^ redijffet Ephefum, compulftts ab Epifcopis Aftx de co^terna patri diuinitate filij ficrt- ^ocEHangelium aduerfius hareticos , qui eo abfiente tn eius Ecclefiiam irrtiperant , qui Chrtflum ant^ '^^ □0^'*^^^^ «^^^^^«^ . Vnde merito in figura quatuor animaliuin, qu^e uidit Ezechiel, Aqui- a ^ ^wantic6paratuseft.Et'^alibirurfusinquit:/^?to/?a^^£«4/?^^^^ efi fj^^cr Joal'.

52 Vlyfsis Aldrouandl

enm mente comprehendere ; adeo , vt alibi idem D. Auguftinu.'; teftatur , / ahius de Deo fcrif- fifet , nullus hominum eum intelleclurus fuiffft, Iiiter c^teros fcriptores Ecclefiafticos, qui loan- ^ Ll 4. Chn nem Aquila? cognomine donant, Hieronymus Vida eum fcite hifce fuis verfibus depingit : Hiados m ^disvbi dtA fetensterris aufertur ab imis

pmcipto, K^4liiuumregina , vagas fpatiata per auras

Dat plaufum gyro , atq-^ in nubtla conditur alis ,

^etherea iam^ illa plaga leulsinjlaty & acrenn

Intendens aciem jCriniti lumina SoUs

Sufpicit ^ohtuitu^^ oculos fxa harct acmtf,^ ^Ub.^.Tar Et ^ Baptifta Mantuanus . 10 the.fccHHd. ^artus loannes Jquila fgnatus , amic9ti '

Lucet in albenti , mentog^ 2" vertice caluus . Cxfai & Suntquilepidc admodum& do^c CTfarem & AriftotelemvitcThumana? lumina & pra?- Ariftotelcs cipuarum virtutum fimulacra Aquilas cognominent , vnde \\xq carmina alibi lcgimus : Aquilac lii- Geminas Aqutlas rebus in arduis notaui ,

. Cafar creperi gloria , fulmen atque bclti ,

Ac Arifloteles altera natura loquendo . Nabiicho- De Nabuchodonofbre magno Babylonis Rege fub Aquil^ cogtiomento ha^c habet (cnp- donofor facraapud ^ Ezechielem rrophetam : Aquda grandis magnarum alanm longo membrorum

cui cogno- ^^^^^ ^ pi^j^^ plumis varietate , venit ad Ltbantim. ^ tulit medulUm Cedri , fiimmitatem frondium , min.itus j , r ' • r I ^ 7,1

Ac|uila . ^^^^ euuljit , CTtranJportautt eam tn terram Chanaam . In vrbe negotiatorum pofutt tllam , ^ ttdit de

8 Cap.i-j. femmeterrA pofuit iUudin terra pro fcmine yVt firmaret radtcem fuper aq^as multas , in fuperf- cie pofuit iUud . Cum^ germinafet^ creuit in vineam latiofem, humiU fatura refpicientibus ramis ctus adeam, dr radices eius fub iUa erant . Facla eft ergo vinea , ^ fruCiifcautt in pahnitcs,cr emifit propa- gines , & fdcia cji abera Aqutta grandis , magnis alis , ptumisj^ muUts , ^ ccce vinea tfa quafi mittens radices fuas adeam , palmites Jiios extendtt ad tttam yt irrigaret eamde areolis germinis Jiii , qu^in terra bona fuper aquas mtdtas plantata esi , vt faciat frondes , portet fruUum , vt ftt in vtneam grandem . Huius vaticinij hic eft fenfiis; Nabuchodonofor Rex Babylonis,qui ideo Aquila no- ^ Cap. 1 8. minatur , quia quemadmodum illa habet intcr Aucs principatum , flc ille inter homines Chal- d^os , de quo & Ozeas : ^a/i Aquita fuper domum domini . Magnarum autem alarum & ion- go membrorum du6bu dicebatur ,'quia multas gcntes fibi fiit>ditas regebat,ducebatq3 i ^ g gnum exercitum , qui alarum nomine fignificatur , vt apud ' Efatam . £rtt extenfo atarum eius ^Cap.l^. ^^f^^^^ latttudincm terr^ : Et aqud ^ Icremiam . Extendens alas ftas ad Moab : apud Lati- Ala aicitm- nos etiam didta edala equitum turma , quod pedites tegatalarum vice . Et in aciealadex- tiirmacqui tra locatur & fmiftra inftar alarum Auium»( Plenaplumis)quiaditiffimus erat.C Venit ad tum,&qua Libanum ) hoce{l,ad templum Salomonts, proptereminentiam & excellentiam ficvoca- tum , vel quia erat ex lignis Libani , feu ex Cedro montis Libani, qu^ & Cedrus maior dicitur, "I emplum (.Q,^fl-i.u£^mi^ . Venit enim Nabuchodonofor Hicrofolvmam , quam expu2:nauit, & abduxit ialomonis ^ . ., . ^ j . ^ o • r ^ ^ ^ ^ ^ .

cx quo li- fecum quicquid erat pretio{um,cum leconia Kege, & optimattbus ferc omnibus qui per me-

gno ftru- dullam Cedri intelliguntur . Et fafta eft altera Aquik grandis . hic fuit Rex Aegypti potens dum . ac magnus , & pra^cipuus Babyloniorum hofcis , ad quem Zedechias confugiens y totum fefe 4^ Hierofoly- ^cl cius tidein & amicitiam contulit , & f^dus , quoci cum Nabuchodonofore inierat, & iure- ma capta . jm-^tido confirmauerat, periurus violauit .

AquiliEco- Cur Aiax Aquila? cognominecohonertatusfuerit,^ Pindarusexponit inh^cverba:

gnomeha- Tcu/r ofpx oi (pcifxiPO) Tri^-^tii 9iog

buerit . AV^^oV olmcov /ULiyav cthTOv.

^/Jihm.Odc, A'^i7a, (^'tV(^ov/uiv ^m^iv x^p^C*

ElTrtv 71 cpm^dm^ yCtji /uciVTi^ dviipy

i!'ajirct/ T3t Tf^T^ ot> diirug XtAav^Ct)/^,

Kot/ viv opvt^oc (pctvivro^

K^^xAst' iTrcavv/uov ivpvfiiciv

AiOLvrct , Aa^^i/ iv Trdvotq tK-

iraLyAov E^vvctXiov . id eft.

H<£citU loquuto miftt Deus ducem Atdum magnam Aqtdtam ^ dutce intus d titiltatdt gnuditm Pyrrhns ^^^^^ toquutus.vt vir vates , erit ttbifttus, quem petis T elamon, dr eum Aquit^ , qua apparuerit , cogno- rex Aquila ^^'^fo appettabis AiacemiatepotentemJiupendumintaboribusturmarumMartiarum . Cum enim Her- dici voluiti culcs in Telamdnis gratiam (acrificaret, vt ei filius nafceretur,itaqj filius propter Aquil^ pr^- quare . teruolantis aufi^icium, Aiax Telamoni natus primiim ^irh diftus eft . Pyrrhum Epirotarum

Rcgcm

Ornichologix Lib. I. 53

Rcgem Aqiiib fibi cognomen aflumpfifle, & eo gauifum fuille Plutarchus teflatur . Tyr^ Pynlms rhus kpugna , mag»a cum gloria ac ceUbrttate nomims , ac Utitta irt Eptritm reuerfits^cum A.\to\ , tiieff Aquila ytqufU faUtarttur , pcr vos , in^uit , AW^ fum , <^ut me veftris armh , tanftam alis in altum extuttUis. '^'^'^ ''^^"'^» ynderemperei AciHiUcognomenfummepUcuit , eo^ vfuseji . Tradit icem" Pliitarchus Tvrannos ^uofdam & Reges fe vrbium e:<:pug;iatores , fulmina , viaores, Aquilas , Accipicres appellari tiigciuicumvoIuptatevoIui(le. Hos tamen non nominat . Scimusautcm Antiocho gratum Tyraniqui tuille Accipitris cog:iomen, ctH aliquibus Buteo proptcr impudicitiain diftus fuit.Ea c[\ enim bus nomi- animi humant elado^vt proptcrgloriam ac oll:entationem,muIta ab animalibus quoq; ratione ^'^^^ ^?' ^ carentibus mutue?ur,quorum vel aa:io,veI conftitutio aliqua nobilis, atq; clara appareat . Vii- P^''''^" .iQ ^ectiam Pindarus Lyricorum Princeps, fuauilfimusq; alioqui Poeta fe Aquilam, at^mulum I,"''''"'- ^acchilidem Gracculum cognominauit. Qui vero meteinpfychoflm prorit5tur,n6 re laltem, TcZ^cz led (Sc noinine cum aniinalibus communicare voluerunt. Sic M.igi Aegvptiorum , patres ap- dici uoluir. pellabat Aquilas Accipitres,& Leones,qui facris ijfdein initiantur.cVuid? quod ab animaii- Pmdarus tibus, quibus quid generofum inelle coi pexerunt, natos fuos Germani Uia indigete lingua iain Aquila ai- ab omni xwo recepia confuetudine femper denominarunt . Huius rei exempla fuiit Arnhul- " "^^"^"^

'ciIuiinlonat,quoauicunq; .^^.^ lilinafortitudine, leuinftar Leones^q^,

U c ' .7 -7, : -- :r ; r -;— 1 Anihulphus Caroli magni quinam t

ntHisKexhrancorum,quihone{>eacIapienterabAquiIarauxilio,quod,vtquidamvolunt,aIi-^i apud S'Jjindo ab ea accepit,vcl potius quod populis luis debuit,& tuIit,cognominari, imo nominari Aegvprios. uoluit. Siquidemvoxilla Aren,feu Arn,velAar,qua?,vt quibufdam placet , ab Hebr^a in ^^""^i^"^ Oermanos deriuata ell: ; vt au^e n mihi videtur , cx ipfoFUinct lingu^ fontibus haufta eft, qui- • bus (Ar) iratum f.gnat,ciim nulli volucribilis plus infit Aquiladicicur, quamuis nondcfint quibus Arnhulphu^^

honeftoope ferat,idq; prommieat.Paripaao Arnoldus Aquila?noinmidebet,quodMedico gia. HU vmanouanohiit,& Aquihniammifeuindolisheroemdeiiotat. Simili ratione Arnehim Aqmlaquo .Delgij vrl>i,ab Aquila Rom inorum,qui caftra iUic habqerunt, iiomcn remaiifille C fona enim A5^uil::edomiciliuin)verifimiIeeil. " manisdi-

Aquil^eo^nomeiietiamNilofluiiio oIimfuiflbIegiW,v^^^^ Siculopalamfit, A,t,l.f„,

ob curlus videlicet velocitatem & aluei altitudiiiem . NonnuUi vero Naua. Aquilam co-no urb" u^e minariopinatiluntacoIore^vtpotecjui^vt^^Maroinquit; ' ^ lliaa.

Et virid^m A.gyptum nigra farcundatarena^, Nilus flu-

AquiI^autempIera;q:taIifuntcolore. Catullusetiamaquoracolorari aNilo affirmat. No- "i^^curA- niea iUi i Iimo,quem trahit^fadum aiunt Etymologici , Nam mare in loiiga m^cxt fpatia , eaq; ctecaula Melas oIim,& mox Meloii Ennio,Aufonio& alijs appellatus fuit, Atque id etymon . . , V^flT i^^^^t^ Seruiusagnouere . Hinc eft qu6d Aquilaapud Aegvptio? Nih fluminis h^Z^ nieroglyphicumhabitatucrit. i x ^.i org

Ab AW9 Adtius Medicus&rerunatur^^indagatorinfignisdcnominatuscflrjforcaftepro- Nili Ety- pteranimiimpetum&acumeniiigenij. ^ mologial

40 r,.^ ^ ^"^^^^ ^ P^^'^ Latinos Aquilius fme pr^nomen, fiue cognomcn flt, ab Aquilo colore ^^"^

^ vVtvicletur)petltUin, Aquila no

tur^Aqta* ^ Archix equus cft Ibcrus tant;^ ucIocicatis,ut foI« cum co ccrtarc poirc uidcaii- ^*^"*

biinr^n^ ab Aquiladiaum. Cuiusinucntioncmlon&Pindarus Corinthijs afcri^ AqmU

"^nc. 1 indarusinhiEcuerbaqu^rit: ^us.

T/^ tei/ t/ao/a-/r'0;WSr /^at^-zAwa cT/J^uAto»' fc^^w^S; idcfl", Aecoma SE^sDcorttmtemplisAuittmregemduplicempofutt? quidfit, Qctomaautcmtcmpliparscrat in modum alreconftrufta, uelqu6d Aquil^ effigiemfupra npii culmcn haberet,qualis eratin fafligio templi Salomonis ab Herode ereda . Ante uero '^linQhmP

1 6 du ^^^^"^^^^ ^^"^"^^^^" ^^^^^^ ^^^^^^^^^^

oft 4 intelligunt. Euflathius uero de illa culminis parte, quie (pecii

oftp r ''i"'** "t^v.iiij;^uiiL. 1-un.ctLiuui ucru uciiia cuiiiiuui. parcc, quie' fpcciem volatis Aquilat Co (?• "empe qua tedum iii altum fcaditfigura triangulari. Neq;.n.omnia teda hac foecie ^ "intuuntur.SoIentautem ditiores ex antica parte, feu frontifpicio, & poftica trigona hgura uros , qui pcr interualla fcanfilia fefe colligunt in mucronem ad inftar penarum extenfarum PoJr ^^^-^^* fe.<^i5 adftrucrc, qui ipfi muri uel pinn^muroru , an fimiliter aeti uel aecomata dici <, . . ^innt,uidc rint ali j.^ Galenus in harc Hippocr. uerba ayt Axj/f tUv x^Atjuax^ wpog Tvpatv rtvtt ^^'>f^ '^poy d^Ta^^ okh^tdeji, SeaU adturrtmaltqua altam.aut domttsfaftigtuattrahendaMTO^. liipp^dcar 0'*«(inquit) vtcat culmeftfeu fuprema d§mHSfartemtrianguUrifirma-^ najifoUrtum quifpiam fa- tkulis .

E 3 cerc

54 Vlyfsis Aldrouandi

cere udit, loco tegularum aream flanam conflituet.at fi tcgulas imponat, eaforma te^um erigit, qua facilc fluuiatis aqua defluere queat . Vnde in altum medto culmine a pojieriore in anteriorem partem per longnu- dinem porre^o , hinc dr inde fapra laterales parietes tc^um humiltter dcducitttr , vt geminarum alarum demtjfaru fpeciem pr£ feferat^ex qua fmilitudtne veteres huiufmodi tecio Momatis nomen indidiffe vtden- t 7 V tur,quod&iirovappellarunttumDiocles,tumaltj\\xQiZ\\\XS^GA^\^^^ (iircdfA,^ ro S^o.g

^^^' cLvcfTiTaiuLivov Tvi < o>0(p« ? a<j7r<ip rpiycovov exponic , id qiiod fupra tedum triangulari forma elcua- tum efl:,aut in fublime ere6^:um. Erotianus vero dircauct M ^i^pSlw t5 cT c^/accto?^ domus fafti- gium&culmen.Dicitur &a«T09 ,vtexGalenodixi,&Varinusc^uoq; annotat, quiex^''-'^- ait , ci'cra)UctTCi dici ra rSip hpo)V <^iydcr/uctTci^a Ttripvyctc nKcudirnc K^tAoZatv^ hocefl:;laCI

Suida acrarum

«dium teda , diTdjuctrot, Sc d^nig ; hoc eft, Aquilata & Aquilas dici & alas . Ex quo fcriptum cil i o ♦ Itt auibm, ^P^^ Ariftophanem ^rug yip viucov ohiag ipi\ofj.<cv vrpo^ akTo\ idelh veftras domos ad taftigium * tegemus, Hcfychius d^Tov dici vult jtv/uoiTiov roiv ro]'^ yuaoKi , cymatium aut promincntiam (lig- grundarum & imbricum,fortc quia ea Aquil^ volantis formani pra; fe ferat . Annotatur etiam ex Euftachio luipQ^i t/ rm vautv dici diTCdiJLct^ o<: d.^tTov^ cfiu, to iomivaiTfripv^iv drr7<y nempc termilo 'Jn Oecon, - pjm^acula & faftigia,qu6d Aquilx alarum fiiit fimilia. Ex quibus doai.funus ' Anutius Foe- '^^^' fius in Galcni loco a nobis etiam priminn cirato manifcftum adefle vitium aduertit. vbi enim huius nominis notioncm exprimit , auod tc£tum ab vtraque partc dcmifsum fit ad alarum ex- panftrum inftar, fiC legcndum ccnlct , i''TO)C ydpioiKajtv ihdcravTi^ot TraAaio^naXidaiT^TOTliig ohia^ To iMpor^ diTov Tta) oU\ vidcntur cnini,inquit,vetercs ex hac f gnificationc iftam domus partcm fic vocafle & dnov quoquc : vt fignificct Galenus tcdi cuhmna,& puinacula ^ryvyat, j,^ Acgypti re clia:a,&^zWc, antiquis. Apud qucm ibidcm quoquc cx Dioclc ro diicaM-a okja<, asroy expli-

j^?'^ cari legcndum mihi videtur,CLunlocusinomnibusexcmplaribuslcgaturcorruptus. AruiUiVco ^^"-^ ^^^^^ ^^^^ ^^"^ AcgyP^^ » »«^'»1» ^'^1"^^